Filozofia 2400-ZL1FIL
Zajęcia będą podzielone na bloki tematyczne:
I. ETYKA STAROŻYTNA (Platon, Arystoteles, Marek Aureliusz, Epiktet)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Jakimi zasadami należy się kierować w życiu prywatnym i publicznym?
W jaki sposób argumentować na rzecz swojego zdania?
Na czym polega szczęście i czy można je osiągnąć na drodze życia zgodnego z zasadami moralnymi?
Czy zachowanie wewnętrznej wolności przez człowieka wymaga wolności w wymiarze zewnętrznym?
II. NOWOŻYTNE KONCEPCJE PAŃSTWA I PRAWA (Hobbes, Locke, Rousseau)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Jaka jest kondycja człowieka w hipotetycznym stanie natury, czyli przed utworzeniem państwa?
Czy istnieją prawa naturalne i jaki jest ich stosunek do praw stanowionych?
W jaki sposób powstaje państwo?
Czy posiadanie własności przyczynia się pozytywnie do harmonijnego życia społecznego?
Jakie kompetencje ma suweren i czy władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza powinny być podzielone pomiędzy różne organy państwowe?
Czy człowiek jako jednostka ma prawo do buntu przeciw władzy państwowej?
III. FILOZOFIA A EKONOMIA – KRYTYKA KAPITALIZMU (Marks)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Czy posiadanie własności prywatnej przyczynia się pozytywnie do harmonijnego życia społecznego?
Jaki wpływ ma system gospodarczy na stosunki społeczne?
IV. KONCEPCJA UNIWERSALNYCH ZASAD MORALNYCH (Kant, Rawls)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Czy istnieją uniwersalne normy moralne, które obowiązują wszystkich ludzi?
W jaki sposób można wyprowadzić takie normy, czy istnieje skuteczna procedura pozwalająca nam ustalić treść takich norm?
W jaki sposób należy ustalić zasady życia społecznego, w szczególności zasady podziału dóbr społecznych?
Jakie zasady sprawiedliwości powinny mieć nadrzędne znaczenie w decyzjach podejmowanych w życiu publicznym?
V. KONSEKWENCJALIZM MORALNY (Mill, Nielsen)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Czy powinniśmy kierować się takimi zasadami, które prowadzą do maksymalizacji szczęścia?
W jaki sposób należy rozumieć pojęcie szczęścia?
VI. ETYKA CNÓT (MacIntyre)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Czy etyka jest autonomiczna wobec tradycji społecznych, kulturowych i ekonomicznych?
Czy jednostkę ludzką można pojmować jako w pełni autonomiczną, czy też zawsze należy ją postrzegać w określonym kontekście społecznym?
Czy można wykazać przewagę jednej tradycji (wraz z uznawanymi na jej gruncie cnotami) nad innymi tradycjami?
Szacunkowy nakład pracy studenta: 3ECTS x 25h = 75h
(K) - godziny kontaktowe (S) - godziny pracy samodzielnej
wykład (zajęcia): 0h (K) 0h (S)
ćwiczenia (zajęcia): 28h (K) 0h (S)
egzamin: 0h (K) 0h (S)
konsultacje: 5h (K) 0h (S)
przygotowanie do ćwiczeń: 0h (K) 32h (S)
przygotowanie do wykładów: 0h (K) 0h (S)
przygotowanie do kolokwium: 0h (K) 10h (S)
przygotowanie do egzaminu: 0h (K) 0h (S)
…: 0h (K) 0h (S)
Razem: 33h (K) + 42h (S) = 75h
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Student ma bardziej krytyczny i refleksyjny stosunek do podstawowych idei leżących u podstaw ustalenia ładu ekonomicznego i politycznego w państwie. Dostrzega powiązanie sfery życia ekonomicznego z innymi sferami życia i rozumie zachodzące pomiędzy nimi związki. Jest świadomy roli tradycji, także tych o charakterze etycznym przy podejmowaniu decyzji zarówno w życiu prywatnym, jak i publicznym. Student nabywa również określonych umiejętności praktycznych: doskonali zdolność racjonalnej argumentacji na rzecz przyjmowanego stanowiska poprzez wykorzystanie strategii argumentacyjnych zastosowanych w omawianych tekstach oraz posiłkowanie się zdobytą podczas zajęć wiedzę merytoryczną.
Kryteria oceniania
Ocena zostanie wystawiona na podstawie pisemnego kolokwium, które odbędzie się na koniec semestru (pytania typu otwartego). Studentom wyróżniającym się aktywnością podczas zajęć ocena końcowa zostanie podniesiona o pół stopnia względem oceny z kolokwium.
Literatura
Blok I:
Platon, „Obrona Sokratesa”, w: Dialogi, Warszawa 1993
Lektura uzupełniająca: Sofokles „Antygona”
Platon, „Gorgiasz”, Kęty: Antyk 1999
Arystoteles, „Etyka nikomachejska” ks. I i II, PWN 1956
Marek Aurelisz, „Rozmyślania” ks. II-V, PWN 1984
Epiktet, „Encheiridion”, w: Diatryby. Encheiridion, PWN 1961
Blok II:
Hobbes T., „Lewiatan”, cz. I „O człowieku”, roz. 13, 14, cz. II „O państwie”, roz. 17, 18, 20, 21, PWN 1954
Locke J., „Drugi traktat o rządzie”, w: Dwa traktaty o rządzie, Warszawa 1992
Rousseau J. J., „Rozprawa o pochodzeniu i podstawach nierówności między ludźmi”, w: Trzy rozprawy z filozofii społecznej, Warszawa 1956
Blok III:
Marks K., „Rękopisy ekonomiczno-filozoficzne z 1844 r.”, roz. „Praca wyobcowana”, w: Dzieła, Warszawa 1976, t. I
Marks K., „Fetyszyzm towarowy”, w: Kapitał, Warszawa 1951, t. I
Blok IV:
Kant I., „Uzasadnienie metafizyki moralności”, PWN 1984
Rawls J., „Teoria sprawiedliwości”, roz. 1 i 2, PWN 1994
Blok V:
Mill J. S., „Utylitaryzm”, w: Utylitaryzm. O wolności, PWN 1959.
Nielsen K., „Konsekwencjalizm wobec racji absolutyzmu moralnego”, w: Moralność i wiara, Warszawa 1983
Blok VI:
MacIntyre A., „Dziedzictwo cnoty”, wybór fragmentów, PWN 1996
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: