Teorie narracji 2700-M-DM-D1TEOR

Narracja jest pojęciem łączącym wiele różnych dziedzin humanistyki. Rozumiana jest jako jeden z najdoskonalszych przekaźników znaczeń zawartych w kulturze, a jej analiza pozwala lepiej zrozumieć mechanizmy, dzięki którym człowiek porządkuje świat doświadczeń i idei.
Zajęcia obejmują omówienie definicji narracji i jej składowych elementów, a następnie schematów narracyjnych, w których zgromadzone są rozmaite treści dotyczące sposobów rozumienia świata. Podczas słuchania i oglądania opowieści człowiek internalizuje znaczenia zmagazynowane w symbolach kultury i w języku, budując swój wewnętrzny świat, współtworząc społeczne sensy i wyrażając siebie w przestrzeni publicznej. Zajęcia koncentrują się na sposobach analizy tych sensów, zawartych w różnorodnych tekstach kultury – w dziennikarstwie, muzeach, filmach, grach, piosenkach czy podręcznikach – które stanowią ich nośniki. Wiedza o narracjach stanowi fundament współczesnej humanistyki.
Kolejna część kursu poświęcona jest narracji odnoszącej się do „tekstu kultury”, „tekstu osoby” lub dyskursu określonej grupy społecznej, wyrażającego jej perspektywę, wartości i interes polityczny. Takie ujęcie pozwala opisać relacje między jednostką a kulturą w kontekście komunikacji, współuczestnictwa w życiu społecznym oraz procesów politycznych. Analizy obejmują m.in. mitologię, narracje polityczne, historiografię i narracje edukacyjne.
Zajęcia prezentują różnorodne podejścia teoretyczne – od klasycznego modelu Arystotelesa, przez strukturalne koncepcje z lat 60. rozwijane przez Algirdasa J. Greimasa i Rolanda Barthesa, psychologiczną teorię narracji Jerome’a Brunera, aż po współczesne konteksty: hermeneutykę Paula Ricoeura, narracje historyczne Haydena White’a, logikę narracyjną Franka Ankersmita, ujęcia kognitywistyczne oraz narratologię feministyczną.
Teorie omawiane w ramach kursu nie są przedstawiane jako zamknięte systemy, lecz jako perspektywy badawcze przydatne do analizy różnorodnych przypadków, przykładów i fenomenów narracyjnych.

Zajęcia realizowane w ramach projektu „Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki – ZIP 2.0”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego – Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) (nr umowy: FERS.01.05-IP.08-0365/23-00).