Rzymskie złoto rusza na północ i zachód 2800-DFRZZLO
Celem zajęć będzie kontynuacja przedmiotu „Rzymskie złoto rusza na północ”, który omawiał napływ złota rzymskiego do Barbaricum. W tym wypadku omawiana będzie tematyka napływu złota pod koniec Starożytności, u progu kształtowania się średniowiecznych królestw wyrastających z tradycji germańskich. Omówione zostaną znaleziska przede wszystkim z zachodniego Barbaricum, z rejonu Morza Północnego – dzisiejszych północnych Niemiec i Holandii. Nieco szczegółowiej zostaną również potraktowane znaleziska ze Skandynawii (tj. pokazana zostanie chronologia napływu oraz specyfika obszarów wschodniej i zachodniej Skandynawii). Pokrótce omówione zostaną również najbardziej spektakularne skarby z Brytanii (skarb z Hoxne czy ze Staffordshire). Zostanie również zwrócona uwaga na mennictwo pseudo-imperialne, tzn. solidy, które były bite przez Barbarzyńców w mennicach rzymskich, które znalazły się pod ich kontrolą.
Zajęcia będą miały również charakter praktyczny.
Uczestnicy będą mieli możliwość zapoznać się z zasadami określania zwłaszcza monet złotych: aureusów, solidów późnorzymskich, a także złotych monet ostrogockich i przećwiczyć samodzielne określanie monet. Uczestnicy będą mieli okazję zapoznać się również z aparatem
naukowym dotyczącym opracowania i interpretacji skarbów złotych monet. W wyniku zajęć studenci będą mieli znajomość procesów jakie zachodziły podkoniec Starożytności, które wpłynęły na powstanie wczesnośredniowiecznych państw Franków, Ostrogotów, Wizygotów i Wandalów. Będą umieli ocenić rolę migracji plemion germańskich i ich wpływ na upadek Cesarstwa Rzymskiego. Będą mieli podstawową wiedzę na temat nominałów złotych – późnorzymskich, wczesnobizantyńskich oraz pseudoimperialnych i ich cyrkulacji w Europie północnej i zachodniej. Będą potrafili ocenić jaką rolę odgrywały depozyty złotych monet i elementów złotej biżuterii. Studenci nabędą umiejętności dotyczące określania monet złotych przy pomocy stosowanych w tym celu katalogów. W ramach zaliczenia studenci będą przygotowywać 2-3 stronnicowe teksty popularno-naukowe mające na celu propagowanie wiedzy zdobytej na zajęciach. Teksty te w formie prezentacji będą przedstawiać na zajęciach. Za zgodą studentów zostaną one wykorzystane w celach popularyzacyjnych na portalu „Archeowieści”.
1-2. Skandynawia w IV, V i VI w. w świetle napływu i cyrkulacji złotych monet (dwa
zajęcia)
3. Omówienie roli złota i przykładowe skarby i znaleziska monet złotych z
dzisiejszych Niemiec: skarby z Dortmundu, Sievern (skarby i osada typu central
place), Grossbodungen, Biesenbrow, Gross Labenz, Gutzkow; praktyka
przetapiania złota)
4. Znaleziska z obszarów dolnego Renu i Morza Północnego (skarby solidów,
depozyty z medalionami, brakteaty)
5. Skarby z obszarów Polski (Trąbki, Karsibór, Karlino, Zagórzyn) i ich relacja do
znalezisk z pozostałych obszarów Europy
6. Między Galią a Skandynawią – solidy i denary z grobu Childeryka oraz inne
znaleziska wskazujące na kontakty międzyplemienne w okresie późnorzymskim
7. Skarby i znaleziska z obszarów Brytanii (Staffordshire, Hoxne)
8. Złoto w Italii od Honoriusza do Odoakra
9. Złoto w Italii w czasach Ostrogotów – przykład mennictwa pseudoimperialnego
10. Złoto w Galii i Hiszpanii
11. Zajęcia praktyczne – określanie aureusów, solidów czwartowiecznych,
piątowiecznych i ewentualnie solidów pseudoimperialnych (2-3 zajęcia)
12. Praca własna studentów – przygotowanie serii tekstów popularnonaukowych
dotyczących poruszanej tematyki zajęć i ich zreferowanie.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
K_W01: ma pogłębioną wiedzę o miejscu i znaczeniu archeologii w systemie nauk oraz
jej specyfice przedmiotowej i metodologicznej
K_W02: zna szczegółowe pojęcia i terminologię stosowaną w archeologii
K_W03: ma rozszerzoną wiedzę w zakresie opisu, analizy i interpretacji źródeł
archeologicznych
K_W04: ma uporządkowaną i podbudowaną teoretycznie wiedzę obejmującą kluczowe
zagadnienia archeologii, obejmującą terminologię, teorie i metodologię
K_W08: ma uporządkowaną wiedzę o rozwoju człowieka oraz jego głównych strategiach
adaptacji do różnych warunków środowiskowych
K_W09: ma uporządkowaną, pogłębioną wiedzę z zakresu metod oraz technik
dokumentacji źródeł archeologicznych
K_W11: ma szczegółową wiedzę o najważniejszych osiągnięciach i głównych
kierunkach rozwoju archeologii
K_W12: zna i rozumie zaawansowane metody analizy oraz interpretacji problemów
badawczych z zakresu archeologii, właściwe dla wybranych tradycji, teorii i szkół
badawczych
K_W13: zna i rozumie zaawansowane metody analizy i interpretacji informacji
zawartych w publikacjach naukowych
K_W14: zna i rozumie zaawansowane metody analizy rozmaitych wytworów dawnych
społeczności z wykorzystaniem metod stosowanych w naukach ścisłych i naukach o
życiu
K_U01: potrafi wyszukiwać, analizować, selekcjonować i wykorzystywać informacje o
źródłach archeologicznych i ich kontekście z wykorzystaniem literatury i mediów
elektronicznych, oraz poddawać je krytyce i twórczej interpretacji
K_U02: potrafi samodzielnie rozpoznawać, analizować, wykorzystywać, klasyfikować i
interpretować źródła archeologiczne dobierając właściwe metody analityczne, dokonując
krytycznej analizy i twórczej interpretacji
K_U03: potrafi kreatywnie wykorzystywać istniejące metody i techniki, przystosowując
je do potrzeb wynikających ze specyfiki badanych zagadnień
K_U06: potrafi samodzielnie analizować i interpretować różne rodzaje artefaktów i
ekofaktów, łącznie z uwzględnieniem ich kontekstu, z zastosowaniem najnowszych
osiągnięć badawczych w celu określenia ich znaczenia i oddziaływania w procesie
społeczno-kulturowym
K_U07: potrafi wykrywać złożone zależności między artefaktami i ekofaktami a
dawnymi procesami kulturowymi
K_U09: potrafi dokonać doboru metody prezentacji wyników swoich badań,
wykorzystując także zaawansowane metody informacyjno-komunikacyjne
K_U11: potrafi prezentować wyniki badań w formie pisemnej, posługując się
specjalistycznym językiem naukowym i właściwą dla archeologii terminologią.
K_U12: potrafi prezentować wyniki badań w formie wystąpień ustnych, posługując się
specjalistycznym językiem naukowym i właściwą dla archeologii terminologią.
K_U18: potrafi zaplanować i organizować pracę w zakresie badań naukowych
K_U19: potrafi prawidłowo określać priorytety służące realizacji własnego lub zleconego
zadania badawczego
K_K01: jest gotów do wykorzystywania posiadanej przez siebie wiedzy i umiejętności
oraz jest świadomy konieczności konfrontowania jej z opiniami ekspertów
K_K02: jest gotów do uznania istotnego znaczenia artefaktów, ekofaktów i źródeł
pisanych jako elementów dziedzictwa kulturowego ludzkości
K_K03: jest gotów do oceny niepowtarzalnej wartości źródeł archeologicznych i ich roli
w odtwarzaniu przeszłości człowieka
K_K04: jest gotów do krytycznej oceny interpretacji źródeł archeologicznych i
historycznych i ma świadomość wieloaspektowości interpretacji
K_K05: jest gotów do wykorzystania posiadanej przez siebie wiedzy na temat
kompleksowej natury kultury i ma świadomość potrzeby analizy rozmaitych kategorii
źródeł dla odtworzenia przeszłości człowieka
Kryteria oceniania
Formy aktywności, jakie mogą pojawić się na zajęciach:
Wypowiedź ustna
Praca w (pod-)grupach
Wypowiedź pisemna/test
Czytanie zadanych tekstów
Prezentacja
Elementy zaliczenia:
Dyskusja i próba interpretacji zadanych tekstów (i znalezisk)
Ćwiczenia z określania monet
Obecność i aktywny udział w zajęciach
Referaty i teksty popularno-naukowe
Dopuszczona liczba nieobecności – 2
Literatura
Literatura (wybór):
Frank Berger, Untersuchungen zu Römerzeitlichen Münzfunden in Nordwestdeutschland,
Studien zur Fundmünze der Antike, vol. 9, Berlin 1992
Nico Roymans, Stijn Heeren, The Late Roman solidus Hoard from Lienden (prov.
Gelderland/NL). A Window on Romano-Frankish Contacts in the Mid-5th Century
Lower Rhine Region, Archäologisches Korrespondenzblatt vol. 47:3, p. 397-412
Johan Nicolay, Odin in Friesland: Scandinavian influences in the southern North Sea area
during the Migration and Early Merovingian Periods, in: Berit Valentin Eriksen, Angelika
Abeg-Wigg, Ralf Bleile, Ulf Ickerodt, Interaktion ohne Grenzen: Beispiele
archäologischer Forschungen am Beginn des 21. Jahrhunderts = Interaction without
borders: exemplary archaeological research at the beginning of the 21st century,
Schleswig 2017, p. 499-514
Johan Nicolay, The Splendour of Power. Early Medieval Kingship and the Use of Gold
and Silver in the Southern North Sea Area (5th to 7th Century AD), Groningen 2014.
Helle. W. Horsnæs, Late Roman and Byzantine Coins Found in Denmark, in: Marcin
Wołoszyn (ed.), Byzantine Coins in Central Europe between the 5th and 10th Century,
Moravia Magna. Seria Polona III (Kraków 2009) 231–270
Helle W. Horsnæs, Crossing boundaries. An Analysis of Roman Coins in Danish
Contexts, 1: Finds from Sealand, Funen and Jutland. Publications of the National
Museum, Studies in Archaeology and History 18 (Copenhagen 2010)
Helle W. Horsnæs, Crossing boundaries. An analysis of Roman coins in Danish contexts.
2: Finds from Bornholm 2, Studies in Archaeology and History 18 (Copenhagen 2013)
Chris Fern/Tanja Dickinson/Leslie Webster, The Staffordshire Hoard: An Anglo-Saxon
treasure 80, Research Report of the Society of Antiquaries of London. (London 2019)
chapter 9 – Hoards and hoarding
Svante Fischer/Lenard Lind, The Coins in the Grave of King Childeric, Journal of
Archaeology and Ancient History, 2015, 3–36
Svante Fischer, From Italy to Scandinavia – the Numismatic Record of the Fall of the
Western Empire, in: E.A. Arslan – A. Carlie (eds.), Migrazioni nell’alto medioevo. Atti
dell LXVI Settimana di studi, Settimane di studio della Fondazione Centro italiano di
studi sull’alto Medioevo 63 (Spoleto 2019) 805–840
Svante Fischer, The solidus hoard of Casa delle Vestali in context, Opuscula. Annual of
the Swedish Institutes at Athens and Rome 7, 2014, 107–127
John P. C. Kent/Andrew Burnett/R. A. G. Carson, The Roman imperial coinage. The
divided Empire and the fall of the western parts AD 395-491 X (London 1994)
(prowadzący może zapewnić dostęp do PDF-ów)
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: