Handel miedzynarodowy 2400-L2EMHM
Przedmiotem zajęć jest analiza funkcjonowania gospodarki otwartej, powiązanej z otoczeniem światowym poprzez wymianę towarów, usług i czynników produkcji. Zajęcia obejmują zarówno teorię handlu międzynarodowego, jak i analizę polityki handlowej, pozwalając zrozumieć mechanizmy globalizacji gospodarki światowej, przyczyny i skutki liberalizacji handlu oraz konsekwencje dobrobytowe wymiany międzynarodowej dla krajów i przedsiębiorstw. Celem wykładu jest przedstawienie omawianych pojęć i modeli teoretycznych oraz ukazanie związków między teorią handlu międzynarodowego a obserwowanymi zjawiskami w gospodarce światowej. Omawiane są klasyczne i nowoczesne teorie wymiany międzynarodowej – od modelu grawitacyjnego, przez teorie przewag komparatywnych, po tzw. nowe teorie handlu I i II generacji (m.in. modele Krugmana i Melitza). W dalszej części wykładu analizowane są kwestie mobilności czynników produkcji, w tym inwestycji bezpośrednich i decyzji lokalizacyjnych korporacji wielonarodowych w kontekście globalnych łańcuchów wartości, a także instrumenty i skutki polityki handlowej, w tym strategicznej interwencji państwa. Celem ćwiczeń jest ugruntowanie wiedzy przekazywanej na wykładzie i uzyskanej w drodze samodzielnego studiowania literatury poprzez rozwiązywanie zadań analitycznych i problemowych dotyczących omawianych zagadnień. Ćwiczenia pozwalają studentom rozwijać umiejętność stosowania teorii handlu do analizy praktycznych problemów gospodarczych, interpretacji danych handlowych oraz formułowania wniosków dotyczących skutków różnych instrumentów polityki handlowej. W ramach zajęć studenci realizują projekt zespołowy polegający na przygotowaniu raportu z symulacji w programie GAMS, opartego na modelu Heckschera-Ohlina. W kolejnych blokach omawiane są następujące treści:
• wprowadzenie do problematyki wymiany międzynarodowej i model grawitacyjny handlu,
• klasyczny model handlu międzynarodowego (w tym: model Ricardo w ujęciu graficznym i algebraicznym, model z wieloma dobrami z dyskusją roli względnych płac),
• neoklasyczny model handlu (w tym: model czynników specyficznych z twierdzeniem Haberlera, model Heckschera-Ohlina z funkcją produkcji Leontiefa oraz z substytucją czynników produkcji, wraz z twierdzeniem Rybczyńskiego, diagramem Lernera, twierdzeniem Stolper-Samuelsona oraz dyskusją problemów związanych z testowaniem modelu),
• nowa teoria handlu (w ujęciu modeli I i II generacji), w tym w szczególności: pojęcie handlu wewnątrzgałęziowego, funkcja popytu Dixita-Stiglitza, model Krugmana, model Melitza, model wzajemnego dumpingu Brandera-Krugmana, model wertykalnego handlu wewnątrzgałęziowego Falveya-Kierzkowskiego, a także badania empiryczne handlu wewnątrz-gałęziowego),
• międzynarodowe przepływy czynników produkcji, w tym koncepcja bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), eklektyczna rama koncepcyjna Dunninga (OLI), horyzontalne i wertykalne BIZ, zjawisko fragmentacji produkcji oraz międzynarodowa migracja pracowników,
• polityka handlowa w ramach wolnej konkurencji (w tym: cła w kraju dużym i małym, w ramach równowagi cząstkowej i ogólnej, efektywna protekcja celna, optymalna taryfa celna, protekcjonizm wychowawczy, bariery pozataryfowe takie jak ograniczenia ilościowe, VER-y),
• polityka handlowa w warunkach niedoskonałej konkurencji (w tym: subsydia i dumping)
• strategiczna polityka handlowa (w tym: polityka przemysłowa w krajach przemysłowych, model Brander-Spencer oraz model Eatona-Grossmana,
• ekonomia polityczna polityki handlowej, w tym zjawisko rent-seeking i model A. Kruger, funkcja wsparcia politycznego, podejście średniego wyborcy oraz model neoklasyczny Findlay'a-Wellisza oraz rola międzynarodowych instytucji (GATT/WTO).
Szacunkowy nakład pracy studenta: 6ECTS x 25h = 150h
(K) - godziny kontaktowe (S) - godziny pracy samodzielnej
wykład (zajęcia): 30h (K) 0h (S)
ćwiczenia (zajęcia): 30h (K) 0h (S)
egzamin: 3h (K) 0h (S)
konsultacje: 15h (K) 0h (S)
przygotowanie do ćwiczeń: 0h (K) 15h (S)
przygotowanie do wykładów: 0h (K) 7h (S)
przygotowanie pracy semestralnej: 0h (K) 20h (S)
przygotowanie do kolokwium: 0h (K) 15h (S)
przygotowanie do egzaminu: 0h (K) 15h (S)
Razem: 78h (K) + 72h (S) = 150h
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
Po ukończeniu przedmiotu, student:
W ZAKRESIE WIEDZY:
zna i rozumie najważniejsze teorie handlu międzynarodowego, w tym klasyczne, neoklasyczne i współczesne koncepcje wymiany (m.in. modele Ricardo, Heckschera-Ohlina, Krugmana i Melitza);
zna i rozumie czynniki kształtujące strukturę i kierunki handlu międzynarodowego, a także mechanizmy wpływu handlu na dobrobyt krajów i przedsiębiorstw;
zna i rozumie narzędzia oraz skutki polityki handlowej, w tym funkcjonowanie ceł, barier pozataryfowych, subsydiów oraz uwarunkowania ekonomii politycznej decyzji handlowych;
W ZAKRESIE UMIEJĘTNOŚCI:
potrafi analizować i wyjaśniać mechanizmy powstawania oraz strukturę handlu międzynarodowego, odwołując się do klasycznych, neoklasycznych i współczesnych modeli teoretycznych oraz wyników badań empirycznych;
potrafi ocenić konsekwencje dobrobytowe wymiany międzynarodowej – zarówno w kontekście liberalizacji handlu, jak i stosowania instrumentów polityki handlowej – z punktu widzenia konsumentów, producentów i budżetu państwa;
potrafi interpretować i krytycznie oceniać decyzje państw w zakresie polityki handlowej, w tym stosowanie strategii protekcjonistycznych i strategicznych interwencji, z uwzględnieniem uwarunkowań instytucjonalnych i wpływu grup interesów.
W ZAKRESIE KOMPETENCJI:
wykazuje gotowość do stałego rozwoju własnych kompetencji w zakresie teorii i badań empirycznych dotyczących handlu międzynarodowego oraz polityki handlowej, rozumiejąc potrzebę uczenia się przez całe życie;
potrafi samodzielnie poszukiwać i krytycznie oceniać nowe źródła wiedzy w obszarze teorii handlu i polityki handlowej, aktualizując swoje umiejętności wraz z rozwojem nauki i zmianami w gospodarce światowej;
wykazuje postawę otwartości i odpowiedzialności badawczej, potrafi współpracować w zespole w zakresie analiz empirycznych dotyczących handlu międzynarodowego, polityki handlowej oraz przepływów czynników produkcji, opierając się na rzetelnej interpretacji teorii ekonomicznych.
Kryteria oceniania
Uzyskanie zaliczenia przedmiotu wymaga:
1. obecności na ćwiczeniach (dopuszczalne są dwie nieobecności) i ich zaliczenia; podstawą zaliczenia ćwiczeń jest pisemne kolokwium końcowe, praca semestralna (przygotowywana w grupach 2-osobowych z wykorzystaniem programu GAMS), kartkówki oraz aktywność w czasie zajęć, polegająca w szczególności na udziale w rozwiązywaniu zadań problemowych;
2. uzyskania min. 50% punktów z pisemnego egzaminu końcowego, który składa się z zadań i pytań otwartych;
3. uzyskania co najmniej 50% punktów stanowiących średnią ważoną z ćwiczeń (waga 30%) oraz egzaminu końcowego (waga 70%).
4. Skala ocen:
[0%-50%) – ndst
[50%-60%) – dst
[60%-70%) – dst +
[70%-80%) – db
[80%-90%) – db+
[90%-100%] – bdb
Literatura
Literatura obowiązkowa
• P. R. Krugman, M. Obstfeld, M. Melitz, Ekonomia międzynarodowa. Teoria i praktyka, t.1, PWN, 2018.
• J. J. Michałek, Międzynarodowa polityka handlowa. Mechanizmy ekonomiczne i regulacje międzynarodowe. PWN, 2002. (wybrane rozdziały).
• C. Marrewijk, International Trade & the World Economy, Oxford University Press, 2012. (wybrane rozdziały).
Literatura uzupełniająca (wybrane rozdziały):
• R. C. Feenstra, Advanced International Trade, Theory and Evidence, Princeton Univ. Press 2015.
• J. J. Michałek, W. Siwiński, M. Socha red. naukowa: Polska w Unii Europejskiej. Dynamika konwergencji ekonomicznej, PWN Warszawa 2007;
• J. Francois, K. Reinert, Applied Methods for Trade Policy Analysis, A Handbook, H. Bowen, A. Hollander, J.M. Viaene, Applied International Trade Analysis, Macmillan Press, 1998.
• R. W. Jones, "The structure of simple general equilibrium models.", Journal of political Economy 73.6 (1965), s. 557-572.