Pedagogika 2300-PED-P-Ć
Celem zajęć jest ukazanie podstawowych aspektów pracy w szkole oraz kształtowanie umiejętności, niezbędnych w zawodzie nauczyciela. W ramach kursu podjęte zostaną następujące zagadnienia: wielospecjalistyczna ocena funkcjonowania ucznia, diagnoza specjalnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dzieci i młodzieży; praca z uczniem o specjalnych potrzebach edukacyjnych; wsparcie funkcjonowania ucznia w grupie; adaptacja ucznia spostrzeganego jako inny; rozwiązywanie konfliktów w grupie, mediacje rówieśnicze; sytuacje krytyczne w klasie/szkole; zjawiska agresji i przemocy oraz wpływ grup nieformalnych; kierowanie klasa szkolną; nauczyciel – lider; praca zespołowa nauczycieli i zasady komunikacji w szkole; praca z rodzicami/opiekunami w zakresie edukacji i wychowania; program wychowawczy; zagrożenia dzieci i młodzieży, uzależnienia (między innymi od środków psychoaktywnych i komputera); tutoring; personalizacja nauczania; doradztwo zawodowe; samorozwój i jakość pracy nauczyciela; dokumenty i procedury szkolne; placówki i instytucje edukacyjne wspierające prace nauczyciela; cechy i zadania nauczyciela angażującego uczniów (np.w ramach cooperative learning).
Korzystanie z narzędzi SI jest dopuszczalne wyłącznie za zgodą osoby prowadzącej i po wcześniejszym uzgodnieniu zakresu ich zastosowania. Wykorzystanie SI bez zgody skutkuje oceną niedostateczną.
Szacowany nakład pracy – uzasadnienie liczby punktów ECTS:
Aktywności w sali: 30 h dydaktycznych
Praca własna osoby studenckiej, w tym przygotowanie prac domowych, zapoznanie się z literaturą: 15 h dydaktycznych
Metody dydaktyczne: dyskusje kierowane w grupie i małych grupach, mini-wykład, praca indywidualna osób studenckich, symulacje sytuacji wychowawczych w pracy indywidualnej i grupowej i poszukiwanie rozwiązań.
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025Z: | W cyklu 2026Z: | W cyklu 2026L: | W cyklu 2025L: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Ogólne efekty uczenia się (Wiedza):
● 1.1.3: rolę nauczyciela lub wychowawcy w modelowaniu postaw i zachowań uczniów.
● 1.1.4: normy, procedury i dobre praktyki stosowane w działalności pedagogicznej (wychowanie przedszkolne, nauczanie w szkołach podstawowych i średnich ogólnokształcących, technikach i szkołach branżowych, szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych oraz integracyjnych, w różnego typu ośrodkach wychowawczych oraz kształceniu ustawicznym).
● 1.1.5: zagadnienie edukacji włączającej, a także sposoby realizacji zasady inkluzji.
● 1.1.6: zróżnicowanie potrzeb edukacyjnych uczniów i wynikające z nich zadania szkoły dotyczące dostosowania organizacji procesu kształcenia i wychowania.
● 1.1.8: strukturę i funkcje systemu oświaty – cele, podstawy prawne, organizację i funkcjonowanie instytucji edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych, a także alternatywne formy edukacji.
● 1.1.9: podstawy prawne systemu oświaty niezbędne do prawidłowego realizowania prowadzonych działań edukacyjnych.
● 1.1.10: prawa dziecka i osoby z niepełnosprawnością.
● 1.1.11: zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w instytucjach edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych oraz odpowiedzialności prawnej nauczyciela w tym zakresie, a także zasady udzielania pierwszej pomocy.
Ogólne efekty uczenia się (Umiejętności):
● 1.2.3: rozpoznawać potrzeby, możliwości i uzdolnienia uczniów oraz projektować i prowadzić działania wspierające integralny rozwój uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w procesie kształcenia i wychowania oraz w życiu społecznym.
● 1.2.5: projektować i realizować programy wychowawczo-profilaktyczne w zakresie treści i działań wychowawczych i profilaktycznych skierowanych do uczniów, ich rodziców lub opiekunów i nauczycieli.
● 1.2.9: skutecznie animować i monitorować realizację zespołowych działań edukacyjnych uczniów.
● 1.2.12: pracować z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z dziećmi z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z doświadczeniem migracyjnym, pochodzącymi ze środowisk zróżnicowanych pod względem kulturowym lub z ograniczoną znajomością języka polskiego.
● 1.2.13: odpowiedzialnie organizować pracę szkolną oraz pozaszkolną ucznia, z poszanowaniem jego prawa do odpoczynku.
● 1.2.14: skutecznie realizować działania wspomagające uczniów w świadomym i odpowiedzialnym podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych.
Ogólne efekty uczenia się (Kompetencje):
● 1.3.2: budowania relacji opartej na wzajemnym zaufaniu między wszystkimi podmiotami procesu wychowania i kształcenia, w tym rodzicami lub opiekunami ucznia, oraz włączania ich w działania sprzyjające efektywności edukacyjnej.
● 1.3.3: porozumiewania się z osobami pochodzącymi z różnych środowisk i o różnej kondycji emocjonalnej, dialogowego rozwiązywania konfliktów oraz tworzenia dobrej atmosfery dla komunikacji w klasie szkolnej i poza nią.
● 1.3.4: podejmowania decyzji związanych z organizacją procesu kształcenia w edukacji włączającej.
● 1.3.6: projektowania działań zmierzających do rozwoju szkoły lub placówki systemu oświaty oraz stymulowania poprawy jakości pracy tych instytucji.
Przedmiotowe efekty uczenia się:
W zakresie wiedzy student/ka zna i rozumie:
● B.2.W1: system oświaty: organizację i funkcjonowanie systemu oświaty, podstawowe zagadnienia prawa oświatowego, krajowe i międzynarodowe regulacje dotyczące praw człowieka, dziecka, ucznia oraz osób z niepełnosprawnościami, znaczenie pozycji szkoły jako instytucji edukacyjnej, funkcje i cele edukacji szkolnej, modele współczesnej szkoły, pojęcie ukrytego programu szkoły, alternatywne formy edukacji, zagadnienie prawa wewnątrzszkolnego, podstawę programową w kontekście programu nauczania oraz działania wychowawczo-profilaktyczne, tematykę oceny jakości działalności szkoły lub placówki systemu oświaty.
● B.2.W2: rolę nauczyciela i koncepcje pracy nauczyciela: etykę zawodową nauczyciela, nauczycielską pragmatykę zawodową – prawa i obowiązki nauczycieli, zasady odpowiedzialności prawnej opiekuna, nauczyciela, wychowawcy i za bezpieczeństwo oraz ochronę zdrowia uczniów, tematykę oceny jakości pracy nauczyciela, zasady projektowania ścieżki własnego rozwoju zawodowego, rolę początkującego nauczyciela w szkolnej rzeczywistości, uwarunkowania sukcesu w pracy nauczyciela oraz choroby związane z wykonywaniem zawodu nauczyciela.
● B.2.W4: zasady pracy opiekuńczo-wychowawczej nauczyciela: obowiązki nauczyciela jako wychowawcy klasy, metodykę pracy wychowawczej, program pracy wychowawczej, style kierowania klasą, ład i dyscyplinę, poszanowanie godności dziecka, ucznia lub wychowanka, różnicowanie, indywidualizację i personalizację pracy z uczniami, funkcjonowanie klasy szkolnej jako grupy społecznej, procesy społeczne w klasie, rozwiązywanie konfliktów w klasie lub grupie wychowawczej, animowanie życia społeczno-kulturalnego klasy, wspieranie samorządności i autonomii uczniów, rozwijanie u dzieci, uczniów lub wychowanków kompetencji komunikacyjnych i umiejętności społecznych niezbędnych do nawiązywania poprawnych relacji; pojęcia integracji i inkluzji; sytuację dziecka z niepełnosprawnością fizyczną i intelektualną w szkole ogólnodostępnej, problemy dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i ich funkcjonowanie, problemy dzieci zaniedbanych i pozbawionych opieki oraz szkolną sytuację dzieci z doświadczeniem migracyjnym; problematykę dziecka w sytuacji kryzysowej lub traumatycznej; zagrożenia dzieci i młodzieży: zjawiska agresji i przemocy, w tym agresji elektronicznej, oraz uzależnień, w tym od środków psychoaktywnych i komputera, a także zagadnienia związane z grupami nieformalnymi, podkulturami młodzieżowymi i sektami.
● B.2.W5: sytuację uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi: specjalne potrzeby edukacyjne uczniów i ich uwarunkowania (zakres diagnozy funkcjonalnej, metody i narzędzia stosowane w diagnozie), konieczność dostosowywania procesu kształcenia do specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów (projektowanie wsparcia, konstruowanie indywidualnych programów) oraz tematykę oceny skuteczności wsparcia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
● B.2.W6: zasady pracy z uczniem z trudnościami w uczeniu się; przyczyny i przejawy trudności w uczeniu się, zapobieganie trudnościom w uczeniu się i ich wczesne wykrywanie, specyficzne trudności w uczeniu się – dysleksja, dysgrafia, dysortografia i dyskalkulia oraz trudności w uczeniu się wynikające z dysfunkcji sfery percepcyjno-motorycznej oraz zaburzeń rozwoju zdolności, w tym językowych i arytmetycznych, i sposoby ich przezwyciężania; zasady dokonywania diagnozy nauczycielskiej i techniki diagnostyczne w pedagogice.
● B.2.W7: doradztwo zawodowe: wspomaganie ucznia w projektowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej, metody i techniki określania potencjału ucznia oraz potrzebę przygotowania uczniów do uczenia się przez całe życie.
W zakresie umiejętności student/ka potrafi:
● B.2.U4: nawiązywać współpracę z nauczycielami oraz ze środowiskiem pozaszkolnym.
● B.2.U5: rozpoznawać sytuację zagrożeń i uzależnień uczniów.
● B.2.U6: zdiagnozować potrzeby edukacyjne ucznia i zaprojektować dla niego odpowiednie wsparcie.
● B.2.U7: określić przybliżony potencjał ucznia i doradzić mu ścieżkę rozwoju.
W zakresie kompetencji społecznych student/ka jest gotów/gotowa do:
● B.2.K1: okazywania empatii uczniom oraz zapewniania im wsparcia i pomocy.
● B.2.K2: profesjonalnego rozwiązywania konfliktów w klasie szkolnej lub grupie wychowawczej.
Kryteria oceniania
Sposób weryfikacji i oceniania osiągniętych przez studenta efektów uczenia się określonych dla przedmiotu jako całości
1. Sposób weryfikacji efektów uczenia się:
- bieżące przygotowanie do zajęć i obserwacja aktywności studenta podczas symulacji sytuacji pedagogicznych - 20%
- Projekt edukacyjny dotyczący wybranej problematyki - 40%
- Interpretacja studium przypadku - 40%
2. Skala ocen:
- Próg zaliczenia: 60%
- 97-100 - 5!
- 90–96% – 5,0
- 83–89% – 4,5
- 74–82% – 4,0
- 67–73% – 3,5
- 60–66% – 3,0
- 0–59% – 2,0
3. Kryteria zaliczenia:
Liczba nieobecności na zajęciach: warunkiem zaliczenia jest obecność na zajęciach i aktywny w nich udział oraz oddanie w uzgodnionym terminie prac zaliczeniowych.
- liczba dopuszczalnych nieobecności usprawiedliwionych: 2
- liczba nieobecności, która powoduje niezaliczenie przedmiotu: 3 i więcej.
Literatura
Literatura dodatkowa:
Chętkowski D., „Nauczycielskie perypetie” Sopot: 2010, cz.2. Nauczyciele i rodzice.
Chętkowski D., „Nauczycielskie perypetie”, Sopot: 2010, cz. 3. Nauczyciele i nauczyciele.
Cindy J. Christopher „Nauczyciel - rodzic: skuteczne porozumiewanie się”; przekł. Jolanta Bartosik. Gdańsk: 2004
Czekierda P, Fingas B, Szala M, „Tutoring, Teoria, praktyka, studia przypadków, Warszawa: 2015
Garstka T., Psychopedagogiczne mity. Jak zachować naukowy sceptycyzm w edukacji i wychowaniu, Warszawa: 2016
Głodkowska, J. (red.) (2011). Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkole ogólnodostępnej. Wybrane zagadnienia teoretyczne, diagnostyczne i metodyczne. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
Goźlińska E., Jak przygotować wycieczkę szkolną, Warszawa 2009
Hattie J., Widoczne uczenie się dla nauczycieli. Jak maksymalizować siłę oddziaływania na uczenie się, Warszawa: 2015
Jankowska A., „Rozmowy z rodzicami: poradnik dla nauczyciela”, Kielce: 2012
Kasparek K., Magierowski M., Kogo kształcą polskie szkoły? https://www.researchgate.net/profile/Magdalena_Jelonek/publication/322631398_Kogo_ksztalca_polskie_szkoly_2014/links/5a64ba970f7e9b6b8fdbc41f/Kogo-ksztalca-polskie-szkoly-2014.pdf
Konarzewski K. (1995), Nauczyciel, W: Sztuka nauczania, Szkoła, red. K. Konarzewski, Wydawnictwo Naukowe PWN, warszawa, s.148-179.
Korczyński S., „Stres w pracy zawodowej nauczyciela”, Kraków: 2014.
Mendel M., „Rodzice i nauczyciele jako sprzymierzeńcy”. Gdańsk: 2007
Moroz H., Rozwój zawodowy nauczyciela. Kraków 2005
Raport o stanie edukacji 2013. Liczą się nauczyciele. Cz. II Zawód – nauczyciel.- wybrany rozdział
Szyling G., Strategia przejścia czy przetrwania, czyli dokąd zmierza ocenianie szkolne? w: „Dokąd zmierza polska szkoła?” red. D. Klus-Stańska, Warszawa: 2008
Wlazło S. „Działanie zespołowe nauczycieli i kształtowanie kompetencji uczniów w działaniu zespołowym”, SEO, https://www.npseo.pl/data/documents/2/131/131.pdf
Żmijewski J. (red), „Trudne sytuacje w gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej”, Warszawa: 2008
Wybrane artykuły z czasopism: Rocznik Pedagogiczny, Kwartalnik Pedagogiczny, Dialog i Edukacja i innych