Europejskie systemy mediowe - prawo i instytucje 2700-M-LM-D1ESME
W toku wykładów przedstawiane są w ujęciu porównawczym elementy krajowych systemów medialnych, reprezentatywnych dla modeli demokratycznych (skonsolidowanej demokracji Europy Zachodniej, także w USA jako modelu liberalnego i rynku strategicznego w kontekście globalnym) oraz w krajach po transformacji systemowej. Uwzględnione są skutki działalności na rynku europejskich korporacji medialnych o charakterze paneuropejskim oraz globalnym, zwłaszcza amerykańskich.
Analizowane są mechanizmy prawne i rynkowe oraz uwarunkowania społeczno-kulturowe, historyczne i polityczne, wpływające na ewolucję systemów. Omawiane są skutki konwergencji mediów dla systemów medialnych i pluralizmu mediów, w ujęciu zmian strukturalnych i sektorowych.
Omawiane są przepisy prawne oraz instytucje regulujące działanie mediów i przedsiębiorstw medialnych, a także koordynujące współdziałanie instytucji krajowych, na poziomie ponadnarodowym i pan-europejskim. Zaprezentowane są aktualne akty prawne oraz nowo tworzone instytucje i programy wdrażane przez Unię Europejską, istotne dla harmonizacji prawnej sektora mediów, jego monitorowania, wspierania konkurencyjności i tzw. czempionów europejskich. W tym zakresie szczegółowo analizowane są regulacje sektora audiowizualnego (dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych), pluralizmu mediów (EMFA – Europejskie Akt o Wolności Mediów) czy regulacje sektora nowych mediów (Akt o Usługach Cyfrowych i Akt Rynkach Cyfrowych, Akt i Sztucznej Inteligencji). Przedstawiana są kwestie protekcjonizmu (ochrona produkcji europejskiej, mediów publicznych), ochrony wolności słowa i mediów (trybunał strasburski) oraz monitorowania mediów (np. Media Pluralism Monitor).
Przedmiot powiązany jest z programem studiów w szczególności w kontekście technologicznych zmian w ekosystemie mediów (nowe akty prawne w zakresie działalności platform, sztucznej inteligencji, walki z dezinformacją), kwestii dostosowania krajowego prawa medialnego do nowych regulacji unijnych (EMFA), a także zagadnień ekonomicznych (ochrona rynku, protekcjonizm, globalizacja i wielkie korporacje technologiczne na rynku wspólnotowym).
Zdobyta wiedza ma wyposażyć studentów w narzędzia umożliwiające poszukiwanie aktualnych informacji na temat mediów w Europie (platformy UE, monitoringowe, alertowe) oraz dostrzeganie kontekstu globalnego oraz wspólnotowego (wpływ standardów Rady Europy i regulacji Unii Europejskiej na systemy krajowe). Podkreślana jest zwłaszcza kwestia umiejętności aktualizowania tejże wiedzy, poprzez dobre rozeznanie w strukturze instytucji (krajowych i europejskich),kluczowych regulacji oraz ważnych źródeł informacji (np. organizacje branżowe, pozarządowe), które mogą dostarczać stale aktualizowanych i wiarygodnych informacji na temat europejskich mediów.
Zajęcia realizowane w ramach projektu „Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki – ZIP 2.0”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego – Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) (nr umowy: FERS.01.05-IP.08-0365/23-00).
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
1. w zakresie wiedzy: posiada podstawowe informacje dotyczące pojęcia systemu medialnego, determinantów jego ewolucji, zmian w kontekście czynników politycznych; społecznych, ekonomicznych i technologicznych; zakres dotyczy Europy i koniecznych kontekstów globalnych; rozpoznaje ( rozróżnia) ważne dokumenty prawne i inne (o charakterze tzw. miękkiego prawa) oraz instytucje Unii Europejskiej i Rady Europy, istotne dla funkcjonowania wspólnego rynku medialnego (UE) oraz europejskich standardów demokratycznych w dziedzinie mediów (UE i RE)
2. w zakresie umiejętności: posiada niezbędne umiejętności do poszukiwania aktualnych informacji na temat mediów w Europie, w tym zwłaszcza w kontekście aktywności Unii Europejskiej oraz sektora organizacji branżowych i platform monitoringowych
3. inne kompetencje: posiada kompetencje w zakresie krytycznej analizy i oceny skutków wdrażanych aktów prawnych oraz efektów działalności instytucji i programów, podejmowanych przez instytucje europejskie i krajowe
Kryteria oceniania
Warunek zaliczenia przedmiotu - egzamin pisemny w formie testu (pytania zamknięte); minimum 60% prawidłowych odpowiedzi.
Na zajęciach obowiązuje limit 2 nieobecności w trakcie semestru. Po przekroczeniu limitu student jest zobowiązany do uzupełnienia zajęć na zasadach ustalonych przez prowadzącego. Po przekroczeniu limitu 50% nieobecności, zaliczenie nie jest możliwe i skutkuje niezaliczeniem zajęć. Student usprawiedliwia nieobecność niezwłocznie, wysyłając maila do prowadzącego lub na kolejnych zajęciach. Prowadzący ma prawo żądania przedstawienia zaświadczenia lekarskiego.
Literatura
Czubkowska S., Bóg Techy. Jak wielkie firmy technologiczne przejmują władzę nad Polską i światem, Kraków 2025
Dobek-Ostrowska B., Transformacja systemów medialnych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej po 1989 r., Wrocław 2002
Hallin D.C., Mancini P., Systemy medialne. Trzy modele mediów i polityki w ujęciu porównawczym, Kraków 2007
Jaskiernia A., Monitorowanie wolności mediów w Europie, Warszawa 2019
Klimkiewicz B., A Polyvalent Media Policy in the Enlarged European Union, Kraków 2014
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: