Podstawy dydaktyki 2300-PED-PD
Podczas zajęć poruszone zostaną następujące zagadnienia: szkoła tradycyjna a współczesne jej koncepcje; cele nauczania i ich formułowanie; program nauczania i jego realizacja, planowanie pracy dydaktycznej oraz budowanie rozkładu treści nauczania; metody nauczania, w tym metody aktywizujące oraz uczenie się kooperacyjne; podręczniki szkolne i ich wykorzystanie w nauczaniu-uczeniu się; technologie informacyjne i ich wykorzystanie w pracy nauczyciela; programy edukacyjne oraz zasoby internetowe wspomagające nauczanie-uczenie się; projektowanie lekcji szkolnej i zasady pisania scenariuszy zajęć; innowacje metodyczne i organizacyjne w pracy nauczyciela (np. lekcje odwrócone); organizacja działań edukacyjnych w pracy z dzieckiem o specjalnych potrzebach edukacyjnych; proces komunikacji w klasie szkolnej i jego znaczenie dla dobrej edukacji; język nauczyciela jako narzędzie dydaktyczne. techniki budowania wykładu i zadawania pytań; proces oceniania uczniów w szkole. zasady i metody oceniania; nauczycielskie narzędzia diagnozy procesu i efektów uczenia się; zadania „refleksyjnego praktyka”; ocena efektywności pracy szkoły; pojęcie edukacyjnej wartości dodanej.
Korzystanie z narzędzi SI jest dopuszczalne wyłącznie za zgodą osoby prowadzącej i po wcześniejszym uzgodnieniu zakresu ich zastosowania. Wykorzystanie SI bez zgody skutkuje oceną niedostateczną.
Szacowany nakład pracy – uzasadnienie liczby punktów ECTS
Aktywności w sali: 30h dydaktycznych
Aktywności własne osoby studenckiej, w tym: zapoznanie się z literaturą, wykonanie prac cząstkowych, przygotowanie materiałów na zajęcia, opracowanie projektu i jego prezentacja: 30h dydaktycznych
Metody dydaktyczne: wykład konwersatoryjny, praca z tekstem, dyskusje kierowane i dyskusje w grupach, indywidualna praca autorefleksyjna osób studenckich, symulacje lekcji, mikronauczanie.
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025L: | W cyklu 2026Z: | W cyklu 2026L: | W cyklu 2025Z: |
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
Ogólne efekty uczenia się (Wiedza):
● 1.1.4: normy, procedury i dobre praktyki stosowane w działalności pedagogicznej (wychowanie przedszkolne, nauczanie w szkołach podstawowych i średnich ogólnokształcących, technikach i szkołach branżowych, szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych oraz integracyjnych, w różnego typu ośrodkach wychowawczych oraz kształceniu ustawicznym).
● 1.1.5: zagadnienie edukacji włączającej, a także sposoby realizacji zasady inkluzji.
● 1.1.6: zróżnicowanie potrzeb edukacyjnych uczniów i wynikające z nich zadania szkoły dotyczące dostosowania organizacji procesu kształcenia i wychowania.
● 1.1.7: sposoby projektowania i prowadzenia działań diagnostycznych w praktyce pedagogicznej.
● 1.1.14: treści nauczania i typowe trudności uczniów związane z ich opanowaniem.
● 1.1.15: metody nauczania i doboru efektywnych środków dydaktycznych, w tym zasobów internetowych, wspomagających nauczanie przedmiotu lub prowadzenie zajęć, z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów.
Ogólne efekty uczenia się (Umiejętności):
● 1.2.2: adekwatnie dobierać, tworzyć i dostosowywać do zróżnicowanych potrzeb uczniów materiały i środki, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, oraz metody pracy w celu samodzielnego projektowania i efektywnego realizowania działań pedagogicznych, dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.
● 1.2.3: rozpoznawać potrzeby, możliwości i uzdolnienia uczniów oraz projektować i prowadzić działania wspierające integralny rozwój uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w procesie kształcenia i wychowania oraz w życiu społecznym.
● 1.2.4: projektować i realizować programy nauczania z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów.
● 1.2.6: tworzyć sytuacje wychowawczo-dydaktyczne motywujące uczniów do nauki i pracy nad sobą, analizować ich skuteczność oraz modyfikować działania w celu uzyskania pożądanych efektów wychowania i kształcenia.
● 1.2.7: podejmować pracę z uczniami rozbudzającą ich zainteresowania i rozwijającą ich uzdolnienia, właściwie dobierać treści nauczania, zadania i formy pracy w ramach samokształcenia oraz promować osiągnięcia uczniów.
● 1.2.8: rozwijać kreatywność i umiejętność samodzielnego, krytycznego myślenia uczniów.
● 1.2.9: skutecznie animować i monitorować realizację zespołowych działań edukacyjnych uczniów.
● 1.2.10: wykorzystywać proces oceniania i udzielania informacji zwrotnych do stymulowania uczniów w ich pracy nad własnym rozwojem.
● 1.2.11: monitorować postępy uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w życiu społecznym szkoły.
● 1.2.12: pracować z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z dziećmi z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z doświadczeniem migracyjnym, pochodzącymi ze środowisk zróżnicowanych pod względem kulturowym lub z ograniczoną znajomością języka polskiego.
● 1.2.15: poprawnie posługiwać się językiem polskim i poprawnie oraz adekwatnie do wieku uczniów posługiwać się terminologią przedmiotu.
● 1.2.18: samodzielne rozwijać wiedzę i umiejętności pedagogiczne z wykorzystaniem różnych źródeł, w tym obcojęzycznych, i technologii.
Ogólne efekty uczenia się (Kompetencje):
● 1.3.4: podejmowania decyzji związanych z organizacją procesu kształcenia w edukacji włączającej.
Przedmiotowe efekty uczenia się:
W zakresie wiedzy student/ka zna i rozumie:
● C.W1: usytuowanie dydaktyki w zakresie pedagogiki, a także przedmiot i zadania współczesnej dydaktyki oraz relację dydaktyki ogólnej do dydaktyk szczegółowych.
● C.W2: zagadnienie klasy szkolnej jako środowiska edukacyjnego: style kierowania klasą, problem ładu i dyscypliny, procesy społeczne w klasie, integrację klasy szkolnej, tworzenie środowiska sprzyjającego postępom w nauce oraz sposób nauczania w klasie zróżnicowanej pod względem poznawczym, kulturowym, statusu społecznego lub materialnego.
● C.W3: współczesne koncepcje nauczania i cele kształcenia – źródła, sposoby ich formułowania oraz ich rodzaje; zasady dydaktyki, metody nauczania, treści nauczania i organizację procesu kształcenia oraz pracy uczniów.
● C.W4: zagadnienie lekcji jako jednostki dydaktycznej oraz jej budowę, modele lekcji i sztukę prowadzenia lekcji, a także style i techniki pracy z uczniami; interakcje w klasie; środki dydaktyczne.
● C.W5: konieczność projektowania działań edukacyjnych dostosowanych do zróżnicowanych potrzeb i możliwości uczniów, w szczególności możliwości psychofizycznych oraz tempa uczenia się, a także potrzebę i sposoby wyrównywania szans edukacyjnych, znaczenie odkrywania oraz rozwijania predyspozycji i uzdolnień oraz zagadnienia związane z przygotowaniem uczniów do udziału w konkursach i olimpiadach przedmiotowych; autonomię dydaktyczną nauczyciela.
● C.W6: sposoby i znaczenie oceniania osiągnięć szkolnych uczniów: ocenianie kształtujące w kontekście efektywności nauczania, wewnątrzszkolny system oceniania, rodzaje i sposoby przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów zewnętrznych; tematykę oceny efektywności dydaktycznej nauczyciela i jakości działalności szkoły oraz edukacyjną wartość dodaną.
● C.W7: znaczenie języka jako narzędzia pracy nauczyciela: problematykę pracy z uczniami z ograniczoną znajomością języka polskiego lub zaburzeniami komunikacji językowej, metody porozumiewania się w celach dydaktycznych – sztukę wykładania i zadawania pytań, sposoby zwiększania aktywności komunikacyjnej uczniów, praktyczne aspekty wystąpień publicznych – poprawność językową, etykę języka, etykietę korespondencji tradycyjnej i elektronicznej oraz zagadnienia związane z emisją głosu – budowę, działanie i ochronę narządu mowy i zasady emisji głosu.
W zakresie umiejętności student/ka potrafi:
● C.U1: zidentyfikować potrzeby dostosowania metod pracy do klasy zróżnicowanej pod względem poznawczym, kulturowym, statusu społecznego lub materialnego.
● C.U2: zaprojektować działania służące integracji klasy szkolnej.
● C.U3: dobierać metody nauczania do nauczanych treści i zorganizować pracę uczniów.
● C.U4: wybrać model lekcji i zaprojektować jej strukturę.
● C.U5: zaplanować pracę z uczniem zdolnym, przygotowującą go do udziału w konkursie przedmiotowym lub współzawodnictwie sportowym.
● C.U6: dokonać oceny pracy ucznia i zaprezentować ją w formie oceny kształtującej.
● C.U8: poprawnie posługiwać się językiem polskim.
W zakresie kompetencji społecznych student/ka jest gotów/gotowa do:
● C.K1: twórczego poszukiwania najlepszych rozwiązań dydaktycznych sprzyjających postępom uczniów.
● C.K2: skutecznego korygowania swoich błędów językowych i doskonalenia aparatu emisji głosu.
Kryteria oceniania
Sposób weryfikacji i oceniania osiągniętych przez studenta efektów uczenia się określonych dla przedmiotu jako całości
1. Sposoby weryfikacji efektów uczenia się:
● projekt - prezentacja próbna i właściwa - 60%
● obserwacja studenta podczas wykonywania czynności o charakterze dydaktycznym (prezentacja, mikronauczanie), aktywność na zajęciach - 20%
● wykonywanie zadań cząstkowych - 20%
2. Skala ocen:
- Próg zaliczenia: 60%
- 97-100 - 5!
- 90–96% – 5,0
- 83–89% – 4,5
- 74–82% – 4,0
- 67–73% – 3,5
- 60–66% – 3,0
- 0–59% – 2,0
3. Kryteria zaliczenia:
Warunkiem zaliczenia jest opracowanie i zaprezentowanie projektu oraz oddanie w uzgodnionym terminie prac zaliczeniowych i zadań cząstkowych.
Liczba nieobecności na zajęciach:
- liczba dopuszczalnych nieobecności usprawiedliwionych: 2
- liczba nieobecności, która powoduje niezaliczenie przedmiotu: 3 i więcej
Literatura
Bibliografia:
Arends R.I., Uczymy się nauczać, WSiP, Warszawa 1994.
Bąbel P., Wiśniak M., 12 zasad skutecznej edukacji. Czyli jak uczyć, żeby nauczyć, GWP, Gdańsk, 2016.
Bereźnicki F., Dydaktyka szkolna dla kandydatów na nauczycieli, IMPULS, Kraków 2015.
Borawska-Kalbarczyk K., Kompetencje informacyjne uczniów w kontekście zmian szkolnego środowiska uczenia się, Wyd. Akad. ŻAK, Warszawa 2015.
Filipiak E. (red.), Rozwijanie zdolności uczenia się, Wydawnictwo UKS, Bydgoszcz 2008.
Janowski A., Pedagogika praktyczna, Fraszka Edukacyjna, Warszawa, 2002.
Karpińska A., Szwarc A. (red.), Wybrane problemy dydaktyki w wymiarze teoretyczno-praktycznym, Wyd. Akademickie ŻAK, Warszawa 2014.
Kruszewski K.(red.), Sztuka nauczania. Czynności nauczyciela, PWN, Warszawa 2007.
Kujawiński J., Ewolucja szkoły i jej współczesna wizja, UAM, Poznań 2010.
Kupisiewicz C., Dydaktyka, IMPULS, Kraków 2012.
Kwieciński Z. Śliwerski B. (red.), Pedagogika. Podręcznik akademicki, t. 2, cz. II: Szkoła – kształcenie – nauczyciel, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.
Niemierko B., Kształcenie szkolne. Podręcznik skutecznej dydaktyki, WAiP, Warszawa 2007.
Okoń W., Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Wyd. Akad. ŻAK, Warszawa 2003.
Petty G., Nowoczesne nauczanie. Praktyczne wskazówki i techniki dla nauczycieli, wykładowców i szkoleniowców, GWP, Gdańsk, 2018.
Taraszkiewicz M., Jak uczyć lepiej, czyli refleksyjny praktyk w działaniu, Wydawnictwo CODN, Warszawa 2000.
Wybrane teksty z czasopism: Kultura i Wychowanie, Kwartalnik Pedagogiczny,
Uwagi
|
W cyklu 2025Z:
Pierwszeństwo dla studentów Wydziałów Filozofii i Socjologii, ale także dla innych zainteresowanych. |
W cyklu 2026Z:
Pierwszeństwo dla studentów Wydziałów Filozofii i Socjologii, ale także dla innych zainteresowanych. |