Globalne środowisko informacyjne 2700-L-LM-D1GSIN
Przedmiot stanowi podstawę humanistyczno-społeczną dla dalszego, sprofilowanego kształcenia na kierunku LAM w obszarach analityki biznesowej, komunikacji interpersonalnej i społecznej oraz sprawnego zarządzania informacją i wiedzą. Celem zajęć jest przygotowanie studentów do świadomego funkcjonowania w złożonym, dynamicznie zmieniającym się środowisku informacyjnym, a także rozwinięcie umiejętności krytycznego myślenia i etycznej oceny procesów komunikacyjnych.
W trakcie zajęć stosowane będą elementy praktyczne, takie jak dyskusja naukowa, debata oksfordzka oraz projekt zespołowy, co pozwoli uczestnikom na rozwijanie kompetencji argumentacyjnych, badawczych i komunikacyjnych w warunkach współczesnej infosfery.
Zajęcia obejmują zarówno wprowadzenie teoretyczne, jak i analizę zjawisk typowych dla społeczeństwa informacyjnego. Omawiane zagadnienia pozwalają zrozumieć mechanizmy funkcjonowania środowiska informacyjnego, jego wpływ na procesy poznawcze, relacje społeczne i kształtowanie opinii publicznej.
W trakcie zajęć będą poruszane między innymi takie zagadnienia, jak:
1. Pojęcie i struktura środowiska informacyjnego. Środowisko informacyjne jako przestrzeń dla komunikacji.
2. Degradacja komunikacji, wyrażająca się w uporczywym przeciążeniu informacyjnym, dominacji przekazów emocjonalnych i antagonizujących, dezinformacji oraz uzależnieniu emocjonalnym.
3. Przeciążenie informacyjne i uzależnienia cyfrowe. Sytuacja osób nieneuronormatywnych w kontekście współczesnych form komunikacji.
4. Zachowania człowieka w odniesieniu do informacji. Bariery informacyjne i ich konsekwencje.
5. Zarządzanie informacją i wiedzą jako antidotum na przebodźcowanie, przeciążenie i uzależnienie informacyjne.
6. Dezinformacja, manipulacja informacją, fake news. Manipulacje za pomocą obrazu oraz udział algorytmów Big Tech w zatruwaniu infosfery.
7. Bańki informacyjne, filtrujące i epistemiczne; komory echa. Zjawiska ograniczające pluralizm poznawczy.
8. Sztuczna inteligencja. Dobrodziejstwa, pułapki i zagrożenia związane z automatyzacją przepływu informacji i personalizacją przekazów.
Wiedza zdobyta w ramach kursu umożliwi studentom lepsze zrozumienie współczesnych mechanizmów komunikacji oraz świadome uczestnictwo w globalnym obiegu informacji. Przedmiot rozwija także wrażliwość etyczną, umiejętność identyfikacji manipulacji medialnych oraz zdolność do krytycznej analizy treści w środowisku cyfrowym.
Zajęcia realizowane w ramach projektu „Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki – ZIP 2.0”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego – Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) (nr umowy: FERS.01.05-IP.08-0365/23-00).
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Efekty w zakresie wiedzy – Student zna i rozumie:
1) podstawową terminologię związaną ze środowiskiem informacyjnym
2) najważniejsze procesy i wydarzenia z historii środowiska informacyjnego oraz aktualne zjawiska i tendencje rozwojowe
3) specyfikę najważniejszych komponentów środowiska informacyjnego oraz narzędzi informacyjnych i komunikacyjnych
4) podstawowe uwarunkowania uczestniczenia we współczesnym środowisku informacyjnym, a także specyfikę podmiotów informacyjnych oraz rolę człowieka i społeczności w kształtowaniu środowiska informacyjnego
5) najważniejsze zagrożenia związane ze współczesnym środowiskiem informacyjnym, podstawowe sposoby obrony przed nimi oraz konieczność kompleksowego podejścia do ich rozwiązywania.
Umiejętności – Student potrafi:
1) uczestniczyć w różnych formach komunikacji społecznej w środowisku informacyjnym
2) rozwiązywać problemy i minimalizować zagrożenia charakterystyczne dla współczesnego środowiska informacyjnego
3) korzystając z piśmiennictwa i zasobów internetu, samodzielnie poszerzać swoją wiedzę na temat środowiska informacyjnego i efektywnego wykorzystywania jego zasobów i potencjału
4) umie wykorzystać zdobyta wiedzę w celu bezpiecznego i efektywnego funkcjonowania w środowiskach informacyjnych różnych poziomów.
Kompetencje społeczne – Student jest gotów do:
1) stałego, samodzielnego uaktualniania wiedzy i umiejętności związanych z szeroko rozumianym uczestnictwem w środowisku informacyjnym
2) potrafi samodzielnie dostrzec, przeanalizować i rozwiązać problemy swoje i innych aktorów (osób i instytucji) związane z funkcjonowaniem w środowiskach informacyjnych różnych poziomów.
Kryteria oceniania
Aktywne uczestniczenie w inicjowanych na zajęciach dyskusjach: 20% finalnej oceny.
Czynny udział w jednej debacie oksfordzkiej (praca grupowa): 40%
Przygotowanie i prezentacja projektu (praca indywidualna): 40%
Ocena dostateczna wymaga zgromadzenia 55% puli; dostateczna plus: 56-68%; dobra: 69-81%; dobra plus: 82-94%; bardzo dobra: 95-100%
Na zajęciach obowiązuje limit 2 nieobecności w trakcie semestru. Po przekroczeniu limitu student jest zobowiązany do uzupełnienia zajęć na zasadach ustalonych przez prowadzącego. Po przekroczeniu limitu 50% nieobecności, zaliczenie nie jest możliwe i skutkuje niezaliczeniem zajęć. Student usprawiedliwia nieobecność niezwłocznie, wysyłając maila do prowadzącego lub na kolejnych zajęciach. Prowadzący ma prawo żądania przedstawienia zaświadczenia lekarskiego.
Literatura
Literatura obowiązkowa:
Wiesław Babik, Środowisko informacyjne człowieka. W: Nauka o informacji, red. W. Babik, Warszawa: Wydaw. SBP, 2016, s. 61-87.
W trakcie zajęć w porozumieniu ze studentami będzie jeszcze dodana pozycja literatury obowiązkowej.
Literatura uzupełniająca:
Katarzyna Bąkowicz, Dezinformacja: instrukcja obsługi, 2023
Małgorzata Kisilowska, Przestrzeń informacyjna jako termin informatologiczny. „Zagadnienia Informacji Naukowej”, 2011, 2 (98), s. 35-52.
Monika Krakowska, Zachowania informacyjne człowieka w kontekście zjawiska epistemicznej bańki informacyjnej. Propozycja nowej koncepcji, 2022
Jan Kreft, Władza algorytmów: u źródeł potęgi Google i Facebooka, 2019
Jan Kreft, Władza platform.Za fasadą Google, Facebooka i Spotify, 2021
Jan Kreft, Barbara Cyrek, Kłamliwe, udane i błędne metafory sztucznej inteligencji chatbotów. „Roczniki Kulturoznawcze”, 2024, 15, 17-40. https://doi.org/10.18290/rkult24152.2
Jan Kreft, DZIENNIK(AI)RSTWO. Jak sztuczna inteligencja zmienia najciekawszą profesję na świecie, 2025
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: