Zarządzanie ryzykiem finansowym 2600-IADdzZRFkf
1. Koncepcja ryzyka finansowego i przegląd miar ryzyka
• Ryzyko a niepewność; identyfikacja ekspozycji i czynników ryzyka finansowego.
• Miary zmienności: wariancja, odchylenie standardowe i odchylenie dolne.
• Miary zagrożenia: Value at Risk (VaR) i Expected Shortfall (ES).
• Miary wrażliwości: beta, zmodyfikowane duration, DV01 i współczynniki greckie.
• Dobór miary do rodzaju ekspozycji, horyzontu analizy i celu zarządzania ryzykiem.
• Ograniczenia pomiaru i interpretacji ryzyka.
2. Miary zmienności - dobór, interpretacja i wiarygodność pomiaru
• Zmienność całkowita i odchylenie dolne względem przyjętego progu.
• Wpływ długości okna oraz sposobu ważenia obserwacji na oszacowanie zmienności.
• Częstotliwość danych, agregacja stóp zwrotu i ograniczenia skalowania zmienności w czasie.
• Pomiar zmienności na podstawie cen zamknięcia i zakresu wahań cen w ciągu sesji.
• Wpływ jakości danych, zdarzeń korporacyjnych i obserwacji ekstremalnych na wyniki.
• Dobór miary do właściwości instrumentu i celu analizy.
3. Miary zagrożenia - VaR, ES i symulacja Monte Carlo
• Interpretacja VaR i ES; znaczenie poziomu ufności oraz horyzontu ryzyka.
• Estymacja VaR i ES metodą historyczną i parametryczną.
• Symulacja Monte Carlo: określenie założeń, generowanie scenariuszy i wyznaczanie rozkładu strat.
• Wpływ założeń dotyczących rozkładu stóp zwrotu i zmienności na oszacowania ryzyka.
• Ocena prognoz VaR poza próbą: częstość i skupianie się przekroczeń.
• Testy warunków skrajnych jako uzupełnienie miar zagrożenia.
4. Kontrakty forward - wycena i zabezpieczanie ryzyka walutowego
• Wyznaczanie kursu forward na podstawie parytetu stóp procentowych; interpretacja punktów terminowych.
• Rozróżnienie kursu terminowego i wartości kontraktu forward.
• Wycena istniejącego kontraktu przed terminem rozliczenia.
• Wrażliwość wartości kontraktu na zmianę kursu spot, stóp procentowych i czasu do rozliczenia.
• Dopasowanie kierunku, nominału i terminu kontraktu do zabezpieczanej ekspozycji.
• Łączna ocena kontraktu i zabezpieczanego przepływu; konsekwencje niedopasowania zabezpieczenia lub zmiany oczekiwanej płatności.
5. Swapy - wycena i zabezpieczanie ryzyka stopy procentowej
• Wyznaczanie stopy par swapu procentowego na podstawie krzywych stóp.
• Wycena istniejącego IRS jako różnicy wartości bieżącej obu nóg.
• Znaczenie krzywej projekcyjnej i dyskontowej.
• Wrażliwość wartości swapu na przesunięcia i zmiany kształtu krzywej stóp.
• Ryzyko wynikające z niedopasowania terminów i stóp referencyjnych; specyfika swapów walutowo-procentowych.
6. Wycena opcji i analiza wrażliwości
• Model Blacka–Scholesa–Mertona: założenia, zastosowanie i ograniczenia.
• Wyznaczanie zmienności implikowanej; interpretacja uśmiechu i skośności zmienności.
• Delta, gamma, vega, theta i rho jako miary wrażliwości wartości opcji.
• Przybliżenie zmiany wartości opcji z wykorzystaniem delty.
• Zabezpieczanie ekspozycji opcyjnej za pomocą instrumentu bazowego; ograniczenia zabezpieczenia dynamicznego.
7. Strategie opcyjne w zarządzaniu ryzykiem
• Dobór strategii do rodzaju ekspozycji, celu zabezpieczenia i dopuszczalnej straty.
• Straddle i strangle jako strategie ekspozycji na zmienność.
• Łączna wrażliwość strategii na cenę instrumentu bazowego, zmienność i upływ czasu.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Student/Studentka po ukończeniu kursu:
W zakresie wiedzy zna i rozumie:
• K_W01 - w sposób pogłębiony metodologię badań i terminologię w zakresie dyscypliny ekonomia i finanse oraz w dyscyplinach uzupełniających (nauki o zarządzaniu i jakości oraz nauki prawne).
• K_W02 - w sposób pogłębiony zasady, procedury i praktyki dotyczące inwestycji i analizy danych.
• K_W03 - w sposób pogłębiony teorie i modele ekonomiczne dotyczące funkcjonowania organizacji i całej gospodarki, w szczególności dotyczące obszarów wiedzy związanych z inwestycjami finansowymi i analizą danych.
• K_W05 - złożone procesy i zjawiska technologiczne, społeczne, polityczne, prawne, ekonomiczne i ekologiczne, w tym fundamentalne dylematy współczesnej cywilizacji oraz ich wpływ na decyzje finansowe w organizacjach, funkcjonowanie całej gospodarki oraz organizacji w zakresie budowy systemów informacyjnych.
W zakresie umiejętności potrafi:
• K_U01 - wykorzystać teorię dyscypliny ekonomia i finanse oraz dyscyplin uzupełniających (nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne) do rozpoznawania, diagnozowania i rozwiązywania problemów związanych z decyzjami finansowymi z zakresu inwestycji i analizy danych.
• K_U02 - prawidłowo interpretować złożone procesy i zjawiska technologiczne, społeczne, polityczne, prawne, ekonomiczne, ekologiczne oraz oceniać ich wpływ na decyzje finansowe w organizacjach, funkcjonowanie organizacji i całości gospodarki.
• K_U03 - stosować właściwy dobór źródeł oraz przystosowuje istniejące lub opracowuje nowe metody i narzędzia, w tym zaawansowane techniki informacyjno-komunikacyjne do rozpoznawania, diagnozowania i rozwiązywania problemów związanych z decyzjami finansowymi z zakresu inwestycji i analizy danych.
• K_U05 - proponować rozwiązania problemów w nieprzewidywalnych warunkach.
• K_U08 - planować, organizować i kierować pracą zespołową oraz współpracować w zespołach i podejmować wiodącą rolę w działaniach zespołów.
• K_U09 - wypracować zdolność do samokształcenia się, podnoszenia zdobytych kwalifikacji i wspierania innych w tym zakresie.
W zakresie kompetencji społecznych jest gotów do:
• K_K01 - oceny i krytycznego podejścia do złożonych sytuacji i zjawisk związanych z inwestycjami finansowymi i analizą danych w organizacji.
• K_K02 - uznania znaczenia i wartości wiedzy naukowej w kontekście rozwiązywania złożonych problemów z zakresu inwestycji i analizy danych w organizacji, a także zasięgania opinii ekspertów w tym procesie.
• K_K03 - inicjowania działalności przynoszącej korzyść społeczności, społeczeństwu lub środowisku, a także do inicjowania działań na rzecz dobra wspólnego.
Kryteria oceniania
Zaliczenie pisemne na ocenę lub projekt badawczy. Weryfikacja obejmuje wiedzę teoretyczną, interpretację wyników analiz, zadania z wyceny instrumentów pochodnych oraz uzasadnienie wyboru zabezpieczenia. Ocenie podlegają poprawność merytoryczna i obliczeniowa, trafność interpretacji oraz jakość uzasadnienia. Próg zaliczenia: 60% możliwych do uzyskania punktów. Zaliczenie poprawkowe według tych samych kryteriów.
Literatura
Literatura podstawowa
1. Hull J. C., Risk Management and Financial Institutions, wyd. 6, Wiley, 2023 - wybrane rozdziały.
2. Jajuga K., Jajuga T., Inwestycje, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010 - wybrane rozdziały.
3. Danielsson J., Financial Risk Forecasting, Wiley, 2011 - wybrane rozdziały.
Literatura uzupełniająca
1. Sopoćko A., Rynkowe instrumenty finansowe, Wydawnictwo Naukowe PWN.
2. Dębski W., Rynek finansowy i jego mechanizmy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
3. Materiały dydaktyczne prowadzącej: prezentacje, dane i skrypty w R lub Pythonie.