Historia społeczna Europy 2105-PP-L-D1HSEU
Zadaniem wykładów jest omówienie procesów społecznych i politycznych w Europie od końca wieku XVIII po początki XXI. Dla celów porównawczych wprowadzane będą treści programowe z okresów wcześniejszych i spoza obszaru europejskiego jako egzemplifikacja podobieństw i odmienności dróg rozwojowych. Zdefiniowane zostaną pojęcia historii i konfliktów społeczno-politycznych oraz ładów międzynarodowych, pokazane zostaną współzależności między tego typu konfliktami a ładami międzynarodowymi. Omówiony zostanie ład westfalski i jego konkretyzacje, w tym napoleoński i eksport rewolucji burżuazyjnej. Zwrócona zostanie uwaga na normy prawne konstytuujące i regulujące europejskie struktury i instytucje społeczno-gospodarcze. Scharakteryzowana zostanie rewolucja przemysłowa i jej społeczne skutki. Analizie zostaną poddane procesy narodotwórcze w XIX i XX wieku i ich konsekwencje polityczne. Zostanie zwrócona uwaga na bezpieczeństwo socjalne społeczeństwa na przełomie XIX i XX wieku, w tym celu będą analizowane ówczesne reformy społeczno-gospodarcze liberałów oraz postulaty świata pracy. Na zajęciach pokazany zostanie rozwój demokracji w tym samym okresie czasu i kształtowanie się społeczeństw obywatelskich oraz konsekwencje tych procesów dla przejawiania się konfliktów w nowych formach i obszarach. Społeczny wymiar I wojny światowej i następstwa wielkiego kryzysu gospodarczego to kolejne zagadnienia, które będą przedmiotem analizy same w sobie i jako źródło narodzin dwudziestowiecznych totalitaryzmów: komunistycznego i faszystowskiego. Pokazane zostaną oblicza tych form ustrojowych, źródła ich akceptacji i przyczyny oporu, wyeksponowana zostanie charakterystyczna dla nich polityka przemocy i terroru, ta sama polityka zostanie ukazana w kontekście warunków bytu społeczeństw państw okupowanych w czasie II wojny światowej. Ważnym elementem składowym zajęć będzie konflikt między Wschodem a Zachodem zarówno w wymiarze politycznym, jak i społecznym i gospodarczym zobrazowany w formie państwa opiekuńczego. Przedmiotem analizy będą transformacje ustrojowe od „Wiosny 1968 r.” po „Jesień ludów w 1989 r.” oraz nowe wyzwania w kontekście rozwoju terroryzmu i postępującego konfliktu świata liberalnego i świata islamu na początku XXI wieku. Omówione zostaną źródła oraz symptomy przesilenia politycznego, a zwłaszcza gospodarczego, wkraczania Europy i świata na przełomie XX i XXI wieku w nowy neoliberalny ład społeczny, w porządek powestfalski, w erę ograniczania roli państw narodowych i zwiększania znaczenia korporacji międzynarodowych. Bardzo ważnym zagadnieniem, korzeniami usytuowanym w rasizmie, będzie tematyka postrzegania obcych i swoich, potęgująca się wraz z narastaniem procesów migracyjnych w świecie. Podjęte zostaną rozważania dotyczące sfery sacrum i profanum. Pokazane zostaną oblicza konfliktów i sprzeczności interesów występujące w tym wymiarze, sprzeczności na linii ureligijniania i laicyzacji społeczeństw z całym wachlarzem problemów towarzyszących tym zjawiskom. Na zakończenie omówione zostaną cechy charakterystyczne odradzającej się w XXI wieku imperialnej polityki rosyjskiej i wojny z Ukrainą.
Bilans nakładu pracy studenta (Punkty ECTS)
Forma aktywności studenta/ Obciążenie godzinowe
Godziny kontaktowe: udział w wykładach w sali dydaktycznej – obciążenie: 20 h
Godziny kontaktowe: udział w sesji egzaminacyjnej i konsultacjach (w czasie dyżurów dydaktycznych) – obciążenie: 5 h
Praca własna: samodzielna nauka i przygotowanie do egzaminu testowego - obciążenie: 25 h
Sumaryczny nakład pracy studenta (h): 50 godzin
Liczba punktów ECTS: 2.0 ECTS
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Po ukończeniu przedmiotu student w zakresie wiedzy:
- na zaawansowanym poziomie objaśnia proces kształtowania się i rozwoju państwa kapitalistycznego i komunistycznego w Europie; w pełni rozumie rolę odgrywaną historycznie i współcześnie w procesie integracji i globalizacji przez te typy państw położone centralnie, jak i peryferyjnie;, w sposób zaawansowany wyjaśnia źródła upadku państwa komunistycznego oraz przyczyny i przebieg zmian w charakterze współczesnego państwa liberalnego (W02),
- w zaawansowanym stopniu wyjaśnia rolę mieszkańców Europy w kształtowaniu zróżnicowanych struktur społeczno-zawodowych na kontynencie i w koloniach państw europejskich, dokładnie wyjaśnia status i prawa mieszkańców kolonii oraz Europejczyków jako obywateli, w pełni charakteryzuje mechanizm ewoluowania i aktualnego funkcjonowania społeczno-gospodarczych struktur europejskich (W03),
- dysponuje zaawansowaną wiedzę o źródłach i uwarunkowaniach kształtowania się prawnych i społecznych norm regulujących funkcjonowanie struktur i instytucji europejskich w poszczególnych etapach intensyfikowania się życia społeczno-politycznego i gospodarczego na kontynencie, z uwzględnieniem liberalnej i komunistycznej drogi rozwojowej (W10).
Po ukończeniu przedmiotu student w zakresie umiejętności:
- w sposób zaawansowany analizuje procesy kształtowania się i rozwoju oraz ewolucji stosunków kapitalistycznych i komunistycznych w Europie oraz rozpoznaje związki wewnątrz i pomiędzy nimi, szczególnie w sferze polityczno-administracyjnej i społeczno-ekonomicznej, zarówno na kontynencie jak i w wybranych państwach europejskich (U01)
- w zaawansowanej formie projektuje kierunki rozwoju europejskiego państwa i społeczeństwa kapitalistycznego, w tym proces pogłębiania integracji społeczno-gospodarczej kontynentu oraz planuje praktyczne skutki ewolucji współczesnego liberalnego modelu funkcjonowania państw europejskich i Unii Europejskiej przy wykorzystaniu standardowych metod i narzędzi właściwych dla nauk społecznych (U04)
Po ukończeniu przedmiotu student w zakresie kompetencji:
- szanuje zasadę uczenia się przez całe życie i wzbogacania doświadczenia zawodowego poprzez poznawanie funkcjonowania struktur i instytucji europejskich (K01)
Kryteria oceniania
Metoda weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się.
Egzamin (pisemny test końcowy) - zróżnicowane pytania.
1. Pytania zamknięte (jedno- i wielokrotnego wyboru, typu tak/nie) - przypisane efekty uczenia się: K_W02, K_W03, K_W10.
2. Pytania półotwarte i typu prawda/fałsz - przypisane efekty uczenia się: K_U01, K_U04, K_K01.
Przypisana waga i wartość punktowa: 100% oceny końcowej (maksymalnie 50 punktów).
Zasady dotyczące Sztucznej Inteligencji (SI) – Poziom 1 (Brak SI): Zgodnie z Uchwałą Rady Dydaktycznej WNPiSM nr 29/2025 z dnia 7 maja 2025 r., weryfikacja efektów uczenia się przeprowadzana jest całkowicie bez pomocy systemów sztucznej inteligencji. Studenci polegają wyłącznie na własnej wiedzy i umiejętnościach.
Kryteria oceniania.
Punkty są przeliczane na oceny wg poniższych zasad:
• poniżej lub 30%.......0-15 pkt. .....ndst - brak osiągnięcia minimalnych efektów kształcenia,
• poniżej lub 60%.....16-30 pkt. .....dst - minimalne spełnienie wymagań,
• poniżej lub 70%......31-35 pkt. .....dst plus - przeciętny poziom wiedzy,
• poniżej lub 80%......36-40 pkt. ....db - poprawne odpowiedzi na większość pytań,
• poniżej lub 90%......41-45 pkt. ....db plus - wiedza ponadprzeciętna,
• poniżej lub 99% .....46-49 pkt. .....bdb - bardzo duża szczegółowa wiedza,
• .................100% ...........50 pkt. ....cel - wyróżniająca się wiedza i umiejętności.
Literatura
Literatura zalecana:
- Piketty Th., Kapitał w XXI wieku, Warszawa 2015.
- Skrzypek A., Historia społeczna Europy XIX i XX wieku, Poznań 2009.
- Ther Ph., Ciemna strona państw narodowych. Czystki etniczne w nowoczesnej Europie, Poznań 2012.
- Wegs J.R., Ladrech R., Europa po 1945 roku. Zarys historii, Warszawa 2008.
Literatura uzupełniająca:
- Kaelble H., Społeczna historia Europy. Od 1945 do współczesności, Warszawa 2010.
- Klementewicz T., Kapitalizm na rozdrożu. Obłęd zysku czy odpowiedzialny rozwój, Warszawa 2019.
- Landes D.S., Bogactwo i nędza narodów. Dlaczego jedni są tak bogaci, a inni tak ubodzy, Warszawa 2023.
- Lucassen J., Historia pracy, Kraków 2023.
- Nadolski M., Postrzeganie imigrantów i perspektywy jedności kontynentu w pryzmacie europejskiego protekcjonalizmu cywilizacyjnego, [w:] J. Nadolska, P. Stawarz K.A. Wojtaszczyk (red.), Unia Europejska i wybrane państwa świata wobec kryzysu migracyjnego, Warszawa 2017.
- Nadolski M., Wypędzenia i uchodźstwo w optyce religijnej w kontekście wielowiekowych prób przezwyciężenia podziałów społecznych w Europie, [w:] A. Wojtaszak, J. Jartyś, A. Krawcewicz (red.), Europa wobec problemu uchodźców w XXI wieku, Szczecin 2016.