Etyka w działaniach edukacyjnych 2300-ZKZ-ET
Przedmiot ma charakter konwersatoryjno-warsztatowy i stanowi odpowiedź na wyzwania, przed którymi staje współczesny nauczyciel i edukator w codziennej praktyce szkolnej. Zajęcia opierają się na analizie przypadków, orzecznictwa komisji dyscyplinarnych oraz analizie kodeksów etycznych.
Główne obszary problemowe przedmiotu obejmują:
- Etos zawodowy i odpowiedzialność nauczyciela: granice autorytetu, odpowiedzialność cywilna, karna i dyscyplinarna, spójność postawy zawodowej z prywatną oraz problematyka przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu.
- Prawa dziecka i ochrona małoletnich w szkole: praktyczna realizacja Konwencji o Prawach Dziecka w realiach klasy szkolnej, wdrażanie Standardów Ochrony Małoletnich (tzw. Ustawy Kamilka), procedury postępowania w sytuacji podejrzeń o krzywdzenie dziecka oraz granice ingerencji w życie prywatne ucznia.
- Etyka badań pedagogicznych i diagnozy: standardy etyczne przy zbieraniu danych w szkole, uzyskiwanie świadomej zgody (rodziców i dziecka), anonimowość, zasada primum non nocere w badaniach diagnostycznych i ewaluacyjnych.
- Relacje i granice w środowisku szkolnym: etyczne wymiary oceniania, bezstronność, traktowanie uczniów ze specjalnymi potrzebami (inkluzja), zapobieganie dyskryminacji i mobbingowi oraz etyka komunikacji z rodzicami.
- Współczesne dylematy w erze cyfrowej: prawa autorskie do materiałów dydaktycznych, etyka wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w szkole, prywatność w mediach społecznościowych oraz cyberprzemoc.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
W zakresie wiedzy student/ka zna i rozumie:
(K1_W09) Etyczne uwarunkowania pracy nauczyciela, aspekty ochrony praw dziecka oraz zasady funkcjonowania Standardów Ochrony Małoletnich w placówkach oświatowych.
(K1_W10) Zasady etycznego korzystania z cudzej własności intelektualnej, prawa autorskiego oraz ochrony danych osobowych i wizerunku uczniów w praktyce szkolnej.
(K1_W14) Rolę etosu zawodowego, autentyczności i odpowiedzialności etycznej w budowaniu relacji z uczniami oraz motywowaniu ich do rozwoju.
W zakresie umiejętności student/ka potrafi:
(K1_U04) Identyfikować i krytycznie analizować trudne sytuacje etyczne występujące w środowisku szkolnym oraz projektować konstruktywne rozwiązania zgodne z dobrem dziecka i etyką zawodową.
(K1_U06) Zaprojektować i przeprowadzić proste badanie diagnostyczne lub ewaluacyjne w szkole z zachowaniem najwyższych standardów etycznych (świadoma zgoda, poufność, ochrona podmiotowości dziecka).
W zakresie kompetencji społecznych student/ka jest gotów/a do:
(K1_K05) Kierowania się etyką zawodową w pełnieniu roli nauczyciela i wychowawcy, przestrzegania zasad etycznych w prowadzeniu badań pedagogicznych oraz reagowania na przypadki naruszania praw dziecka.
(K1_K07) Budowania bezstronnych, opartych na szacunku i dialogu relacji z uczniami z różnych środowisk, tworzenia bezpiecznej atmosfery w klasie oraz sprawiedliwego rozwiązywania konfliktów.
Kryteria oceniania
- Aktywność i udział w analizie przypadków na zajęciach
- Praca pisemna
Ocena z przedmiotu jest składową oceny końcowej z modułu (średnia z ocen ze wszystkich przedmiotów)
Literatura
- Prawa dziecka i edukacja o prawach dziecka. Historia, teoria, praktyka, red. M. Połowniak-Dąbrowska, UNICEF
- Korczak, J. Prawo dziecka do szacunku
- Sz. Więsław, J. Madalińska-Michalak, A. Jeżowski, Etyka w systemie edukacji w Polsce
- G. Gajewska, P. Zapeński, Odpowiedzialność w edukacji versus dylematy etyczne pedagogów w kreowaniu postaw jednostkowych uczniów, „Współczesne dyskursy edukacyjne” Tom 17 Nr 41 (2018)