Ekonomia opodatkowania 2400-ZEWW773

Celem wykładu jest przedstawienie omawianych pojęć, omówienie elementów teoretycznych oraz ukazanie związków między prezentowanymi koncepcjami teoretycznymi i zjawiskami zachodzącymi w polityce podatkowej. Przedmiot obejmuje osiem podstawowych grup tematycznych.
1. Pojęcie podatku, elementy podatku, rodzaje podatków, zasady opodatkowania, typy progresji podatkowej.
2. Efektywność opodatkowania (zmiany zachowań podatników, koszty administracyjne i koszty dostosowania) i opodatkowanie produkcji nieefektywnej społecznie (zanieczyszczenia, opodatkowanie majątku zbędnego) Zewnętrzne efekty opodatkowania (excess burden of taxation).
3. Teorie optymalnego opodatkowania (Optymalne opodatkowanie dóbr, optymalne opodatkowanie dochodów, krańcowy koszt funduszy). Efektywność podatków z punktu widzenia ekonomii politycznej.
4. Podatki, jako bodźce. Wspieranie inwestycji i rozwoju za pomocą podatków, wpływ podatków na podaż pracy. Wpływ opodatkowania na podejmowanie ryzyka przez podatników i strukturę finansowania działalności przez przedsiębiorstwa. Wpływ podatków na akumulację kapitału ludzkiego (modele nakładających się pokoleń i cyklu życia).
5. Unikanie i uchylanie się od opodatkowania. Model Allinghama-Sandmo i jego rozszerzenia. Wyniki badań empirycznych. Aspekty psychologiczne unikania opodatkowania. Teoria prospektywna w opodatkowaniu. Dynamiczna teoria abolicji podatkowej. Doświadczenia abolicyjne na świecie.
6. Problemy administracji podatkowej. Kontrola podatników z punktu widzenia teorii agencji i teorii gier. Sposoby wynagradzania kontrolerów. Modele korupcji w administracji (zwykła korupcja, wymuszenia korupcyjne – sposoby przeciwdziałania).
7. Sprawiedliwość, równość i oddziaływanie podatków na dystrybucję dochodów. Efekty dystrybucyjne opodatkowania i sposób ich kalkulacji. Nieoptymalność malejącej użyteczności krańcowej, jako przesłanki opodatkowania progresywnego. Progresja podatkowa i jej uzasadnienie. Podatki od grzechu, jako podatki pozytywnie odbierane społecznie. Opodatkowanie dochodów w gospodarstwie domowym (w tym rozwiązania prorodzinne). Opodatkowanie spadków i darowizn w zależności od motywu.
8. Międzynarodowe aspekty opodatkowania. Międzynarodowa konkurencja podatkowa: doskonała konkurencja Tiebout, szkodliwa konkurencja Zodrowa-Mieszkowskiego, teoria aglomeracji, model wypłacalności finansowej. Oazy podatkowe – przyczyny, klasyfikacja, metody wykorzystania.

Szacunkowy nakład pracy studenta: 3ECTS x 25h = 75h
(K) - godziny kontaktowe (S) - godziny pracy samodzielnej
wykład (zajęcia): 30h (K) 0h (S)
egzamin: 3h (K) 0h (S)
konsultacje: 12h (K) 0h (S)
przygotowanie do wykładów: 0h (K) 4h (S)
praca z artykułem naukowym: : 0h (K) 6h (S)
przygotowanie do egzaminu: 0h (K) 20h (S)
Razem: 45h (K) + 30h (S) = 75h

W cyklu 2025Z:

1. Pojęcie podatku, elementy podatku, rodzaje podatków, zasady opodatkowania, typy progresji podatkowej.
2. Efektywność opodatkowania (zmiany zachowań podatników, koszty administracyjne i koszty dostosowania) i opodatkowanie produkcji nieefektywnej społecznie (zanieczyszczenia, opodatkowanie majątku zbędnego) Zewnętrzne efekty opodatkowania (excess burden of taxation).
3. Teorie optymalnego opodatkowania (Optymalne opodatkowanie dóbr, optymalne opodatkowanie dochodów, krańcowy koszt funduszy). Efektywność podatków z punktu widzenia ekonomii politycznej.
4. Podatki, jako bodźce. Wspieranie inwestycji i rozwoju za pomocą podatków, wpływ podatków na podaż pracy. Wpływ opodatkowania na podejmowanie ryzyka przez podatników i strukturę finansowania działalności przez przedsiębiorstwa. Wpływ podatków na akumulację kapitału ludzkiego (modele nakładających się pokoleń i cyklu życia).
5. Unikanie i uchylanie się od opodatkowania. Model Allinghama-Sandmo i jego rozszerzenia. Wyniki badań empirycznych. Aspekty psychologiczne unikania opodatkowania. Teoria prospektywna w opodatkowaniu. Dynamiczna teoria abolicji podatkowej. Doświadczenia abolicyjne na świecie.
6. Problemy administracji podatkowej. Kontrola podatników z punktu widzenia teorii agencji i teorii gier. Sposoby wynagradzania kontrolerów. Modele korupcji w administracji (zwykła korupcja, wymuszenia korupcyjne – sposoby przeciwdziałania).
7. Sprawiedliwość, równość i oddziaływanie podatków na dystrybucję dochodów. Efekty dystrybucyjne opodatkowania i sposób ich kalkulacji. Nieoptymalność malejącej użyteczności krańcowej, jako przesłanki opodatkowania progresywnego. Progresja podatkowa i jej uzasadnienie. Podatki od grzechu, jako podatki pozytywnie odbierane społecznie. Opodatkowanie dochodów w gospodarstwie domowym (w tym rozwiązania prorodzinne). Opodatkowanie spadków i darowizn w zależności od motywu.
8. Międzynarodowe aspekty opodatkowania. Międzynarodowa konkurencja podatkowa: doskonała konkurencja Tiebout, szkodliwa konkurencja Zodrowa-Mieszkowskiego, teoria aglomeracji, model wypłacalności finansowej. Oazy podatkowe – przyczyny, klasyfikacja, metody wykorzystania.

Szacunkowy nakład pracy studenta:
Typ aktywności K (kontaktowe) S (samodzielne)
zajęcia 30 0
sprawdzian 2 0
konsultacje 3 0
przygotowanie do sprawdzianu 0 40
Razem 35 40 = 75

Koordynatorzy przedmiotu

Janusz Kudła

Rodzaj przedmiotu

nieobowiązkowe

Efekty kształcenia

Po ukończeniu przedmiotu, student:
W ZAKRESIE WIEDZY:
zna i rozumie pojęcia dotyczące: przerzucalności opodatkowania, unikania opodatkowania, sprawiedliwości oraz miedzynarodowej konkurencji podatkowej.
zna i rozumie modele efektywności opodatkowania, uchylania się od opodatkowania, abolicji podatkowych oraz sprawiedliwości.
zna i rozumie problemy stosowania podatków, wykorzystując w tym celu formalne modele ekonomiczne.
W ZAKRESIE UMIEJĘTNOŚCI:
potrafi rozpoznać podstawowe problemy stosowania podatków, wykorzystując w tym celu formalne modele ekonomiczne
potrafi uzasadnić swoje poglądy dotyczące skutków zastosowania określonych konstrukcji podatkowych
potrafi oceniać proponowane reformy systemu podatkowego
W ZAKRESIE KOMPETENCJI:
wykazuje świadomość wpływu ekonomii na zachowania podmiotów opodatkowanych
jest gotów krytycznie analizować wybrane artykuły ekonomiczne z literatury zagranicznej

Kryteria oceniania

Uzyskanie zaliczenia przedmiotu wymaga:
1. Uzyskania minimum 50% punktów z egzaminu testowego;
2. Napisania krytycznej analizy artykułu naukowego, na podany temat z ekonomii opodatkowania. Punkty za artykuł dodawane są do punktów z egzaminu testowego;
4. Skala ocen:
0%-50%) – ndst
[50%-60%) – dst
[60%-65%) – dst +
[65%-75%) – db
[75%-80%) – db+
[80%-100%] – bdb.

Literatura

Literatura podstawowa (wybrane rozdziały)
F. Grądalski, „Wstęp do teorii opodatkowania”, SGH, Warszawa 2004
F. Grądalski, „System podatkowy w świetle teorii optymalnego opodatkowania”, SGH, Warszawa 2006
S. James, C. Nobes, “The Economics of Taxation”, 18th edition, Fiscal Publications, 2018
J. Kudła, „Ekonomiczne problemy kosztów opodatkowania i nielegalnego unikania podatków”, Nasz Dziennik, Warszawa 2004
J. Kudła, „Ekonomia opodatkowania międzynarodowego”, Difin, Warszawa 2013
Literatura uzupełniająca (wybrane rozdziały)
W. G. Gale, J. R. Hines, J. Slemrod, Rethinking estate and gift taxation, Washington 2001
W. B. Hildreth, J. A. Richardson, "Handbook on taxation", 18th edition, Marcel Dekker, New York 1999
B. Salanie, "The Economics of taxation", MIT Press, London 2011

W cyklu 2025Z:

F. Grądalski, „Wstęp do teorii opodatkowania”, SGH, Warszawa 2004
F. Grądalski, „System podatkowy w świetle teorii optymalnego opodatkowania”, SGH, Warszawa 2005
S. James, C. Nobes, “The Economics of Taxation”, Prentice Hall Europe, London 1997/98
J. Kudła, „Ekonomiczne problemy kosztów opodatkowania i nielegalnego unikania podatków”, Nasz Dziennik, Warszawa 2004
J. Kudła, „Ekonomia opodatkowania międzynarodowego”, Difin, Warszawa 2013
Uzupełniająco:
W. G. Gale, J. R. Hines, J. Slemrod, Rethinking estate and gift taxation, Washington 2001
W. B. Hildreth, J. A. Richardson, "Handbook on taxation", Marcel Dekker, New York 1999
B. Salanie, "The Economics of taxation", MIT Press, London 2003