Filozofia 2400-ZL1FIL
Celem przedmiotu jest prezentacja i dyskusja zagadnień, które są związane z podstawami ekonomii oraz wyborami w polityce publicznej. Przyjrzymy się poglądom filozofów należących do różnych epok i reprezentujących różne nurty myślenia. Nasze rozważania będą wychodziły od starożytności, a kończyły na czasach współczesnych. Zapoznamy się z różnorodnymi poglądami dotyczącymi funkcjonowania życia politycznego, społecznego i gospodarczego, takimi jak liberalizm, komunitaryzm i komunizm. Prześledzimy zmienne znaczenia nadawane pojęciom szczęścia i sprawiedliwości, kluczowym dla ustalenia ładu społeczno-gospodarczego. Poznamy różne koncepcje etyczne, wśród nich następujące: koncentrujące się wokół pojęcia cnoty, podkreślające uniwersalizm norm moralnych, przeprowadzające klasyfikację moralną czynów ze względu na ich konsekwencje. Przestudiujemy klasyczne koncepcje dotyczące procesu powstawania państwa, sposobu sprawowania władzy i roli własności prywatnej.
Zajęcia będą podzielone na bloki tematyczne:
I. ETYKA STAROŻYTNA (Platon, Arystoteles, Marek Aureliusz, Epiktet)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Jakimi zasadami należy się kierować w życiu prywatnym i publicznym?
W jaki sposób argumentować na rzecz swojego zdania?
Na czym polega szczęście i czy można je osiągnąć na drodze życia zgodnego z zasadami moralnymi?
Czy zachowanie wewnętrznej wolności przez człowieka wymaga wolności w wymiarze zewnętrznym?
II. NOWOŻYTNE KONCEPCJE PAŃSTWA I PRAWA (Hobbes, Locke, Rousseau)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Jaka jest kondycja człowieka w hipotetycznym stanie natury, czyli przed utworzeniem państwa?
Czy istnieją prawa naturalne i jaki jest ich stosunek do praw stanowionych?
W jaki sposób powstaje państwo?
Czy posiadanie własności przyczynia się pozytywnie do harmonijnego życia społecznego?
Jakie kompetencje ma suweren i czy władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza powinny być podzielone pomiędzy różne organy państwowe?
Czy człowiek jako jednostka ma prawo do buntu przeciw władzy państwowej?
III. FILOZOFIA A EKONOMIA – KRYTYKA KAPITALIZMU (Marks)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Czy posiadanie własności prywatnej przyczynia się pozytywnie do harmonijnego życia społecznego?
Jaki wpływ ma system gospodarczy na stosunki społeczne?
IV. KONCEPCJA UNIWERSALNYCH ZASAD MORALNYCH (Kant, Rawls)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Czy istnieją uniwersalne normy moralne, które obowiązują wszystkich ludzi?
W jaki sposób można wyprowadzić takie normy, czy istnieje skuteczna procedura pozwalająca nam ustalić treść takich norm?
W jaki sposób należy ustalić zasady życia społecznego, w szczególności zasady podziału dóbr społecznych?
Jakie zasady sprawiedliwości powinny mieć nadrzędne znaczenie w decyzjach podejmowanych w życiu publicznym?
V. KONSEKWENCJALIZM MORALNY (Mill, Nielsen)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Czy powinniśmy kierować się takimi zasadami, które prowadzą do maksymalizacji szczęścia?
W jaki sposób należy rozumieć pojęcie szczęścia?
VI. ETYKA CNÓT (MacIntyre)
Rozważymy między innymi następujące pytania:
Czy etyka jest autonomiczna wobec tradycji społecznych, kulturowych i ekonomicznych?
Czy jednostkę ludzką można pojmować jako w pełni autonomiczną, czy też zawsze należy ją postrzegać w określonym kontekście społecznym?
Czy można wykazać przewagę jednej tradycji (wraz z uznawanymi na jej gruncie cnotami) nad innymi tradycjami?
Szacunkowy nakład pracy studenta: 3ECTS x 25h = 75h
(K) - godziny kontaktowe (S) - godziny pracy samodzielnej
zajęcia: 28h (K) 0h (S)
egzamin: 3h (K) 0h (S)
konsultacje: 5h (K) 0h (S)
przygotowanie do zajęć: 0h (K) 15h (S)
przygotowanie do egzaminu: 0h (K) 24h (S)
Razem: 36h (K) + 39h (S) = 75h
|
W cyklu 2025Z:
Zajęcia będą podzielone na bloki tematyczne: II. NOWOŻYTNE KONCEPCJE PAŃSTWA I PRAWA (Hobbes, Locke, Rousseau) III. FILOZOFIA A EKONOMIA – KRYTYKA KAPITALIZMU (Marks) IV. KONCEPCJA UNIWERSALNYCH ZASAD MORALNYCH (Kant, Rawls) Rozważymy między innymi następujące pytania: V. KONSEKWENCJALIZM MORALNY (Mill, Nielsen) Rozważymy między innymi następujące pytania: VI. ETYKA CNÓT (MacIntyre) Rozważymy między innymi następujące pytania: Szacunkowy nakład pracy studenta: 3ECTS x 25h = 75h |
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
Po ukończeniu przedmiotu, student:
W ZAKRESIE WIEDZY:
zna i rozumie podstawowe idee leżące u podstaw ustalenia ładu ekonomicznego i politycznego w państwie
zna i rozumie powiązanie sfery życia ekonomicznego z innymi sferami życia oraz zachodzące między nimi związki
zna i rozumie rolę tradycji, także tych o charakterze etycznym przy podejmowaniu decyzji zarówno w życiu prywatnym, jak i publicznym.
W ZAKRESIE UMIEJĘTNOŚCI:
potrafi racjonalnie argumentować na rzecz przyjmowanego stanowiska
potrafi wykorzystać strategie argumentacyjne zastosowane w omawianych tekstach
potrafi posiłkować się zdobytą podczas zajęć wiedzą merytoryczną
W ZAKRESIE KOMPETENCJI:
wykazuje odpowiedzialność i samokontrolę poprzez doświadczenie samodzielnej, ukierunkowanej tematycznie i nacechowanej analitycznie lektury tekstów filozoficznych
jest gotów do wymiany poglądów z innymi uczestnikami zajęć oraz zrewidowania własnego stanowiska w toku dyskusji
Kryteria oceniania
Uzyskanie zaliczenia przedmiotu wymaga:
1. aktywnego udziału w zajęciach polegającego w szczególności na udziale w dyskusji
2. znajomości lektur
3. zaliczenia pisemnego kolokwium na koniec semestru
4. Skala ocen:
[0%-50%) – ndst
[50%-60%) – dst
[60%-70%) – dst +
[70%-80%) – db
[80%-90%) – db+
[90%-100%] – bdb.
Literatura
Blok I:
Platon, „Obrona Sokratesa”, w: Dialogi, Warszawa 1993
Lektura uzupełniająca: Sofokles „Antygona”
Platon, „Gorgiasz”, Kęty: Antyk 1999
Arystoteles, „Etyka nikomachejska” ks. I i II, PWN 1956
Marek Aurelisz, „Rozmyślania” ks. II-V, PWN 1984
Epiktet, „Encheiridion”, w: Diatryby. Encheiridion, PWN 1961
Blok II:
Hobbes T., „Lewiatan”, cz. I „O człowieku”, roz. 13, 14, cz. II „O państwie”, roz. 17, 18, 20, 21, PWN 1954
Locke J., „Drugi traktat o rządzie”, w: Dwa traktaty o rządzie, Warszawa 1992
Rousseau J. J., „Rozprawa o pochodzeniu i podstawach nierówności między ludźmi”, w: Trzy rozprawy z filozofii społecznej, Warszawa 1956
Blok III:
Marks K., „Rękopisy ekonomiczno-filozoficzne z 1844 r.”, roz. „Praca wyobcowana”, w: Dzieła, Warszawa 1976, t. I
Marks K., „Fetyszyzm towarowy”, w: Kapitał, Warszawa 1951, t. I
Blok IV:
Kant I., „Uzasadnienie metafizyki moralności”, PWN 1984
Rawls J., „Teoria sprawiedliwości”, roz. 1 i 2, PWN 1994
Blok V:
Mill J. S., „Utylitaryzm”, w: Utylitaryzm. O wolności, PWN 1959.
Nielsen K., „Konsekwencjalizm wobec racji absolutyzmu moralnego”, w: Moralność i wiara, Warszawa 1983
Blok VI:
MacIntyre A., „Dziedzictwo cnoty”, wybór fragmentów, PWN 1996
|
W cyklu 2025Z:
Blok I: Blok II: Blok III: Blok IV: Blok V: Blok VI: |