Fundusze inwestycyjne 2600-IADz1FI
Celem kursu jest:
zapoznanie studentów z istotą, genezą i ewolucją funduszy inwestycyjnych jako formy zbiorowego inwestowania w Polsce i na świecie;
przedstawienie ram prawnych, organizacyjnych i ekonomicznych funkcjonowania funduszy inwestycyjnych, w tym roli instytucji współtworzących ich strukturę (TFI, depozytariusz, agent transferowy);
omówienie typologii funduszy inwestycyjnych według kryteriów prawnych i ekonomicznych oraz różnic między funduszami otwartymi, zamkniętymi i specjalistycznymi;
rozwinięcie wiedzy i umiejętności w zakresie analizy specyfiki wybranych klas funduszy: inwestycyjnych otwartych i zamkniętych, indeksowych (ETF), hedgingowych, private equity i venture capital;
zrozumienie zasad pomiaru efektywności i ryzyka funduszy inwestycyjnych z wykorzystaniem klasycznych i współczesnych miar efektywności skorygowanych o ryzyko;
przygotowanie studentów do interpretacji wyników uzyskiwanych przez funduszy inwestycyjnych oraz oceny ich działalności z perspektywy inwestora indywidualnego i instytucjonalnego;
rozwijanie umiejętności krytycznej analizy zjawisk i trendów na krajowym i globalnym rynku funduszy inwestycyjnych.
Przedmiot „Fundusze inwestycyjne” wprowadza studentów w zagadnienia dotyczące istoty i funkcjonowania funduszy inwestycyjnych jako kluczowego elementu współczesnego rynku finansowego i instytucji pośrednictwa finansowego. Zajęcia rozpoczynają się od omówienia podstawowych pojęć oraz klasyfikacji inwestorów instytucjonalnych, a także roli, jaką odgrywają oni w gospodarce rynkowej.
Kolejnym etapem jest zapoznanie studentów z genezą i rozwojem idei wspólnego inwestowania, formami organizacyjnymi funduszy na świecie i w Polsce oraz podstawami prawnymi ich funkcjonowania. Szczególna uwaga poświęcona jest regulacjom polskim i europejskim, a także zasadom działania Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych (TFI), funduszy inwestycyjnych otwartych (FIO), zamkniętych (FIZ), specjalistycznych (FIZAN), depozytariuszy i agentów transferowych.
Studenci poznają specyfikę funduszy dłużnych, akcyjnych, mieszanych, absolutnej stopy zwrotu oraz funduszy rynku pieniężnego. Szczególna część kursu poświęcona jest analizie funduszy alternatywnych, w tym:
funduszy indeksowych (ETF) – ich struktury prawnej, mechanizmu działania, sposobu replikacji indeksów, rodzajów transakcji oraz specyfiki rynku ETF w Polsce i na świecie;
funduszy hedgingowych – ich strategii inwestycyjnych, struktur prawnych, narzędzi zarządzania ryzykiem oraz ograniczeń regulacyjnych;
funduszy private equity i venture capital – modeli działania, cyklu życia inwestycji, strategii wyjścia, typowych transakcji, rynku w Polsce i na świecie oraz roli tych funduszy w finansowaniu innowacji i wzroście przedsiębiorstw.
W końcowej części kursu analizowane są problemy efektywności i ryzyka funduszy inwestycyjnych. Studenci poznają rodzaje ryzyka (ryzyko rynkowe, kredytowe, płynności, operacyjne, regulacyjne) oraz metody jego pomiaru. Omawiane są klasyczne i współczesne miary efektywności, takie jak wskaźniki Sharpe’a, Treynora, Jensena (alpha), Information Ratio czy miary downside risk.
Zajęcia mają charakter praktyczny i analityczny, które obejmują analizę rzeczywistych danych rynkowych dotyczących funduszy inwestycyjnych działających w Polsce, porównanie wyników różnych kategorii funduszy oraz interpretację wskaźników efektywności i ryzyka.
Zakres tematyczny kursu:
1. Podstawowe pojęcia, klasyfikacja oraz znaczenie inwestorów instytucjonalnych.
2. Wprowadzenie do funduszy inwestycyjnych: historia, geneza, podstawy prawne i formy wspólnego inwestowania.
3. Typologia funduszy inwestycyjnych (kryterium prawne i ekonomiczne).
4. Organizacja funduszy inwestycyjnych:
a. Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych,
b. Fundusz inwestycyjny (FIO, FIZ, FIZAN),
c. Depozytariusz,
d. Agent transferowy.
5. Fundusze indeksowe (ETF) – mechanizmy działania, transakcje, rynek w Polsce i na świecie, zalety i wady.
6. Fundusze hedgingowe – strategie, rynek, struktura prawna, zalety i wady.
7. Fundusze private equity – cykl życia, transakcje, struktura prawna, zalety i wady.
8. Fundusze venture capital – strategie, rynek, struktura prawna, zalety i wady.
9. Efektywność i ryzyko funduszy inwestycyjnych – miary efektywności, rodzaje ryzyka, pomiar ryzyka i jego źródła.
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
Wiedza
Po ukończeniu przedmiotu student:
• K_W01 – zna i rozumie w sposób pogłębiony podstawowe pojęcia, klasyfikacje oraz zasady funkcjonowania funduszy inwestycyjnych, w tym regulacje prawne, ekonomiczne i organizacyjne dotyczące ich działalności.
• K_W02 – rozumie złożone mechanizmy wspólnego inwestowania, w tym rolę i znaczenie instytucji tworzących strukturę funduszu (TFI, depozytariusz, agent transferowy) oraz ich powiązania w systemie finansowym.
• K_W03 – posiada wiedzę o różnych typach funduszy inwestycyjnych, w tym funduszach tradycyjnych, indeksowych (ETF), hedgingowych, private equity i venture capital oraz rozumie ich znaczenie dla rozwoju gospodarki.
• K_W05 – rozumie uwarunkowania ekonomiczne, regulacyjne i technologiczne funkcjonowania rynków funduszy inwestycyjnych w Polsce i na świecie oraz ich wpływ na decyzje inwestorów.
Umiejętności
Po ukończeniu przedmiotu student potrafi:
• K_U01 – zastosować wiedzę ekonomiczno-finansową i prawną do analizy działalności funduszy inwestycyjnych oraz diagnozowania ich efektywności i ryzyka.
• K_U02 – prawidłowo interpretować dane finansowe i rynkowe dotyczące funduszy inwestycyjnych oraz wyciągać wnioski na podstawie sprawozdań i raportów sektorowych.
• K_U03 – porównywać różne typy funduszy (FIO, FIZ, ETF, PE, VC, hedge) pod kątem strategii inwestycyjnych, struktury prawnej, poziomu ryzyka i oczekiwanej stopy zwrotu.
• K_U05 – formułować wnioski i rekomendacje inwestycyjne na podstawie analizy danych rynkowych, w tym w warunkach zmiennych i niepewnych.
Kompetencje społeczne
Po ukończeniu przedmiotu student jest gotów do:
• K_K01 – krytycznej oceny decyzji inwestycyjnych i strategii zarządzania funduszami w kontekście efektywności, ryzyka oraz odpowiedzialności wobec inwestorów.
• K_K02 – uznania znaczenia przejrzystości, etyki i nadzoru w działalności instytucji zbiorowego inwestowania oraz stosowania zasad odpowiedzialnego inwestowania (ESG, etyczne fundusze).
• K_K03 – inicjowania i wspierania działań służących rozwojowi rynku funduszy inwestycyjnych, a także odpowiedzialnego podejmowania decyzji analitycznych i inwestycyjnych w środowisku finansowym.
Kryteria oceniania
Ocena końcowa z przedmiotu opiera się o dwa elementy:
pracy na zajęciach (20%),
projektu grupowego (80%).
Praca na zajęciach obejmuje aktywność, przygotowanie merytoryczne oraz bieżące zaangażowanie w realizację zadań analitycznych podczas zajęć. Oceniane są: udział w dyskusjach, jakość wnoszonych argumentów, współpraca w grupie oraz terminowość i poprawność wykonywanych zadań.
Projekt grupowy stanowi główny element oceny końcowej.
Polega na opracowaniu kompleksowej analizy wybranego funduszu inwestycyjnego lub segmentu rynku funduszy (np. ETF, FIO, PE, VC, hedge), obejmującej:
charakterystykę struktury prawnej i organizacyjnej,
analizę strategii inwestycyjnej, wyników i poziomu ryzyka,
zastosowanie miar efektywności skorygowanych o ryzyko,
wnioski i rekomendacje inwestycyjne.
Projekt powinien być przygotowany w formie raportu analitycznego oraz zaprezentowany na zajęciach. Ocenie podlega merytoryczna poprawność opracowania, jakość wykorzystanych danych, trafność analiz i wniosków, a także sposób prezentacji wyników.
Ocena końcowa ustalana jest na podstawie sumy uzyskanych punktów, zgodnie z poniższą skalą procentową:
Procent uzyskanych punktów Ocena końcowa
0–59% 2,0 (niedostateczny)
60–65% 3,0 (dostateczny)
66–74% 3,5 (dostateczny plus)
75–84% 4,0 (dobry)
85–94% 4,5 (dobry plus)
95–100% 5,0 (bardzo dobry)
Warunkiem uzyskania zaliczenia przedmiotu jest osiągnięcie minimum 60% punktów oraz spełnienie wymogów dotyczących obecności.
Praktyki zawodowe
Praktyki zawodowe nie są wymagane dla realizacji przedmiotu
Literatura
Literatura podstawowa:
D. Dawidowicz, Fundusze inwestycyjne. Rodzaje – metody oceny – analiza (wyd. III zmienione), Wyd. CeDuWu, 2023.
J. Lerner, A. Leamon, F. Hardymon, Venture Capital, Private Equity, and the Financing of Entrepreneurship, Wiley, 2023
Materiały uzupełniające:
• Raporty o sytuacji sektora finansowego publikowane przez:
o Narodowy Bank Polski (NBP) – raporty o sytuacji sektora finansowego,
o Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF) – raporty o sytuacji sektora bankowego, ubezpieczeniowego i kapitałowego,
o Izbę Zarządzających Funduszami i Aktywami (IZFA) – raporty dotyczące funduszy inwestycyjnych,
o Izbę Domów Maklerskich (IDM) – raporty dotyczące sektora domów maklerskich.
• Raporty indywidualnych instytucji finansowych (banków, zakładów ubezpieczeń, funduszy, domów maklerskich) publikowane na ich stronach internetowych oraz w Monitorze Polskim B, wykorzystywane w ramach zajęć do celów analitycznych.