The European Multimedia Sector - consumers, business and regulation 2600-MSdz2EMSCBRen
Kurs analizuje europejski sektor multimedialny (EMS), postrzegany jako kluczowy czynnik napędzający gospodarkę cyfrową UE, a jednocześnie jako istotna arena społeczno-polityczna w UE. Koncentruje się na jego wpływie na pozycję obywateli UE (konsumentów) oraz na wyzwaniach biznesowych wynikających z jego uzależnienia gospodarczego od zagranicznych cyfrowych gigantów (Google, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft (GAFAM)), którzy działają jako de facto strażnicy dostępu do Unijnej gospodarki cyfrowej (digital gatekeepers). Kurs rozważa również burzliwe relacje EMS z organami publicznymi, w tym w ich wysiłkach na rzecz ochrony danych, legalności treści, i ułatwienia funkcjonowania EMS jako całości. Centralnym punktem dyskusji jest znacząca i kontynuująca się słabość EMS w kontekście globalnym, spowodowana jego historyczną fragmentacją, niskim poziomem innowacji i inwestycji, a także rygorystycznymi przepisami, które ogólnie przyczyniają się do relatywnie niskiej produktywności EMS.
Kurs analizuje realia globalizacji mediów z perspektywy firm, osób prywatnych i regulatorów z UE. Nacisk kładziony jest na kluczową rolę „treści” (tradycyjnej/profesjonalnej i generowanej przez użytkowników) oraz nowe modele ekonomiczne związane z „treścią”. Podkreślane są problemy wynikające z siły rynkowej zagranicznych platform cyfrowych w ich relacjach z konsumentami (B2C), a także z tymi, którzy są jednocześnie twórcami treści (B2C & B2B). W szczególności rozważane są nowoczesne techniki reklamowe (np influencer marketing) oraz gromadzenie i wykorzystywanie danych (Big Data) w szegolnosci w relacji do Fabebooka i TikToka, a także rosnący wpływ autopromocji, bezpośredniego finansowania przez widzów (crowdfunding) oraz działań międzybranżowych.
Brane są pod uwagę również długoterminowe zmiany spowodowane pandemią COVID-19 np. generalny wzrost tele-pracy (WFH) w EMS, uzależnienie od ekranu i ekspolatacja konsumentów pogłębiająca się w rezultacie wejścia na rynek unijny platformy TikTok i TikToków (short format content), masowy wzrost platform streamingowych i upadek kin, jak i priorytet UE w „nadzorze” zagranicznych gatekeeperów.
Kurs omówi zmagania organów publicznych w kontekście zwalczania anty-konkurencyjnych i/lub eksploatacyjch praktyk Big Tech, sklasyfikowanych w UE jako naruszające prawa konkurencji konsumentów. Jeśli chodzi o regulacje sektorowe, omawiana jest najnowsza wersja europejskiej Dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych (AVMSD) łącznie z Regulacją UE o rynkach cyfrowych (DMA), Regulacją o usługach cyfrowych (DSA) z 2022 r., oraz niedawną Regulacją o wolności mediów z 2024 r. (EMFA), i ich wpływ na platformy takie jak Facebook czy Amazon. Podane zostaną również przykłady indywidualnego zastosowania europejskiego prawa konkurencji w EMS, zilustrowane m.in. 4 decyzjami unijnymi z lat 2017–2025, skierowanymi do Google (łączna kara w wysokości 11 mld euro). Wśród odnotowanych decyzji dotyczących fuzji i przejęć znajdą się stopniowe zakupy treści przez Disneya, fuzje w segmencie muzycznym w tym stan zakupu Downtown przez Universal Music Group oraz przejęcie Warner Bros., które samo się „wystawiło na sprzedaż” w październiku 2025 r., przez albo Netflix (za zgodą obu stron ale niechętnie widziane przez władze publiczne) lub Paramount (wrogie przejęcie) i ich wpływ na EMS jako całość.
Celem kursu jest identyfikacja konkretnych zagrożeń i szans, jakie pojawiają się w EMS, z których wiele wynika z działań podejmowanych przez Big Tech w jurysdykcjach o niższych standardach bezpieczeństwa niż UE, przede wszystkim w USA i Chinach. Wśród omawianych zagrożeń znajdują się: uporczywy brak ochrony nieletnich (harmful content), przywłaszczanie treści i fałszywe wiadomości (content appriopriation, fake news), a także naruszenia prywatności danych. W szczególności podkreślono „nowe” zagrożenia, które następują po zmianie politycznej w USA w 2025 r., ponieważ doprowadziły one do wycofania środków bezpieczeństwa treści (rollback of protection of content), które udało się do tej pory „wymusić” organom narodowym i unijnym na platformach mediów społecznościowych. Przykładem jest obecny skandal GROK dotyczący X, oraz groźby sankcji wydanych wobec Netflixa za jego politykę treści inkluzywnych.
W EMS poczyniono również wiele postępów tak społecznych jak i ekonomicznych w tym pozytywny wpływ Netflixa na internalizację profesjonalnej produkcji/konsumpcji treści w UE, pogłębiająca się inkluzyjność samej treści (minority interest content), jej kreowania (np. remote work) i dystrybucji (streaming subscriptions), szeroka dostępność tłumaczeń treści w innych językach (MTL), oraz dywersyfikacja poziomów i cen subskrypcji (streaming teirs).
EMS to miejsce, w którym pojawiają się nowe możliwości, takie jak tworzenie zróżnicowanych stanowisk kreatywnych (np. digital artists) i menedżerskich w branży multimedialnej (np. e-sports club manager), a także większa inkluzywność rynków pracy (WFH video games programming). Zaobserwowane możliwości można również znaleźć w zróżnicowanych programach finansowania UE dostępnych dla „europejskich” inicjatyw biznesowych obejmujących różne segmenty unijnej gospodarki cyfrowej. Kurs omówi również narzędzi sztucznej inteligencji (AI), które jednocześnie stwarzają zagrożenia, ułatwiają postęp i kreują możliwości dla przyszłości EMS.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Wiedza
K_W05 – Studenci będą mogli przedstawić i uzasadnić definicję sektora multimediów w kategoriach ekonomicznych oraz jego związek z rozwojem społeczno-politycznym w UE i na świecie.
K_W06 – Studenci będą mogli wyjaśnić, dlaczego Jednolity Rynek Cyfrowy (JRC) ma strategiczne znaczenie dla przyszłego rozwoju Europy pod względem społeczno-ekonomicznym i społeczno-politycznym oraz jaki jest związek między wysokim poziomem dobrobytu społecznego, charakterystycznym dla UE, a efektywnością ekonomiczną.
K_W07 – Studenci będą mogli ocenić różne parametry cyfrowe oraz czynniki wpływające na ostatnie trendy w rozwoju cyfrowym, takie jak wpływ pandemii COVID-19, skutki globalnej integracji pionowej i międzysektorowej oraz ewoluująca relacja między danymi a reklamą.
Umiejętności
K_U01 – Studenci będą mogli przeanalizować specyficzne cechy sektora multimediów w UE (EMS) i zrozumieć, dlaczego firmy z UE mają trudności w konkurowaniu z zagranicznymi gigantami cyfrowymi korzystającymi z bardziej liberalnego podejścia (USA) lub centralnie sterowanego podejścia do biznesu i danych (Chiny).
K_U02 – Studenci będą mogli rozpoznać konkretne zagrożenia, postępy i możliwości wynikające z rozwoju EMS, które są dla nich najważniejsze.
K_U03 – Studenci będą mogli określić kluczowe kwestie podlegające regulacji sektorowej na rynku wewnętrznym UE w obszarze multimediów (np. przepisy dotyczące reklam wbudowanych) w odróżnieniu od kwestii rozpatrywanych na podstawie egzekwowania prawa konkurencji.
K_U07 – Studenci będą mogli krytycznie ocenić związek między priorytetami i kompetencjami UE a działaniami państw członkowskich w zakresie regulacji zagranicznych gigantów cyfrowych na szczeblu unijnym i krajowym, np. na przykładzie fuzji.
Kompetencje społeczne
K_K01 – Studenci będą rozumieć znaczenie stosowania unijnych przepisów dotyczących konkurencji wobec gigantów cyfrowych (takich jak Google czy Apple), które mogą kształtować stan i przyszłość EMS.
K_K07 – Studenci będą potrafili krytycznie analizować i refleksyjnie oceniać społeczno-ekonomiczne i polityczne konsekwencje funkcjonowania sektora multimediów oraz decyzji regulacyjnych UE, wykazując się etycznym i odpowiedzialnym podejściem w procesie podejmowania decyzji.
Kryteria oceniania
Test (w sumie 26 punktów)
• 20 pytań wielokrotnego wyboru (po 1 punkcie za każde)
• 2 pytania otwarte (maks. 3 punkty każde)
Cieniowanie
• 24-26 punktów ocena 5+
• 21-23 punktów, klasa 5
• 19-20 punktów ocena 4+
• 17-18 punktów, klasa 4
• 15-1 6 punktów ocena 3+
• 13-14 punktów, klasa 3
Literatura
Pełne materiały edukacyjne zostaną udostępnione po ostatnim wykładzie w formie szczegółowych slajdów