Analizy dochodów gospodarstw domowych z wykorzystaniem podatkowo-zasiłkowych modeli mikrosymulacyjnych 2400-ZZSM103B

Celem seminarium jest przygotowanie studentów do samodzielnego prowadzenia analiz empirycznych z wykorzystaniem mikro-danych za pomocą podatkowo-świadczeniowych modeli mikrosymulacyjnych. Podstawowym narzędziem wykorzystywanym podczas zajęć jest EUROMOD – model stosowany m.in. przez Komisję Europejską do analiz skutków polityki podatkowej i społecznej.
Uczestnicy seminarium poznają zasady przygotowania danych do analiz mikrosymulacyjnych, konstrukcję systemów podatkowo-świadczeniowych w modelu oraz sposoby projektowania i symulowania reform. W szczególności analizowane będą zmiany dotyczące opodatkowania dochodów z pracy oraz świadczeń społecznych, takie jak zmiany stawek i progów podatkowych, ulg podatkowych, kryteriów uprawniających do świadczeń oraz ich wysokości. Studenci nauczą się analizować wpływ takich zmian na dochody do dyspozycji gospodarstw domowych, obciążenia podatkowe, poziom otrzymywanych świadczeń oraz finansowe bodźce do podejmowania pracy.

EUROMOD jest europejskim modelem mikrosymulacyjnym rozwijanym od końca lat 90. XX wieku. Do 2021 r. był rozwijany przez Institute for Social and Economic Research (ISER) na University of Essex. Obecnie model działa w ramach Joint Research Centre (JRC) przy Komisji Europejskiej. Model obejmuje trzy podstawowe elementy:
• kalkulator podatkowo-świadczeniowy zawierający zakodowane zasady systemów podatkowych i świadczeniowych poszczególnych krajów;
• modelowe bazy mikrodanych, przygotowane m.in. na podstawie badania EU-SILC i HBS;
• dokumentację opisującą regulacje podatkowo-świadczeniowe oraz specyficzne dla poszczególnych krajów rozwiązania dotyczące przygotowania danych i implementacji regulacji.

EUROMOD umożliwia zarówno analizę rzeczywistych systemów podatkowo-świadczeniowych, jak i przeprowadzanie eksperymentów polegających na zmianie wybranych parametrów lub zasad systemu. Pozwala porównywać sytuację gospodarstw domowych przed i po reformie oraz oddzielać skutki zmian regulacyjnych od zmian wynikających z innych czynników – np. ze zmian w danych.

Model umożliwia porównywania efektów działania regulacji pomiędzy krajami i zmian czasie. Analizy zmian obciążeń podatkowych i hojności świadczeń pozwala identyfikować różnice w traktowaniu fiskalnym gospodarstw o różnych cechach demograficznych. Umożliwia to badanie zmian redystrybucyjnej roli państwa i progresywności opodatkowania. Porównania międzynarodowe pozwalają identyfikować różnice pomiędzy rozwiązaniami stosowanymi w poszczególnych krajach oraz oceniać ich konsekwencje dla sytuacji dochodowej różnych typów gospodarstw domowych.

Dodatkowe moduły EUROMOD umożliwiają rozszerzenie podstawowej analizy o statystyczną prezentację wyników oraz analizę takich zagadnień, jak krańcowe stopy opodatkowania i stopy zastąpienia.

Model był wykorzystywany m.in. do analiz:
• skutków redystrybucyjnych reform fiskalnych;
• reakcji podaży pracy na zmiany podatków i świadczeń;
• wykorzystania danych administracyjnych do poprawy jakości danych ankietowych;
• związków systemów zabezpieczenia społecznego z nierównościami dochodowymi;
• funkcjonowania systemów dochodu minimalnego.