Zajęcia fakultatywne w j. angielskim 2700-M-DM-Z3FAK-ANG
Zajęcia fakultatywne w j. angielskim: Fact-checking w praktyce
Przedmiot poświęcony jest kompleksowemu spojrzeniu na fact-checking w praktyce dziennikarskiej. Zajęcia mają warsztatowy charakter - obejmują dyskusje w grupach oraz indywidualne projekty, dzięki czemu studenci zdobędą zarówno wiedzę, jak i praktyczne umiejętności. Celem warsztatów jest zapoznanie uczestniczek i uczestników z pojęciami dezinformacji i misinformacji (mylnych informacji) oraz umieszczenie ich w szerszym, społecznym i kulturowym kontekście funkcjonowania społeczeństwa informacyjnego.
W ramach zajęć studentki i studenci będą analizować rzeczywiste przypadki dezinformacji w mediach, ucząc się, jak identyfikować, weryfikować oraz przeciwdziałać fałszywym lub wprowadzającym w błąd treściom. Szczególny nacisk położony zostanie na narzędzia i techniki wykorzystywane w fact-checkingu, a także na etyczne i społeczne konsekwencje podejmowanych działań.
Dzięki studiom przypadków i wspólnym ćwiczeniom uczestniczki i uczestnicy rozwiną umiejętność krytycznego analizowania informacji, poznają mechanizmy ich rozpowszechniania i opracują skuteczne strategie zwalczania dezinformacji. Po ukończeniu kursu studentki i studenci będą dysponować kompetencjami niezbędnymi do rzetelnej i odpowiedzialnej pracy dziennikarskiej, sprzyjającej budowaniu zaufania do mediów.
Szczegółowe zagadnienia:
• Wprowadzenie do fact-checkingu.
o Definicja i historia fact-checkingu.
o Rola fact-checkingu w dziennikarstwie.
o Przegląd inicjatyw fact-checkingowych.
o Współpraca międzynarodowa w zakresie fact-checkingu (np. IFCN).
• Weryfikacja informacji w mediach.
o Różnorodność zaburzeń informacyjnych.
o Proces fact-checkingu w mediach – etapy i techniki
o Przegląd najpopularniejszych narzędzi do fact-checkingu.
o Wykorzystanie wyszukiwarek i baz danych do sprawdzania faktów.
• Weryfikacja źródeł i autorów informacji oraz liczb i statystyk.
o Jak oceniać wiarygodność źródeł?
o OSINT, czyli biały wywiad.
o Metody weryfikacji raportów i badań.
o Przykłady manipulacji danymi w mediach.
• Etyka fact-checkingu i jego społeczny odbiór.
o Etyczne wyzwania w pracy fact-checkera.
o Weryfikacja informacji a odpowiedzialność mediów – instytucja sprostowania.
o Wykorzystanie AI w dziennikarstwie i fact-checkingu.
o Rola fact-checkerów w budowaniu zaufania do mediów.
• Fact-checking w praktyce – warsztaty.
European Media Regulation: Trends & Predictions
Przedmiot poświęcony jest podstawowym zagadnieniom związanym z regulacją mediów w Europie, z uwzględnieniem perspektywy futurystycznej. Celem zajęć jest ukazanie podstawowych założeń normatywnych dotyczących bieżącej działalności mediów, poprzez odwołanie się do różnych aktów normatywnych, a także projektowanych polityk regulacyjnych w Europie.
Szczegółowe zagadnienia:
1. Czym jest regulacja mediów – zapoznanie z siatką pojęciową.
2. Podmioty zaangażowane w regulację mediów i kluczowe akty normatywne.
3. Prywatność (nie tylko) w nowych mediach.
4. Perspektywy związane z regulacją platform internetowych.
5. Inkluzywność i różnorodność w mediach
6. Przemoc i nagość w mediach – czy bywają uzasadnione?
7. Normy prawne w reklamie.
8. Trendy i przewidywania na przyszłość w regulacji mediów.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Zajęcia fakultatywne w j. angielskim: Fact-checking w praktyce
Po ukończeniu przedmiotu studenci/studentki:
Wiedza
• rozumieją i potrafią zdefiniować zjawiska medialne takie jak fake news, dezinformacja i mylne informacje (misinformacja),
• znają strukturę i funkcjonowanie podmiotów zajmujących się fact-checkingiem,
• posiadają wiedzę na temat wpływu nowych technologii na procesy komunikacyjne oraz dynamikę społeczną,
• rozumieją koncepcje związane z bezpieczeństwem danych w przestrzeni online oraz zasady bezpiecznego i odpowiedzialnego zarządzania informacjami w mediach cyfrowych,
• rozpoznają metody i techniki wykorzystywane w tworzeniu i rozpowszechnianiu fact-checków oraz treści medialnych.
Umiejętności
• potrafią krytycznie analizować zjawiska zaburzające informacje medialne w celu oceny ich wiarygodności,
• przekładają teorię na praktyczne oceny rzetelności informacji medialnych oraz projekty rozwiązań zwalczających dezinformację,
• identyfikują i obalają fałszywe informacje - niezależnie od tego, czy dotyczą polityki, nauki, czy kwestii społecznych,
• potrafią korzystać z narzędzi fact-checkingowych,
• przeprowadzają szczegółowe analizy OSINT, wykorzystując przy tym różnorodne źródła,
• są w stanie wykryć dezinformację i rozumieją, jak rozprzestrzenia się ona na różnych platformach,
• krytycznie analizują treści dostępne w przestrzeni cyfrowej i aktywnie angażują się w poprawę publicznego rozumienia rzetelnych informacji.
Inne kompetencje
• przestrzegają i promują zasady etyki zawodowej, aktywnie dbając o wysokie standardy etyczne w pracy dziennikarza,
• rozumieją znaczenie oceny prawdziwości informacji w kontekście społecznym i organizacyjnym,
• tworzą treści, które są rzetelne i społecznie odpowiedzialne, wykorzystując przy tym także nowe technologie,
• są gotowi do aktywnego uczestnictwa w publicznych dyskusjach, obalania dezinformacji oraz wspierania edukacji medialnej.
European Media Regulation: Trends & Predictions
Po ukończeniu przedmiotu studenci/studentki:
Wiedza
• znają i rozumieją podstawowe pojęcia z zakresu nauk o komunikowaniu, w szczególności terminologię dotyczącą regulacji mediów,
• znają i rozumieją najważniejsze aspekty, płaszczyzny i uwarunkowania regulacji mediów,
• mają podstawową wiedzę o prawnych uwarunkowaniach funkcjonowania, jak i dobrych praktykach instytucji medialnych i reklamowych oraz o rynku, na którym działają,
• posiadają wiedzę o instytucjach prawnych i relacjach między nimi zachodzącymi w państwach demokratycznych, a także o aktach normatywnych, regulujących funkcjonowanie systemu medialnego oraz systemów informatycznych i telekomunikacyjnych,
• rozpoznają i identyfikują najistotniejsze problemy i dylematy związane z funkcjonowaniem mediów,
• podejmują refleksje na temat swoich praw w Internecie,
• rozumieją, że wolność słowa nie oznacza dowolności i bezkarności w sferze publicznej;
Umiejętności
• potrafią odróżnić zasady etyczne od przepisów prawnych,
• mają świadomość odpowiedzialności i konsekwencji działań w sferze medialnej,
• potrafią czytać ze zrozumieniem wybrane akty prawne i kodeksy etyczne,
• potrafią podać przykłady nieuczciwych praktyk w reklamie,
• wyrabiają nawyk samodzielnej refleksji etycznej nad treściami przekazywanymi w środkach masowego przekazu,
• potrafią przygotować logiczny wywód na temat regulacji mediów;
• są w stanie diagnozować wielowymiarowe zjawiska i procesy zmediatyzowanej rzeczywistości współczesnych systemów politycznych, ekonomicznych i kulturalnych;
Inne kompetencje
• wykorzystują zdobytą wiedzę i nabyte umiejętności do analitycznego rozpoznawania zjawisk i problemów współczesnej regulacji mediów,
• potrafią diagnozować problemy znajdujące się na styku różnych systemów,
• zastanawiają się nad swoim cyfrowym śladem i profilem, potrafią krytycznie odróżnić teorię od praktyki;
Kryteria oceniania
Zajęcia fakultatywne w j. angielskim: Fact-checking w praktyce
Metody:
- opis,
- objaśnianie z elementami wykładu,
- dyskusja,
- analiza przypadków,
- praca w grupach,
- projekt.
Warunkiem uzyskania zaliczenia przedmiotu jest łączne spełnienie wszystkich poniższych kryteriów:
1. Obecność na zajęciach
• Dopuszczalny limit nieobecności nieusprawiedliwionych wynosi 2 w semestrze. Nieobecności nieusprawiedliwione w ramach tego limitu nie podlegają zaliczeniu ani odrabianiu.
• Nieobecności usprawiedliwione (np. zwolnienie lekarskie) mogą zostać zaliczone poprzez wykonanie dodatkowego zadania w formie i terminie ustalonym przez prowadzącą (np. dodatkowe zadanie pisemne, analiza wskazanego studium przypadku).
• Łączna frekwencja na zajęciach (obecności rzeczywiste) musi wynosić ponad 50% zajęć w semestrze. W przypadku przekroczenia 50% nieobecności w semestrze zaliczenie przedmiotu nie jest możliwe.
• Nieobecność należy usprawiedliwić niezwłocznie drogą mailową lub na najbliższych zajęciach. Osoba prowadząca ma prawo zażądać przedstawienia stosownego zaświadczenia lekarskiego.
2. Aktywność podczas zajęć
• Oceniana jest merytoryczna aktywność w dyskusjach, przygotowanie do zajęć, wykonywanie zadań (także domowych) oraz udział w analizie materiałów i publikacji medialnych.
• Aktywność podlega ocenie ciągłej w trakcie semestru.
3. Projekt zaliczeniowy
• Warunkiem zaliczenia jest przygotowanie i przedstawienie projektu grupowego, składającego się z dwóch części, w wyznaczonych terminach.
• Projekt końcowy obejmuje:
a) fact-check wypowiedzi osoby publicznej – weryfikację wybranej wypowiedzi zawierającej twierdzenia możliwe do sprawdzenia na podstawie wiarygodnych źródeł i danych;
b) analizę fake newsa – identyfikację i analizę fałszywej lub wprowadzającej w błąd informacji, z uwzględnieniem sposobu jej weryfikacji, wykorzystanych źródeł oraz mechanizmów manipulacji.
• Projekt oceniany jest pod względem poprawności merytorycznej, jakości i rzetelności procesu weryfikacji, właściwego doboru i oceny źródeł, wykorzystania danych i materiałów dowodowych oraz spójności argumentacji i formułowanych wniosków.
Zaliczenie przedmiotu jest możliwe wyłącznie po spełnieniu wszystkich powyższych warunków. Nie przewiduje się możliwości poprawiania ocen pozytywnych.
W pracach zaliczeniowych i domowych (pisemnych oraz multimedialnych) dopuszcza się wyjątkowo korzystanie z systemów sztucznej inteligencji (SI), np. w celu uporządkowania treści, uzyskania podpowiedzi w zakresie formy pracy lub wsparcia językowego przy pracy z publikacjami w językach obcych. Każde użycie SI musi być wyraźnie oznaczone w adnotacji umieszczonej w pracy. Ostateczna wersja powinna stanowić samodzielny wkład osoby studiującej, która ponosi pełną odpowiedzialność za treść i rzetelność merytoryczną pracy.
European Media Regulation: Trends & Predictions
Metody:
- opis,
- objaśnianie z elementami wykładu,
- dyskusja,
- analiza przypadków,
- praca w grupach,
- projekt.
Warunkiem uzyskania zaliczenia przedmiotu jest łączne spełnienie wszystkich poniższych kryteriów:
1. Obecność na zajęciach
• Dopuszczalny limit nieobecności nieusprawiedliwionych wynosi 2 w semestrze. Nieobecności nieusprawiedliwione w ramach tego limitu nie podlegają zaliczeniu ani odrabianiu.
• Nieobecności usprawiedliwione (np. zwolnienie lekarskie) mogą zostać zaliczone poprzez wykonanie dodatkowego zadania w formie i terminie ustalonym przez prowadzącą (np. dodatkowe zadanie pisemne, analiza wskazanego studium przypadku).
• Łączna frekwencja na zajęciach (obecności rzeczywiste) musi wynosić ponad 50% zajęć w semestrze. W przypadku przekroczenia 50% nieobecności w semestrze zaliczenie przedmiotu nie jest możliwe.
• Nieobecność należy usprawiedliwić niezwłocznie drogą mailową lub na najbliższych zajęciach. Osoba prowadząca ma prawo zażądać przedstawienia stosownego zaświadczenia lekarskiego.
2. Aktywność podczas zajęć
• Oceniana jest merytoryczna aktywność w dyskusjach, przygotowanie do zajęć, wykonywanie zadań (także domowych) oraz udział w analizie materiałów i publikacji medialnych.
• Aktywność podlega ocenie ciągłej w trakcie semestru.
3. Zaliczenie końcowe
• Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest uzyskanie pozytywnego wyniku z jednej z dwóch form zaliczenia, wybranej przez osobę studiującą:
a) test pisemny przeprowadzany jest w języku angielskim i obejmuje materiał omawiany podczas zajęć; warunkiem jego zaliczenia jest uzyskanie co najmniej 50% punktów możliwych do zdobycia.
b) projekt grupowy poświęcony wybranemu problemowi z zakresu regulacji mediów i platform cyfrowych, łączący omówienie podstawowych ram regulacyjnych z analizą konkretnych problemów, przykładów lub przypadków oraz oceną znaczenia regulacji dla funkcjonowania współczesnych mediów; jest pod względem poprawności merytorycznej, znajomości i właściwego zastosowania omawianych regulacji, jakości wykorzystanych źródeł i przykładów, umiejętności krytycznej analizy problemu, spójności argumentacji i formułowanych wniosków oraz jakości prezentacji.
Zaliczenie przedmiotu jest możliwe wyłącznie po spełnieniu wszystkich powyższych warunków. Nie przewiduje się możliwości poprawiania ocen pozytywnych.
W pracach zaliczeniowych i domowych (pisemnych oraz multimedialnych) dopuszcza się wyjątkowo korzystanie z systemów sztucznej inteligencji (SI), np. w celu uporządkowania treści, uzyskania podpowiedzi w zakresie formy pracy lub wsparcia językowego przy pracy z publikacjami w językach obcych. Każde użycie SI musi być wyraźnie oznaczone w adnotacji umieszczonej w pracy. Ostateczna wersja powinna stanowić samodzielny wkład osoby studiującej, która ponosi pełną odpowiedzialność za treść i rzetelność merytoryczną pracy.
Literatura
Zajęcia fakultatywne w j. angielskim: Fact-checking w praktyce
1. Bąkowicz, K. (2023). Dezinformacja: Instrukcja obsługi. CeDeWu.]
2. Bąkowicz, K. (2019). Wprowadzenie do definicji i klasyfikacji zjawiska fake newsa. Studia Medioznawcze, 20(3), 280–289. https://doi.org/10.33077/uw.24511617.ms.2019.2.106 [English version: https://studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/106/85]
3. Cherubini, F., & Graves, L. (2016). The rise of fact-checking sites in Europe. Reuters Institute for the Study of Journalism, University of Oxford. Retrieved from https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/our-research/rise-fact-checking-sites-europe
4. Hoes, E., Aitken, B., Zhang, J., Gackowski, T., & Wojcieszak, M. (2024). Prominent misinformation interventions reduce misperceptions but increase skepticism. Nature Human Behaviour. https://doi.org/10.1038/s41562-024-01884-x
5. International Fact-Checking Network. IFCN code of principles. Poynter. Retrieved from https://ifcncodeofprinciples.poynter.org/
6. Keyes, R. (2004). The post-truth era: Dishonesty and deception in contemporary life. St. Martin's Press.
7. Koch, T. K., Frischlich, L., & Lermer, E. (2023). Effects of fact-checking warning labels and social endorsement cues on climate change fake news credibility and engagement on social media. Journal of Applied Social Psychology, 53, 495–507. https://doi.org/10.1111/jasp.12959
8. Poynter Institute. Fact-checking. Poynter. Retrieved from https://www.poynter.org/news/fact-checking/
9. Rosińska, K. (2021). Disinformation in Poland: Thematic classification based on content analysis of fake news from 2019. Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 15(4). https://doi.org/10.5817/CP2021-4-5
10. Rosińska, K., & Brzóska, P. (2020). Analysis of individual susceptibility of social media users to fake news: Polish perspective. Studia Medioznawcze, 21(3), 661-688. https://studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/280/181
11. Sawiński, M., Stróżyna, M., Lewoniewski, W., Stolarski, P., Węcel, K., Księżniak, E., & Abramowicz, W. (2024). Supporting fact-checking process with IT tools. Procedia Computer Science, 246, 2052-2061. https://doi.org/10.1016/j.procs.2024.09.654
12. Vraga, E. K., & Bode, L. (2020). Defining misinformation and understanding its bounded nature: Using expertise and evidence for describing misinformation. Political Communication, 37(1), 136–144. https://doi.org/10.1080/10584609.2019.1643318
Dodatkowo: wybór tekstów pomocniczych do poszczególnych tematów zajęć. / Additionally: selection of supplementary texts for individual course topics.
European Media Regulation: Trends & Predictions
1. Bayer, J., Bard, P., Vosyliūtė, L., & Luk, N. (2021). Strategic lawsuits against public participation (SLAPP) in the European Union: A comparative study. SSRN. https://ssrn.com/abstract=4092013 (dostęp: 03.09.2026)
2. Chałubińska-Jentkiewicz, K., Nowikowska, M., & Wąsowski, K. (Red.). (2021). Media w erze cyfrowej: Wyzwania i zagrożenia. Warszawa: Wolters Kluwer Polska SA.
3. Chałubińska-Jentkiewicz, K., & Nowikowska, M. (2022). Prawo mediów. Warszawa: C.H. Beck.
4. Drożdż, M. (Red.). (2016). Prywatność w sieci – dobro osobiste czy społeczne. Tarnów: Wydawnictwo Biblos.
5. Eberwein, T., Fengler, S., & Karmasin, M. (Eds.). (2018). The European handbook of media accountability. Routledge.
6. Fengler, S., Eberwein, T., & Karmasin, M. (Eds.). (2022). The global handbook of media accountability. Routledge.
7. Flaga-Gieruszyńska, D., Gołaczyński, J., & Szostek, D. (Red.). (2016). Media elektroniczne: Współczesne problemy prawne. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
8. Flaga-Gieruszyńska, D., Gołaczyński, J., & Szostek, D. (Red.). (2019). Sztuczna inteligencja, blockchain, cyberbezpieczeństwo oraz dane osobowe: Zagadnienia wybrane. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
9. IAB Polska. (2021). Branże regulowane w social media [Raport]. https://www.iab.org.pl/wp-content/uploads/2021/02/IAB-Polska_Branze-Regulowane-w-social-media_022021.pdf (dostęp: 03.09.2026)
10. Johnson, C., Bruun, H., Głowacki, M., Iordache, C., Münter Lassen, J., Martin, D., Nucci, A., Raats, T., Scaglioni, M., & Świtkowski, F. (2025). Public service media in the age of platforms: Challenges and recommendations for the future (Report). White Rose Libraries on behalf of PSM AP. https://doi.org/10.48785/100%2F362
11. Kukliš, Ľ. (2021). The user, the platform and the regulator: Empowering users in the implementation of new rules for video-sharing platforms. Journal of Digital Media & Policy, 12(3), 507–512. https://doi.org/10.1386/jdmp_00079_7
12. Lendvai, G. F., Papp, J. T. ., Szikora, T. ., & Wasilewski, K. (2025). Can Disinformation be Regulated? : A Comprehensive Overview of the European Union’s Pertaining Initiatives. Central European Journal of Communication, 18(3(41), 410–426. https://doi.org/10.51480/1899-5101.18.3(41).820
13. Newman, N. Journalism, media, and technology trends and predictions [annual reports]. Reuters Institute for the Study of Journalism.
14. Papaevangelou, C., Kutscher, S., Helberger, N., van Dijck, J., & Poell, T. (2026). Shared responsibility, unequal power: Mapping the limitations of multi-stakeholderism in the EU’s digital governance. Journal of Digital Media & Policy, 17(1), 55–80. https://doi.org/10.1386/jdmp_00201_1
15. Piątek, S. (2025). Prawo komunikacji elektronicznej: Komentarz. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
16. Raats, T., Iordache, C., & Johnson, C. (2024). Policy brief: Towards a future-proof public service media? Lessons from a comparative analysis in seven media markets (Report). University of Leeds on behalf of PSM AP. https://doi.org/10.48785/100/256
17. Seipp, T. J., Helberger, N., de Vreese, C., & Ausloos, J. (2024). Between the cracks: Blind spots in regulating media concentration and platform dependence in the EU. Internet Policy Review, 13(4). https://doi.org/10.14763/2024.4.1813
18. Ślęzak, P. (Red.). (2020). Prawo mediów. Warszawa: Wolters Kluwer Polska SA.
19. Vlassis, A., Psychogiopoulou, E., Kandyla, A., & Sarikakis, K. (Eds.). (2025). Final report on the mapping and EU law of institutional models for the promotion of the EFI (Report). Horizon Europe project REBOOT. https://doi.org/10.5281/zenodo.15781266
20. Zaremba, M., Drozdowicz, K., & Łoszewska-Ołowska, M. (Red.). (2018). Prawo prasowe: Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer.