Po drugiej stronie rzeki. Kontakty ludów barbarzyńskich z Imperium Rzymskim w świetle znalezisk importów rzymskich 2800-DFIMPRZ
Ekspansja państwa rzymskiego, w wyniku której jego granice zostały oparte na Renie i Dunaju, spowodowała znaczny wzrost zainteresowania Rzymian ludami zamieszkującymi tereny poza limesem. Plemiona te stały się dla Cesarstwa istotnym partnerem w polityce zagranicznej i gospodarczej, a często również poważnym przeciwnikiem militarnym.
Przejawem tych kontaktów są przede wszystkim importy rzymskie. Określa się tak różnorodne wyroby wykonane na terenach Republiki i Cesarstwa Rzymskiego od II w. p.n.e. do V w. n.e., a odkryte poza ich granicami.
Importy rzymskie stanowią niezwykle cenne źródło informacji dla archeologów i historyków. Służą one do rekonstrukcji kontaktów ludów barbarzyńskich z Imperium – zarówno o charakterze handlowym, jak i politycznym. Na podstawie współwystępowania dobrze datowanych wyrobów rzymskich z przedmiotami lokalnej proweniencji stworzono podstawy chronologii absolutnej dla obszarów Barbaricum. Kartograficzne zestawienie rozmieszczenia importów, połączone z chronologią odkrywanych przedmiotów, pozwala określić kierunki oraz okoliczności ich napływu.
W znaleziskach tych dominują monety, głównie rzymskie denary, a także przedmioty związane ze strojem, takie jak paciorki szklane i zapinki. Niezwykle istotną kategorię stanowią naczynia metalowe, szklane, gliniane (terra sigillata) oraz uzbrojenie. Niekiedy odkrywa się także „egzotyczne” przedmioty, takie jak figurki, narzędzia medyczne czy instrumenty pomiarowe.
Napływ importów rzymskich przyczynił się do rozwoju i ujednolicenia kulturowego oblicza obszarów barbarzyńskich.
Program zajęć obejmuje szeroki zakres zagadnień związanych z importami rzymskimi. Wprowadzenie zawiera przegląd wybranych kategorii importów oraz metod ich analizy. Omówione zostaną podstawowe pojęcia związane z tą tematyką, takie jak definicja importu, a także kwestie kierunków i sposobów ich napływu do Barbaricum.
W ramach kursu poruszone zostaną również zagadnienia dotyczące modeli wymiany handlowej, środków transportu oraz nielicznych źródeł pisanych odnoszących się do tej problematyki.
Szczególny nacisk położony zostanie na kwestie związane ze sposobami przedostawania się przedmiotów poza granice rzymskie. Część z nich trafiła tam w wyniku wymiany handlowej, inne – poprzez kontakty polityczne jako dary, trybuty czy żołdy, a jeszcze inne – na skutek konfliktów zbrojnych (łupy wojenne).
Zajęcia koncentrują się również na społecznych aspektach kontaktów ludów Barbaricum z Cesarstwem Rzymskim – takich jak występowanie grobów książęcyc
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
ma podstawową wiedzę o znaczeniu badań nad importami rzymskimi
ma podstawową wiedzę o głównych kierunkach rozwoju i najważniejszych nowych osiągnięciach w zakresie badań importów
ma wiedze na temat sposobów analizy importów rzymskich
potrafi komunikować się z użyciem specjalistycznych pojęć i terminologii
zna podstawowe terminy i kategorie importów rzymskich
zna podstawowe pojęcia w obszarze badań
zna aktualne koncepcje dotyczące napływu
Kryteria oceniania
Obecność na zajęciach jest warunkiem dopuszczenia do zaliczenia. Dozwolone są dwie nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze. Osoby, które nie wykażą się wystarczającą frekwencją nie będą klasyfikowane.
ocena pracy w trakcie zajęć 30%; aktywne uczestnictwo w dyskusji 20%; test pisemny 50%,
Literatura
Bursche A. Kontakty cesarstwa rzymskiego z ludnością kultury wielbarskiej w III i IV w. w świetle źródeł numizmatycznych. [w;] Kultura wielbarska w młodszym okresie rzymskim 1. Lublin 1988, s. 37-50.
Bursche A., Later Roman - barbarian contacts in Central Europe: numismatic evidence. Studien zu Fundmünzen der Antike (SFMA) 11, Berlin 1996.
Czarnecka K., Arystokraci bursztynowego szlaku – władcy, wodzowie czy kapłani?, [w:] J. Andrzejowski, A. Kokowski, Ch.Leiber (red.) Wandalowie. Strażnicy bursztynowego szlaku, 2004, s. 107–119.
Eggers H.-J., Der römische Import im freien Germanien. Atlas Urgeschichte 1, Hamburg 1951.
Gorecki J., Die romischen Metallgefase, [in;] M. Mączyńska Der fruhvolkerwanderungszeitliche Hortfund aus Łubiana, Kreis Kościerzyna (Pommern), Bericht der Römisch-Germanischen Kommission 90, 2009, s. 154-186.
Jílek J., Bronzové nádoby z doby římské na Moravě a naddunajské části Dolního Rakouska, Pardubice 2012.
Kolendo J., Wyprawa po bursztyn bałtycki za Nerona. Pomorania Antiqua 10, 1981, s. 25-63.
Kolendo J., Kontakty Cesarstwa Rzymskiego z ziemiami Europy środkowej. [w;] J. Kolendo (red.), Corpus der römischen Funde im europäischen Barbaricum. Polen. Suplement I. Nowe znaleziska importów rzymskich z ziem Polski I, Warszawa 1998, s. 15-28.
Kunow J., Der römische Import in der Germania libera bis zu den Markomannenkriegen, Studien zu Bronze- und Glasgefässen, Göttinger Schriften zur Vor- und Frühgeschichte 21, Neumünster 1983.
Künzl S. Römische Silberbecher bei den Germanen, das übrige Silbergeschirr: Schälchen und Schälchengriffe, Gefässfüsschen und Löffel [in;] J. Peška, J. Tejral (Eds.), Das germanische Königsgrab von Mušov in Mähren, RGZM Monographien 55, 1-3, Mainz 2002, s. 329-355.
Lund Hansen U., Römischer Import in Norden, Nordiske Fortidsminder, Serie B 10, Kobenhavn 1987.
Majewski E., Importy rzymskie na ziemiach słowiańskich, Wrocław 1949.
Majewski E., Importy rzymskie w Polsce, Warszawa 1960.
Petrovszky R., Studien zu römischen Bronzegefässen mit Meisterstempeln, Kölner Studien zur Archäologie der römischen Provinzen 1, Buch am Elbach 1993.
Petrovszky R., Stupperich R., Die ,,Trau-Kasserollen”. Einige Bemerkungen zu den reliefverzierten Kasserollen E 151, Men Tor 1, Studien zu Metallarbeiten und Toreutik der Antike. Möhnesee 2002.
Poulsen E., Römische Bronzeeimer. Typologie der Henkelattachen mit Frauenmaske, Palmette und Tierprotomen, Acta Archaeologica 62, 1992, s. 49-60.
Przychodni A. Zur Frage der verbraitung von Terra Sigillata auf dem Gebiet des Heutingen Polen, Acta Archaeologica Carpathica 45, 2010, s. 67-177.
Radnóti A., Die römischen Bronzegefässe von Pannonien, Dissertationes Pannonicae 6, Budapest 1938.
Schuster J., Lübsow – Älterkaiserzeitliche Fürstengräber im nördlichen Mitteleuropa. Bonner Beiträge zur Vor- und Frühgeschichtlichen Archäologie 12, Bonn 2010.
Tyszler L., Ceramika rzymska na północ od Karpat i Sudetów, Łódź 2012.
Wielowiejski J., Kontakty Noricum i Pannoni z ludami północnymi, Wrocław 1970.
Wielowiejski J., Die spätkeltischen und römischen Bronzegefässe in Polen. Bericht der Römisch-Germanischen Kommission 66, 1985, s. 123-320.
Wielowiejski J., Die römerzeitlischen Silbergefässe in Polen. Importe und Nachahmungen. Bericht der Römisch-Germanischen Kommission 70, 1989, s. 191-241.
Wielowiejski J., Naśladownictwa rzymskich naczyń srebrnych znalezionych w Polsce. Archeologia 40, 1989, s. 89-105.
Willers W., Neue Untersuchungen über die römische Bronzeindustrie von Capua und von Niedergermanien, besonders auf die Funde aus Deutschland und dem Norden hin. Hannover und Leipzig 1907.
Wołągiewicz R., Napływ importów rzymskich do Europy na północ od środkowego Dunaju, Archeologia Polski 15/1, 1970, s. 207–252.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: