Pedagogika dla nauczycieli 2300-PED-PN-W
Celem wykładu jest prezentacja teoretycznych podstaw wychowania oraz kluczowych zagadnień i problemów związanych z pracą nauczyciela w szkole. Podczas kursu poruszone zostaną następujące zagadnienia: teoria i wiedza naukowa w pedagogice oraz ich związek z modelami edukacyjnymi; podstawy ontologiczne nauczania; nauczycielska odpowiedzialność za świadomy wybór metod i narzędzi edukacyjnych; teorie rozwoju człowieka a koncepcje pedagogiczne; transmisja wartości, formowanie i socjalizacja jako celowe i ukryte działanie edukacyjne; indywidualizacja i personalizacja nauczania oraz edukacja włączająca; uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkole ogólnodostępnej; uczniowie wymagający wsparcia w zakresie funkcjonowania (ze względów kulturowych, rozwojowych, itd.); uwarunkowania instytucjonalne szkoły; struktura systemu edukacyjnego w Polsce na tle wybranych systemów na świecie; ustawa o systemie oświaty; podział kompetencji pracowników i organów szkolnych, dokumentacja szkolna; wielospecjalistyczne zespoły i formy ich współpracy; rola nauczyciela i etyka zawodowa; współpraca nauczyciela z rodzicami ucznia oraz innymi osobami i podmiotami wspierającymi ucznia; charakterystyka wybranych modeli edukacyjnych; alternatywne formy edukacji.
Korzystanie z narzędzi SI jest dopuszczalne wyłącznie za zgodą osoby prowadzącej i po wcześniejszym uzgodnieniu zakresu ich zastosowania. Wykorzystanie SI bez zgody skutkuje oceną niedostateczną.
Szacowany nakład pracy – uzasadnienie liczby punktów ECTS:
Aktywności w sali: 30 h dydaktycznych
Metody dydaktyczne: wykład, prezentacja, dyskusje kierowane w grupie, metoda przypadków (case study).
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025L: | W cyklu 2026L: | W cyklu 2026Z: | W cyklu 2025Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
w sali i w terenie
Efekty uczenia się
Ogólne efekty uczenia się (Wiedza):
● 1.1.1: podstawy filozofii wychowania i aksjologii pedagogicznej, specyfikę głównych środowisk wychowawczych i procesów w nich zachodzących.
● 1.1.2: klasyczne i współczesne teorie rozwoju człowieka, wychowania, uczenia się i nauczania lub kształcenia oraz ich wartości aplikacyjne.
● 1.1.3: rolę nauczyciela lub wychowawcy w modelowaniu postaw i zachowań uczniów.
● 1.1.4: normy, procedury i dobre praktyki stosowane w działalności pedagogicznej (wychowanie przedszkolne, nauczanie w szkołach podstawowych i średnich ogólnokształcących, technikach i szkołach branżowych, szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych oraz integracyjnych, w różnego typu ośrodkach wychowawczych oraz kształceniu ustawicznym).
● 1.1.5: zagadnienie edukacji włączającej, a także sposoby realizacji zasady inkluzji.
● 1.1.6: zróżnicowanie potrzeb edukacyjnych uczniów i wynikające z nich zadania szkoły dotyczące dostosowania organizacji procesu kształcenia i wychowania.
● 1.1.8: strukturę i funkcje systemu oświaty – cele, podstawy prawne, organizację i funkcjonowanie instytucji edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych, a także alternatywne formy edukacji.
● 1.1.9: podstawy prawne systemu oświaty niezbędne do prawidłowego realizowania prowadzonych działań edukacyjnych.
● 1.1.10: prawa dziecka i osoby z niepełnosprawnością.
● 1.1.11: zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w instytucjach edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych oraz odpowiedzialności prawnej nauczyciela w tym zakresie, a także zasady udzielania pierwszej pomocy.
Ogólne efekty uczenia się (Kompetencje):
● 1.3.1: posługiwania się uniwersalnymi zasadami i normami etycznymi w działalności zawodowej, kierując się szacunkiem dla każdego człowieka.
● 1.3.7: pracy w zespole, pełnienia w nim różnych ról oraz współpracy z nauczycielami, pedagogami, specjalistami, rodzicami lub opiekunami uczniów i innymi członkami społeczności szkolnej i lokalnej.
Przedmiotowe efekty uczenia się:
W zakresie wiedzy student/ka zna i rozumie:
● B.2.W1: system oświaty: organizację i funkcjonowanie systemu oświaty, podstawowe zagadnienia prawa oświatowego, krajowe i międzynarodowe regulacje dotyczące praw człowieka, dziecka, ucznia oraz osób z niepełnosprawnościami, znaczenie pozycji szkoły jako instytucji edukacyjnej, funkcje i cele edukacji szkolnej, modele współczesnej szkoły, pojęcie ukrytego programu szkoły, alternatywne formy edukacji, zagadnienie prawa wewnątrzszkolnego, podstawę programową w kontekście programu nauczania oraz działania wychowawczo-profilaktyczne, tematykę oceny jakości działalności szkoły lub placówki systemu oświaty.
● B.2.W2: rolę nauczyciela i koncepcje pracy nauczyciela: etykę zawodową nauczyciela, nauczycielską pragmatykę zawodową – prawa i obowiązki nauczycieli, zasady odpowiedzialności prawnej opiekuna, nauczyciela, wychowawcy i za bezpieczeństwo oraz ochronę zdrowia uczniów, tematykę oceny jakości pracy nauczyciela, zasady projektowania ścieżki własnego rozwoju zawodowego, rolę początkującego nauczyciela w szkolnej rzeczywistości, uwarunkowania sukcesu w pracy nauczyciela oraz choroby związane z wykonywaniem zawodu nauczyciela.
● B.2.W3: wychowanie w kontekście rozwoju: ontologiczne, aksjologiczne i antropologiczne podstawy wychowania; istotę i funkcje wychowania oraz proces wychowania, jego strukturę, właściwości i dynamikę; pomoc psychologiczno-pedagogiczną w szkole – regulacje prawne, formy i zasady udzielania wsparcia w placówkach systemu oświaty, a także znaczenie współpracy rodziny ucznia i szkoły oraz szkoły ze środowiskiem pozaszkolnym.
● B.2.W4: zasady pracy opiekuńczo-wychowawczej nauczyciela: obowiązki nauczyciela jako wychowawcy klasy, metodykę pracy wychowawczej, program pracy wychowawczej, style kierowania klasą, ład i dyscyplinę, poszanowanie godności dziecka, ucznia lub wychowanka, różnicowanie, indywidualizację i personalizację pracy z uczniami, funkcjonowanie klasy szkolnej jako grupy społecznej, procesy społeczne w klasie, rozwiązywanie konfliktów w klasie lub grupie wychowawczej, animowanie życia społeczno-kulturalnego klasy, wspieranie samorządności i autonomii uczniów, rozwijanie u dzieci, uczniów lub wychowanków kompetencji komunikacyjnych i umiejętności społecznych niezbędnych do nawiązywania poprawnych relacji; pojęcia integracji i inkluzji; sytuację dziecka z niepełnosprawnością fizyczną i intelektualną w szkole ogólnodostępnej, problemy dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i ich funkcjonowanie, problemy dzieci zaniedbanych i pozbawionych opieki oraz szkolną sytuację dzieci z doświadczeniem migracyjnym; problematykę dziecka w sytuacji kryzysowej lub traumatycznej; zagrożenia dzieci i młodzieży: zjawiska agresji i przemocy, w tym agresji elektronicznej, oraz uzależnień, w tym od środków psychoaktywnych i komputera, a także zagadnienia związane z grupami nieformalnymi, podkulturami młodzieżowymi i sektami.
● B.2.W5: sytuację uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi: specjalne potrzeby edukacyjne uczniów i ich uwarunkowania (zakres diagnozy funkcjonalnej, metody i narzędzia stosowane w diagnozie), konieczność dostosowywania procesu kształcenia do specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów (projektowanie wsparcia, konstruowanie indywidualnych programów) oraz tematykę oceny skuteczności wsparcia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
W zakresie umiejętności student/ka potrafi:
● B.2.U3: formułować oceny etyczne związane z wykonywaniem zawodu nauczyciela.
W zakresie kompetencji społecznych student/ka jest gotów/gotowa do:
● B.2.K3: samodzielnego pogłębiania wiedzy pedagogicznej.
● B.2.K4: współpracy z nauczycielami i specjalistami w celu doskonalenia swojego warsztatu pracy
Kryteria oceniania
Sposób weryfikacji i oceniania osiągniętych przez studenta efektów uczenia się określonych dla przedmiotu jako całości
1. Sposób weryfikacji efektów uczenia się:
- ocena zaangażowania i poprawności rozwiązań proponowanych podczas analizy studiów przypadku (case studies) realizowanych w toku zajęć
- egzamin pisemny - waga 100%
2. Skala ocen:
- Próg zaliczenia: 60%
- 97-100 - 5!
- 90–96% – 5,0
- 83–89% – 4,5
- 74–82% – 4,0
- 67–73% – 3,5
- 60–66% – 3,0
- 0–59% – 2,0
3. Kryteria zaliczenia
Liczba nieobecności na zajęciach: warunkiem zaliczenia i dopuszczenia do egzaminu jest obecność na zajęciach.
- liczba dopuszczalnych nieobecności usprawiedliwionych: 2
- liczba nieobecności, która powoduje niezaliczenie przedmiotu: 3 i więcej
Literatura
Literatura dodatkowa* (fragmenty) - dla chętnych:
Asbury K., Plomin R., (2015). Geny i edukacja, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
Garstka T., (2016). Psychopedagogiczne mity. Jak zachować naukowy sceptycyzm w edukacji i wychowaniu? Warszawa: Wolters Kluwer
Głodkowska, J. (red.) (2011). Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkole ogólnodostępnej. Wybrane zagadnienia teoretyczne, diagnostyczne i metodyczne. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
Gutek G., (2003). Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, Gdańsk: GWP
Hattie J., (2015). Widoczne uczenie się dla nauczycieli. Jak maksymalizować siłę oddziaływania na uczenie się, Warszawa: Centrum Edukacji Obywatelskiej
Kawecki I., (2003). Wprowadzenie do wiedzy o nauczycielu i szkole, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls
Kwieciński Z., Śliwerski B., (red.) (2003, lub późniejsze), Pedagogika – podręcznik akademicki, t. 1-2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
Mikiewicz P., (2016). Socjologia edukacji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
Nisbett R.E., (2010). Inteligencja. Sposoby oddziaływania na IQ, Sopot: Wydawnictwo Smak Słowa
Śliwerski B., (1998). Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls
Wilk T., (red.) (2007). Niektóre obszary pracy opiekuńczo-wychowawczej i edukacyjnej szkoły oraz środowiska lokalnego, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
*Literatura ma charakter uzupełniający (fakultatywny) i stanowi materiał poglądowy dla osób zainteresowanych samodzielnym pogłębianiem wiedzy.