Użytkownicy i użytkowanie informacji 2700-L-API-Z1UIUI
Przedmiot realizowany jest w formie konwersatorium. Celem zajęć jest wykształcenie umiejętności analitycznego spojrzenia na użytkownika – jego potrzeby, ograniczenia i sposób funkcjonowania w środowisku cyfrowym.
Tematyka zajęć koncentruje się wokół trzech głównych obszarów problemowych:
● Zachowania i bariery informacyjne: psychologiczne aspekty poszukiwania informacji, podstawowe modele zachowań użytkowników oraz diagnozowanie barier i wykluczenia cyfrowego w różnych grupach docelowych.
● Podstawy diagnozowania potrzeb: wprowadzenie do specyfiki badań z użytkownikami, w tym krytyczna analiza poprawności i skuteczności wybranych metod badawczych (m.in. narzędzi jakościowych i ilościowych) w weryfikacji potrzeb informacyjnych.
● Współczesny ekosystem cyfrowy: identyfikowanie bieżących zjawisk i patologii informacyjnych (takich jak przeciążenie informacyjne, dezinformacja, dark patterns czy bańki informacyjne) oraz poszukiwanie rozwiązań z zakresu ekologii i higieny cyfrowej.
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2026Z: | W cyklu 2025Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Absolwent zna i rozumie:
- teorie, modele, metody badawcze i terminologię z zakresu bibliologii i informatologii oraz dyscyplin pokrewnych, stosowane w badaniach użytkowników informacji i procesów korzystania z informacji (K_W01, K_W07, KW_11).
Absolwent potrafi:
- korzystać z wiedzy teoretycznej, stosować odpowiednie modele w badaniach użytkowników i procesów użytkowania informacji (K_U01),
- kategoryzować użytkowników, identyfikować ich potrzeby i zachowania informacyjne (K_U03),
- dokonywać syntez dotyczących zmian w zachowaniach użytkowników w kontekście upowszechnienia technologii cyfrowych i dostępu do informacji (K_U03),
- przygotowywać wystąpienia ustne o charakterze naukowym, dotyczące problematyki użytkowników informacji (K_U06),
- samodzielnie zdobywać wiedzę i umiejętności niezbędne w badaniu użytkowników oraz obsłudze ich potrzeb informacyjnych (K_U08).
Absolwent jest gotów do:
- oceny stanu własnej wiedzy niezbędnej do badania zachowań użytkowników informacji w różnych kontekstach (K_K01),
- przestrzegania zasad etycznych w pracy z użytkownikami informacji (K_K03).
Wiedza:
Student zna:
dorobek nauki w zakresie szeroko rozumianych zachowań informacyjnych;
zna i rozumie najważniejsze sposoby poznania i interpretacji zachowań informacyjnych użytkowników (uczestników społecznego środowiska informacyjnego); wybrane aktualne dylematy, kierunki i trendy w badaniach zachowań informacyjnych.
Umiejętności
Student:
posługuje się podstawowymi koncepcjami teoretycznymi i pojęciami funkcjonującymi w obszarze zachowań informacyjnych;
rozpoznaje różne rodzaje zachowań i potrzeb informacyjnych człowieka, potrafi je zinterpretować, stosując typowe podejścia i metody diagnostyczne.
Kompetencje społeczne
Student:
podejmuje próby rozwiązania napotykanych problemów profesjonalnych w zakresie zachowań informacyjnych, odwołując się do dorobku nauki, najlepszych praktyk profesjonalnych oraz zasad postępowania przyjętych w profesjach informacyjnych;
jest świadom konieczności permanentnego rozwijania swojej wiedzy i umiejętności w odpowiedzi na nowe osiągnięcia nauki, zmiany zachodzące w środowisku informacyjnym oraz zmiany zachowań informacyjnych człowieka.
Kryteria oceniania
Oceniane będą: przygotowanie do zajęć, aktywność na zajęciach, przygotowanie i wygłoszenie referatu w grupie.
Warunkiem ubiegania się o zaliczenie przedmiotu jest obecność na zajęciach (zgodnie z regulaminem studiów dopuszczalna jest jedna nieusprawiedliwiona nieobecność), aktywny udział w zajęciach oraz przygotowanie i wygłoszenie referatu w grupie.
Literatura
Babik, W. (2012). Ekologia informacji katalizatorem równoważenia rozwoju społeczeństwa informacji i wiedzy. Zagadnienia Informacji Naukowej, (2), 48-65. https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/59efa869-49f0-4331-9d41-3f371eddf0f6/content
Brignull, H. (2023). Deceptive Patterns: Exposing the tricks tech companies use to control you. Testimonium.
Cisek, Sabina (2017). Zachowania informacyjne – wybrane aspekty. Biuletyn EBIB, nr 173. https://ebibojs.pl/index.php/ebib/article/view/129
Jupowicz-Ginalska, Anna, Kisilowska-Szurmińska, Małgorzata, i in. (2022). FOMO 2022. Polacy a lęk przed odłączeniem. Raport z badań; online: https://fomo.wdib.uw.edu.pl/do-pobrania/.
Krug, S. (2014). Nie każ mi myśleć! O życiowym podejściu do funkcjonalności stron internetowych (Wyd. 3). Helion.
Marsh, J. (2017). UX dla początkujących. 100 krótkich lekcji projektowania. Wydawnictwo Helion.
Mierzecka-Szczepańska, Anna (2013). Badania zachowań informacyjnych. Warszawa: Wydaw. SBP https://www.researchgate.net/profile/Anna-Mierzecka/publication/276410987_Badania_zachowan_informacyjnych/links/5c412588458515a4c72e39d3/Badania-zachowan-informacyjnych.pdf
Mościchowska, I., & Bogacka, B. (2017). Badania jako podstawa projektowania user experience. Wydawnictwo Naukowe PWN.