Prawne i etyczne aspekty usług informacyjnych 2700-L-API-Z2PIEAUI

Po ukończeniu przedmiotu studenci/studentki:

Wiedza
• mają podstawową wiedzę na temat uwarunkowań prawnych i etycznych usług informacyjnych, w szczególności w kontekście architektury informacji,
• rozumieją podstawowe pojęcia i zasady z zakresu prawa autorskiego, ochrony prywatności i danych osobowych oraz etyki informacyjnej,
• znają przykłady manipulacyjnych wzorców projektowych (dark patterns) i ich konsekwencje.

Umiejętności
• potrafią odróżnić zasady etyczne od przepisów prawnych,
• potrafią czytać ze zrozumieniem wybrane akty normatywne,
• są w stanie przeanalizować regulaminy i polityki prywatności pod kątem zgodności z prawem i etyką,
• potrafią tworzyć utwory i korzystać z nich zgodnie z wymogami prawnymi i etycznymi,
• mają świadomość odpowiedzialności i konsekwencji działań w sferze informacyjnej,
• wyrabiają nawyk samodzielnej refleksji etycznej nad funkcjonowaniem usług informacyjnych,
• potrafią przygotować logiczny wywód na temat prawnych i etycznych aspektów usług informacyjnych;
• są w stanie diagnozować wielowymiarowe zjawiska i procesy zmediatyzowanej rzeczywistości współczesnych systemów politycznych, ekonomicznych i kulturalnych.

Inne kompetencje
• mają świadomość znaczenia prawa i etyki dla jakości i wiarygodności usług informacyjnych,
• wykorzystują zdobytą wiedzę i nabyte umiejętności do analitycznego rozpoznawania zjawisk i problemów współczesnych usług informacyjnych,
• potrafią diagnozować problemy znajdujące się na styku różnych systemów – prawnych i etycznych,
• rozumieją rolę etycznego projektowania w budowaniu zaufania do usług informacyjnych,
• potrafią krytycznie ocenić rozwiązania stosowane w praktyce.

Metody:
- opis,
- objaśnianie z elementami wykładu,
- dyskusja,
- projekt.

Kryteria oceniania:
- obecności (do zaliczenia wymagane jest posiadanie nie więcej niż 1 nieobecności; jedna usprawiedliwiona nieobecność na zajęciach nie jest wliczana do limitu dopuszczalnych nieobecności; prowadząca nie przewiduje możliwości zaliczenia zajęć, na których osoba studiująca nie była obecna w sposób nieusprawiedliwiony),
- czynny udział w zajęciach (aktywność, wykonywanie zadań),
- grupowy projekt końcowy (studium przypadku manipulacyjnego interfejsu) przedstawiany na ostatnich zajęciach albo pisemne kolokwium z materiału omówionego na zajęciach (uzyskanie min. 50 proc. punktów).
Zaliczenie przedmiotu będzie możliwe do uzyskania przez studentów po spełnieniu wszystkich wymienionych kryteriów oceniania. Prowadząca nie przewiduje możliwości poprawiania pozytywnych ocen.

W pracach zaliczeniowych i domowych (pisemnych oraz multimedialnych) dopuszcza się wyjątkowo korzystanie z systemów sztucznej inteligencji (SI), np. w celu uporządkowania treści, uzyskania podpowiedzi w zakresie formy pracy lub wsparcia językowego przy pracy z publikacjami w językach obcych. Każde użycie SI musi być wyraźnie oznaczone w adnotacji umieszczonej w pracy. Ostateczna wersja powinna stanowić samodzielny wkład osoby studiującej, która ponosi pełną odpowiedzialność za treść i rzetelność merytoryczną pracy.

brak

1. Bednarska, W., Bywalec, M., Golan, A., & Lerche, Ż. (2024). Prawo autorskie dla projektantów. Wydawnictwo Od.Nowa.
2. Ciechomska, M. (2021). E-usługi a RODO. Wolters Kluwer Polska.
3. Leiser, M., & Yang, W.-T. (2023). Illuminating manipulative design: From ‘dark patterns’ to information asymmetry and the repression of free choice under the Unfair Commercial Practices Directive. Loyola Consumer Law Review, 34(3), 484–528. https://lawecommons.luc.edu/lclr/vol34/iss3/6/
4. Lubasz, D. (2025). RODO dla AI: Zgodność z zasadami godnej zaufania sztucznej inteligencji w modelu data protection by design. Wolters Kluwer Polska.
5. Łoszewska-Ołowska, M. (2008). Podstawy prawa dla dziennikarzy. Difin.
6. Markiewicz, R. (2018). Ilustrowane prawo autorskie. Wolters Kluwer.
7. Mildner, T., Doyle, P., Savino, G.-L., & Malaka, R. (2022). Rules of engagement: Levelling up to combat unethical CUI design. In Proceedings of the 4th Conference on Conversational User Interfaces (pp. 1–5). ACM. https://doi.org/10.1145/3543829.3544528
8. Mildner, T., Freye, M., Savino, G.-L., Doyle, P. R., Cowan, B. R., & Malaka, R. (2023). Defending against the dark arts: Recognising dark patterns in social media. In Proceedings of the Designing Interactive Systems Conference (DIS ’23) (pp. 2362–2374). ACM. https://doi.org/10.1145/3563657.3595964
9. OECD. (2022). Dark commercial patterns. OECD Digital Economy Papers, (336). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/44f5e846-en
10. Palak, T. (2021). Internet a prawo – jak się nie potknąć? Poradnik dla twórców. OnePress.
11. Pietruk, Ł. (2019). Dlaczego nie należy bać się RODO? Praktyczny poradnik. ODDK.
12. Stanula, M. (2022). Etyka informacyjna w ujęciu teoretycznym i praktycznym na gruncie fenomenologii wartości Romana Ingardena. W P. Korycińska (Red.), Horyzonty informacji (ss. 7–30). Uniwersytet Jagielloński, Biblioteka Jagiellońska. https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/261425
13. Szatkowska, E. (Red.). (2023). Prawo autorskie w praktyce. O prawach twórców i odbiorców utworów. Wolters Kluwer Polska.
14. Szota, K. (2022). Dark patterns a ochrona konsumenta w świetle polskiego prawa [Praca magisterska]. Biblioteka UOKiK. https://uokik.gov.pl/Download/84
15. Strzelecki, J. (2016). Ku etyce informacyjnej. W D. Sepczyńska, M. Jawor, & A. Stoiński (Red.), Etyka o współczesności, współczesność w etyce. Wydawnictwo UWM.
16. Tang, C., Venkatraj, K. P., Liu, H., Schneegass, C., Huisman, G., & El Ali, A. (2025). Dark haptics: Exploring manipulative haptic design in mobile user interfaces (arXiv preprint arXiv:2504.08471). https://doi.org/10.48550/arXiv.2504.08471
17. Witońska-Pakulska, A. (2017). Prawo dla twórców internetowych. OnePress.

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu 2700-L-API-Z2PIEAUI w USOSweb