Jak praktycznie wykorzystać swoją głupotę? - doradztwo, coaching i terapia filozoficzna w warsztacie psychologa cz.2 2500-PL-PS-FO-29

Jednym z głównych założeń programu jest przyjęcie, że filozofia jest dyscypliną praktyczną, służebną wobec człowieka. Takie podejście nie jest niczym nowym w filozofii. Od czasów najdawniejszych podkreślali filozofowie psychagogiczne i terapeutyczne aspekty filozofii. Stan ten znajduje coraz więcej miejsca w dydaktyce akademickiej.
Jeśli człowiekowi można przekazać wiedzę, ale nie można zmusić go do myślenia, to jak stworzyć sobie warunki, by myśleć, być refleksyjnym, czujnym? — Nie w zaciszu domowym, warunkach laboratoryjnych, a w codzienności, podczas kontaktów z najbliższymi, przyjaciółmi, podczas rutyny dnia codziennego. Czy możliwe jest dzisiaj naśladowanie Sokratesa, który na rynku rozmawiał o rzeczach najtrudniejszych — człowieczeństwie?
Próbując odpowiedzieć na to pytanie poszukiwać będziemy nie tego, czego szukają wszyscy — mądrości, ale tego, co jest często odrzucane i niezauważane — własnej głupoty. Będziemy się w tym kierować zasadą, że mądrym może stać się ten, który mądrym jeszcze nie jest.
Idąc tą drogą zbliżymy się do głębszego zrozumienia filozoficznych aspektów własnych systemów wierzeń lub światopoglądów. Będziemy stosować zalecenia antycznych filozofów do rozwiązywania problemów filozoficznych związanych z takimi kwestiami jak: stawanie się dorosłym, własna tożsamość, nieoczekiwana zmiana (w życiu lub pracy), duchowość, uwarunkowania kulturowe, choroba, śmierć i umieranie, starzenie się, sens życia, moralność. Zajęcia mają być swoistym poligonem, na którym studenci poddawać będą swoje poglądy refleksji filozoficznej. W ten sposób zdobywać będą szlif, który pomocny im będzie w przyszłej pracy zawodowej.

Uwaga! Nie ma konieczności uczestniczenia w części I. zajęć (choć jest to mile widziane).

Jedynym warunkiem uczestnictwa w zajęciach, które mają charakter warsztatowy, jest chęć do rozbudzenia filozofowania! Warunkiem zaliczenia jest przygotowanie krótkiego wystąpienia lub scenki lub…(inwencja własna) obrazującej omawiany tekst. Wybranie 1 zagadnienia z omawianej lektury. Przedstawienie WŁASNYCH przemyśleń do wybranego zagadnienia (zgodnie z tytułem zajęć przemyślenia mogą być w trzech kategoriach: „głupie”, „trudno powiedzieć”, „przemyślane”). W każdej kategorii można uzyskać ocenę maksymalną i pozytywną . Dla osób z <> formą zaliczenia jest prowadzenia pamiętnika filozoficznego z zastosowania ćwiczeń filozoficznych.
Cel zajęć.
Zamierzonym efektem zajęć ma być rozwój umiejętności:
— stawiania sobie pytań i dochodzenia do własnych rozwiązań;
— dostrzegania konsekwencji wypowiedzi, własnych i cudzych (badanie uzasadnień, podstawowych założeń i implikacji logicznych);
— jasnego i logicznego myślenia (wyjaśnienie, analiza i definicja ważnych terminów i pojęć);
— podążania za wypowiedzią (własną i innych dyskutantów);
— eksploracja tradycyjnych teorii filozoficznych i ich znaczenia dla spraw życia codziennego;
— uświadomienie sobie swoich założeń światopoglądowych;
— korzystania ze słowa (mówionego i pisanego) jako narzędzia pracy z ludźmi;
— umiejętność uważnego obserwowania własnych i cudzych zachowań.

Jednym z głównych założeń programu jest przyjęcie, że filozofia jest dyscypliną praktyczną, służebną wobec człowieka. Takie podejście nie jest niczym nowym w filozofii. Od czasów najdawniejszych podkreślali filozofowie psychagogiczne i terapeutyczne aspekty filozofii. Stan ten znajduje coraz więcej miejsca w dydaktyce akademickiej.
Jeśli człowiekowi można przekazać wiedzę, ale nie można zmusić go do myślenia, to jak stworzyć sobie warunki, by myśleć, być refleksyjnym, czujnym? — Nie w zaciszu domowym, warunkach laboratoryjnych, a w codzienności, podczas kontaktów z najbliższymi, przyjaciółmi, podczas rutyny dnia codziennego. Czy możliwe jest dzisiaj naśladowanie Sokratesa, który na rynku rozmawiał o rzeczach najtrudniejszych — człowieczeństwie?
Próbując odpowiedzieć na to pytanie poszukiwać będziemy nie tego, czego szukają wszyscy — mądrości, ale tego, co jest często odrzucane i niezauważane — własnej głupoty. Będziemy się w tym kierować zasadą, że mądrym może stać się ten, który mądrym jeszcze nie jest.
Idąc tą drogą zbliżymy się do głębszego zrozumienia filozoficznych aspektów własnych systemów wierzeń lub światopoglądów. Będziemy stosować zalecenia antycznych filozofów do rozwiązywania problemów filozoficznych związanych z takimi kwestiami jak: stawanie się dorosłym, własna tożsamość, nieoczekiwana zmiana (w życiu lub pracy), duchowość, uwarunkowania kulturowe, choroba, śmierć i umieranie, starzenie się, sens życia, moralność. Zajęcia mają być swoistym poligonem, na którym studenci poddawać będą swoje poglądy refleksji filozoficznej. W ten sposób zdobywać będą szlif, który pomocny im będzie w przyszłej pracy zawodowej.

Uwaga! Nie ma konieczności uczestniczenia w części I. zajęć (choć jest to mile widziane).

Jedynym warunkiem uczestnictwa w zajęciach, które mają charakter warsztatowy, jest chęć do rozbudzenia filozofowania! Warunkiem zaliczenia jest przygotowanie krótkiego wystąpienia lub scenki lub…(inwencja własna) obrazującej omawiany tekst. Wybranie 1 zagadnienia z omawianej lektury. Przedstawienie WŁASNYCH przemyśleń do wybranego zagadnienia (zgodnie z tytułem zajęć przemyślenia mogą być w trzech kategoriach: „głupie”, „trudno powiedzieć”, „przemyślane”). W każdej kategorii można uzyskać ocenę maksymalną i pozytywną . Dla osób z <> formą zaliczenia jest prowadzenia pamiętnika filozoficznego z zastosowania ćwiczeń filozoficznych.
Cel zajęć.
Zamierzonym efektem zajęć ma być rozwój umiejętności:
— stawiania sobie pytań i dochodzenia do własnych rozwiązań;
— dostrzegania konsekwencji wypowiedzi, własnych i cudzych (badanie uzasadnień, podstawowych założeń i implikacji logicznych);
— jasnego i logicznego myślenia (wyjaśnienie, analiza i definicja ważnych terminów i pojęć);
— podążania za wypowiedzią (własną i innych dyskutantów);
— eksploracja tradycyjnych teorii filozoficznych i ich znaczenia dla spraw życia codziennego;
— uświadomienie sobie swoich założeń światopoglądowych;
— korzystania ze słowa (mówionego i pisanego) jako narzędzia pracy z ludźmi;
— umiejętność uważnego obserwowania własnych i cudzych zachowań.

1. Biblioterapia filozoficzna.
Obowiązkowo czytamy:
1.1. W.Czernianin, H. Czernianin, Filozofia jako terapia w perspektywie biblioterapii, w: W.Czernianin, H. Czernianin, K. Chatzipentidis (red.), Podstawy współczesnej biblioterapii. Podręcznik akademicki, Instytut Psychologii Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław 2017, s. 73-95.

2. O terapii filozoficznej.
Obowiązkowo czytamy:
2.1. L. Ostasz, Psychoterapia filozoficzna. O usprawnianiu rozumu i leczeniu psychiki, Eneteia, Warszawa 2011, s. 7-20 (Wprowadzenie; Niektóre zasady psychoterapii filozoficznej); 141-161 (Bardziej szczegółowe środki i techniki).

Narzędzia wykorzystywane w doradztwie, terapii i coachingu filozoficznym.

3. Mów głośniej, bo mam banana w uchu! — prowokatywność jako narzędzie terapii filozoficznej.
Obowiązkowo czytamy:
3.1. Diogenes Leartios, Diogenes z Synopy, w: Żywoty i poglądy słynnych filozofów, tłum. I. Krońska, K. Leśniak, W. Olszewski, PWN, Warszawa 1988, s. 20-80, s. 321-354.
lub
3.2. M. Pietrzak, Forma i teść cynizmu. Studium fenomenu cyniczności na trzech przykładach starożytnych, Uniwersytet Opolski, Opole 2018, s.103-163 (Kynicki cynizm egzystencjalny).
Opcjonalnie czytamy:
3.3. E. Höfner, H.U. Schachtner, Uzdrawiająca siła śmiechu. Humor i prowokacja w terapii, tłum. K. Jurczak, Studio Astropsychologii, Białystok 2012, s. 33-55 (Cechy stylu ProSt)
lub
3.4. E. Höfner, Styl prowokatywny w terapii i coachingu, GWP, Sopot 2017, s.53-60 (Krótki zarys stylu prowokatywnego); 92-139 (Lęk i śmiech; Niektóre narzędzia stylu pro wokatywnego, Osobowość terapeuty prowokatywnego).

4. Logo terapia — poszukiwanie sensu.
Obowiązkowo czytamy:
4.1. V. E. Frankl, Homo patiens. Logoterapia i jej kliniczne zastosowanie. Pluralizm nauk a jedność człowieka. Człowiek wolny, tłum. R. Czernecki,, PAX, Warszawa 1998, s. 17-27 (Psychoterapia a logoterapia); s. 128-151 (Logoterapia i jej kliniczne zastosowanie; Pluralizm nauk a jedność człowieka).

5. Terapia oparta na logice.
5.1. E. D. Cohen, Logic-Based Therapy and Everyday Emotions, Lexington Books, Lanham /Boulder/New York/London 2016, s. 3-110 (System terapii opartej na logice); s. 137-146 (Mama nie pozwala synowi widzieć maniakalnego taty. Konfrontacja z poczuciem winy).

6. Terapia egzystencjalna — terapia życiem.
Obowiązkowo czytamy:
6. 1. H. W. Cohn, Existential Thought and Therapeutic Practice. An Introduction to Existential Psychotherapy, SAGE Publications, London • Thousand Oaks • New Delhi 1997, s. 1-20 (Czym jest psychoterapia egzystencjalna; Tło historyczne /filozoficzne/).
lub
6.2. A. Sørensen, Philosophy and therapy of existence. Perspectives in existential analysis, Aarhus Universitet, Arthus 2016, s. 3-9 (Negatywna społeczność. Studium alienacji społecznej i konfliktu u Jeana-Paula Sartre'a i Ronalda D. Lainga); s. 10-14 (Teleologia egzystencjalna i etyka. Od Arystotelesa po Sørena Kierkegaarda, Jean-Paula Sartre'a, Emmy van Deurzen i Michela Foucaulta.); s. 15-21 (Związek etyki arystotelesowskiej z koncepcją psychoterapii egzystencjalnej).
Opcjonalnie czytamy:
6.3. I. D. Yalom, Psychoterapia egzystencjalna, tłum. A. Tanalska-Dulęba, Instytut Psychologii Zdrowia PTP, Warszawa, 2013.
lub
6.4. I. D. Yalom, Kat miłości. Opowieści psychoterapeutyczne, tłum. M. Jałocho, Czarna Owca, Warszawa 2000.

7. Coaching filozoficzny, cz. 1.
Obowiązkowo czytamy:
7.1. Leśniak, Filozofia jako ćwiczenie duchowe. Coachingowy model uprawiania filozofii, „Studia Philosophiae Christianae”, 54, 3 (2018), s. 5-36. DOI: 10.21697/spch.2018.54.3.14
Opcjonalnie czytamy:
7.2. Wprowadzenie do coachingu. Materiały szkoleniowe przygotowane przez Szkołę Liderów dla uczestników i uczestniczek warsztatów coachingowych w ramach projektu Przywództwo i zarządzanie w oświacie. Ośrodek Rozwoju Edukacji.
Prowadzenie procesu coachingowego. Materiały szkoleniowe przygotowane przez Szkołę Liderów dla uczestników i uczestniczek warsztatów coachingowych w ramach projektu Przywództwo i zarządzanie w oświacie. Ośrodek Rozwoju Edukacji. (Matriały dostępne w Internecie).
lub
7.3. S. Thorpe, J. Clifford, Podręcznik coachingu. Kompendium wiedzy dla trenerów i menedżerów, tłum. A. Sawicka-Chrapkowicz, Rebis, Poznań 2006.

8.2. Coaching filozoficzny. Co można a czego nie można filozofom praktykom, cz. 2.
8.1. P. Leśniak, Filozofia tu i teraz. Ontologia procesu jako podstawa filozoficznego coachingu, „Studia Philosophiae Christianae”, 54, 3 (2018), s. 111-148. DOI:10.21697/spch.2018.54.3.14
lub
8.2. P. Zdybek, Krytyczne spojrzenie z perspektywy psychologa na granice poradnictwa filozoficznego w porównaniu do psychoterapii, pomocy psychologicznej i coachingu, „Studia Philosophiae Christianae”, 54, 3 (2018), s. 61-84. DOI: 10.21697/spch.2018.54.3.14
Opcjonalnie czytamy:
8.3. A. Musioł, Prakseologia w coachingu jako interaktywnym procesie odkrywania zasobów i możliwości Coachee, „Studia Philosophiae Christianae”, 54, 3 (2018), s. 149-162. DOI: 10.21697/spch.2018.54.3.14149

9. Soul coaching.
9.1. D. Linn, Soul coaching. 28 dni na odkrycie swojego prawdziwego „ja”, tłum. C. Osiak, P&G editors, Warszawa 2012.

Problemy do rozważania.

10. Fanatyzm i tolerancja.
10.1. B. Wolniewicz, O pojęciach „fanatyzmu” i „tolerancji” w: Filozofia i wartości, WFiS UW, Warszawa 1993, s. 166-173.

11. Neokanibalizm.
11.1. B. Wolniewicz, Neokanibalizm, w: Filozofia i wartości, WFiS UW, Warszawa 1993, s. 259-263.

12. Kara główna (śmierci).
12.1. M. Mirosławski, Bogusława Wolniewicza polemika z abolicjonizmem naturalistycznym, „Edukacja Filozoficzna”, 66/2018, s. 65-83. DOI: 10.14394/edufil.2018.0016

13. O spędzaniu płodu.
13.1. B. Wolniewicz, Kilka tez do sporu o aborcję, w: Filozofia i wartości, WFiS UW, Warszawa 1993,
s. 270-277.

14. Filozofia jako umieranie.
Obowiązkowo czytamy:
14.1. Platon, Fedon, w: Dialogi, tłum. W. Witwicki, Antyk, Kęty 1999, 64 A-69 E, 79 C -88 C, t. 1, s. 635-644, 661-672.
lub
14.2. A. Woszczyk, Żałoba, rozpacz, śmierć − analiza kazusu. Próba dookreślenia specyfiki pracy doradczo-filozoficznej, „Studia Philosophiae Christianae”, 54, 3 (2018), s. 37-61. DOI: 10.21697/spch.2018.54.3.14

1. Biblioterapia filozoficzna.
Obowiązkowo czytamy:
1.1. W.Czernianin, H. Czernianin, Filozofia jako terapia w perspektywie biblioterapii, w: W.Czernianin, H. Czernianin, K. Chatzipentidis (red.), Podstawy współczesnej biblioterapii. Podręcznik akademicki, Instytut Psychologii Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław 2017, s. 73-95.

2. O terapii filozoficznej.
Obowiązkowo czytamy:
2.1. L. Ostasz, Psychoterapia filozoficzna. O usprawnianiu rozumu i leczeniu psychiki, Eneteia, Warszawa 2011, s. 7-20 (Wprowadzenie; Niektóre zasady psychoterapii filozoficznej); 141-161 (Bardziej szczegółowe środki i techniki).

Narzędzia wykorzystywane w doradztwie, terapii i coachingu filozoficznym.

3. Mów głośniej, bo mam banana w uchu! — prowokatywność jako narzędzie terapii filozoficznej.
Obowiązkowo czytamy:
3.1. Diogenes Leartios, Diogenes z Synopy, w: Żywoty i poglądy słynnych filozofów, tłum. I. Krońska, K. Leśniak, W. Olszewski, PWN, Warszawa 1988, s. 20-80, s. 321-354.
lub
3.2. M. Pietrzak, Forma i teść cynizmu. Studium fenomenu cyniczności na trzech przykładach starożytnych, Uniwersytet Opolski, Opole 2018, s.103-163 (Kynicki cynizm egzystencjalny).
Opcjonalnie czytamy:
3.3. E. Höfner, H.U. Schachtner, Uzdrawiająca siła śmiechu. Humor i prowokacja w terapii, tłum. K. Jurczak, Studio Astropsychologii, Białystok 2012, s. 33-55 (Cechy stylu ProSt)
lub
3.4. E. Höfner, Styl prowokatywny w terapii i coachingu, GWP, Sopot 2017, s.53-60 (Krótki zarys stylu prowokatywnego); 92-139 (Lęk i śmiech; Niektóre narzędzia stylu pro wokatywnego, Osobowość terapeuty prowokatywnego).

4. Logo terapia — poszukiwanie sensu.
Obowiązkowo czytamy:
4.1. V. E. Frankl, Homo patiens. Logoterapia i jej kliniczne zastosowanie. Pluralizm nauk a jedność człowieka. Człowiek wolny, tłum. R. Czernecki,, PAX, Warszawa 1998, s. 17-27 (Psychoterapia a logoterapia); s. 128-151 (Logoterapia i jej kliniczne zastosowanie; Pluralizm nauk a jedność człowieka).

5. Terapia oparta na logice.
5.1. E. D. Cohen, Logic-Based Therapy and Everyday Emotions, Lexington Books, Lanham /Boulder/New York/London 2016, s. 3-110 (System terapii opartej na logice); s. 137-146 (Mama nie pozwala synowi widzieć maniakalnego taty. Konfrontacja z poczuciem winy).

6. Terapia egzystencjalna — terapia życiem.
Obowiązkowo czytamy:
6. 1. H. W. Cohn, Existential Thought and Therapeutic Practice. An Introduction to Existential Psychotherapy, SAGE Publications, London • Thousand Oaks • New Delhi 1997, s. 1-20 (Czym jest psychoterapia egzystencjalna; Tło historyczne /filozoficzne/).
lub
6.2. A. Sørensen, Philosophy and therapy of existence. Perspectives in existential analysis, Aarhus Universitet, Arthus 2016, s. 3-9 (Negatywna społeczność. Studium alienacji społecznej i konfliktu u Jeana-Paula Sartre'a i Ronalda D. Lainga); s. 10-14 (Teleologia egzystencjalna i etyka. Od Arystotelesa po Sørena Kierkegaarda, Jean-Paula Sartre'a, Emmy van Deurzen i Michela Foucaulta.); s. 15-21 (Związek etyki arystotelesowskiej z koncepcją psychoterapii egzystencjalnej).
Opcjonalnie czytamy:
6.3. I. D. Yalom, Psychoterapia egzystencjalna, tłum. A. Tanalska-Dulęba, Instytut Psychologii Zdrowia PTP, Warszawa, 2013.
lub
6.4. I. D. Yalom, Kat miłości. Opowieści psychoterapeutyczne, tłum. M. Jałocho, Czarna Owca, Warszawa 2000.

7. Coaching filozoficzny, cz. 1.
Obowiązkowo czytamy:
7.1. Leśniak, Filozofia jako ćwiczenie duchowe. Coachingowy model uprawiania filozofii, „Studia Philosophiae Christianae”, 54, 3 (2018), s. 5-36. DOI: 10.21697/spch.2018.54.3.14
Opcjonalnie czytamy:
7.2. Wprowadzenie do coachingu. Materiały szkoleniowe przygotowane przez Szkołę Liderów dla uczestników i uczestniczek warsztatów coachingowych w ramach projektu Przywództwo i zarządzanie w oświacie. Ośrodek Rozwoju Edukacji.
Prowadzenie procesu coachingowego. Materiały szkoleniowe przygotowane przez Szkołę Liderów dla uczestników i uczestniczek warsztatów coachingowych w ramach projektu Przywództwo i zarządzanie w oświacie. Ośrodek Rozwoju Edukacji. (Matriały dostępne w Internecie).
lub
7.3. S. Thorpe, J. Clifford, Podręcznik coachingu. Kompendium wiedzy dla trenerów i menedżerów, tłum. A. Sawicka-Chrapkowicz, Rebis, Poznań 2006.

8.2. Coaching filozoficzny. Co można a czego nie można filozofom praktykom, cz. 2.
8.1. P. Leśniak, Filozofia tu i teraz. Ontologia procesu jako podstawa filozoficznego coachingu, „Studia Philosophiae Christianae”, 54, 3 (2018), s. 111-148. DOI:10.21697/spch.2018.54.3.14
lub
8.2. P. Zdybek, Krytyczne spojrzenie z perspektywy psychologa na granice poradnictwa filozoficznego w porównaniu do psychoterapii, pomocy psychologicznej i coachingu, „Studia Philosophiae Christianae”, 54, 3 (2018), s. 61-84. DOI: 10.21697/spch.2018.54.3.14
Opcjonalnie czytamy:
8.3. A. Musioł, Prakseologia w coachingu jako interaktywnym procesie odkrywania zasobów i możliwości Coachee, „Studia Philosophiae Christianae”, 54, 3 (2018), s. 149-162. DOI: 10.21697/spch.2018.54.3.14149

9. Soul coaching.
9.1. D. Linn, Soul coaching. 28 dni na odkrycie swojego prawdziwego „ja”, tłum. C. Osiak, P&G editors, Warszawa 2012.

Problemy do rozważania.

10. Fanatyzm i tolerancja.
10.1. B. Wolniewicz, O pojęciach „fanatyzmu” i „tolerancji” w: Filozofia i wartości, WFiS UW, Warszawa 1993, s. 166-173.

11. Neokanibalizm.
11.1. B. Wolniewicz, Neokanibalizm, w: Filozofia i wartości, WFiS UW, Warszawa 1993, s. 259-263.

12. Kara główna (śmierci).
12.1. M. Mirosławski, Bogusława Wolniewicza polemika z abolicjonizmem naturalistycznym, „Edukacja Filozoficzna”, 66/2018, s. 65-83. DOI: 10.14394/edufil.2018.0016

13. O spędzaniu płodu.
13.1. B. Wolniewicz, Kilka tez do sporu o aborcję, w: Filozofia i wartości, WFiS UW, Warszawa 1993,
s. 270-277.

14. Filozofia jako umieranie.
Obowiązkowo czytamy:
14.1. Platon, Fedon, w: Dialogi, tłum. W. Witwicki, Antyk, Kęty 1999, 64 A-69 E, 79 C -88 C, t. 1, s. 635-644, 661-672.
lub
14.2. A. Woszczyk, Żałoba, rozpacz, śmierć − analiza kazusu. Próba dookreślenia specyfiki pracy doradczo-filozoficznej, „Studia Philosophiae Christianae”, 54, 3 (2018), s. 37-61. DOI: 10.21697/spch.2018.54.3.14