Polityka gospodarcza Japonii 2104-M-D3PGJ-SRG

Punktem wyjścia dla analizy jest traktowanie polityki gospodarczej Japonii jako rezultatu współdziałania rządu, banku centralnego, przedsiębiorstw, sektora finansowego, organizacji społecznych oraz uwarunkowań międzynarodowych. Analiza obejmuje zarówno długookresową ewolucję japońskiego modelu rozwoju, jak i współczesne decyzje w obszarze polityki fiskalnej, pieniężnej, przemysłowej, handlowej, społecznej, energetycznej i klimatycznej.

Zajęcia zakładają regularne przygotowanie wskazanych lektur, analizę danych i raportów, udział w dyskusji oraz samodzielną pracę nad studiami przypadków.

Przedmiot obejmuje pogłębioną analizę ewolucji, instytucji, instrumentów i rezultatów polityki gospodarczej Japonii z uwzględnieniem roli Japonii w gospodarce światowej.

Treści zajęć są uporządkowane w następujące bloki:
• historyczne uwarunkowania japońskiego modelu rozwoju: modernizacja okresu Meiji, gospodarka wojenna, powojenna odbudowa, okres szybkiego wzrostu, kryzys lat 90. oraz reformy podejmowane po „straconych dekadach”;
• instytucjonalne podstawy japońskiego kapitalizmu i państwa rozwojowego, w tym relacje między administracją publiczną, Bankiem Japonii, sektorem finansowym, przedsiębiorstwami i grupami interesu;
• polityka fiskalna, pieniężna, kursowa, przemysłowa, handlowa i innowacyjna oraz rola MITI/METI, Ministerstwa Finansów i Banku Japonii w jej projektowaniu i wdrażaniu;
• przyczyny i następstwa bańki spekulacyjnej, kryzysu bankowego, stagnacji, deflacji i wysokiego długu publicznego, a także efekty Abenomiki i późniejszych programów reform;
• społeczne i demograficzne uwarunkowania polityki gospodarczej, w szczególności starzenie się ludności, przemiany rynku pracy, nierówności, migracje i trwałość systemu zabezpieczenia społecznego;
• miejsce Japonii w gospodarce światowej: handel, inwestycje zagraniczne, globalne łańcuchy dostaw, pomoc rozwojowa oraz udział w instytucjach i porozumieniach gospodarczych;
• współczesne wyzwania strukturalne i sektorowe, w tym polityka rolna, przemiany sektora usług, transformacja cyfrowa, energetyczna i klimatyczna, bezpieczeństwo ekonomiczne i energetyczne, dekarbonizacja oraz odporność gospodarki.

Cele przedmiotu
Po ukończeniu przedmiotu student:
• rekonstruuje w stopniu pogłębionym historyczne i instytucjonalne uwarunkowania japońskiego modelu rozwoju gospodarczego;
• integruje wiedzę ekonomiczną, polityczną i społeczną w celu objaśniania mechanizmów polityki gospodarczej Japonii;
• analizuje i ewaluuje instrumenty polityki fiskalnej, pieniężnej, przemysłowej, handlowej, społecznej, energetycznej i klimatycznej oraz ich skutki krajowe i międzynarodowe;
• porównuje konkurencyjne interpretacje przemian gospodarki Japonii i weryfikuje ich zasadność na podstawie literatury naukowej, danych statystycznych i raportów instytucjonalnych;
• formułuje problemy i hipotezy badawcze dotyczące polityki gospodarczej Japonii, dobiera adekwatne źródła oraz syntetyzuje wyniki analizy;
• argumentuje w debacie akademickiej, prezentuje wnioski z analizy i rozstrzyga złożone dylematy polityki gospodarczej z uwzględnieniem ich konsekwencji społecznych i etycznych;
• krytycznie ocenia jakość źródeł i własny poziom wiedzy, odpowiedzialnie współpracuje przy realizacji zadania analitycznego oraz samodzielnie planuje dalsze uczenie się.

Bilans nakładu pracy studenta (2.0 ECTS - 1 ECTS = 25 h)
• Udział w konwersatoriach: 20 h
• Przygotowanie do zajęć i studiowanie literatury obligatoryjnej oraz uzupełniającej: 15 h
• Opracowanie i przygotowanie prezentacji / projektu indywidualnego lub w zespołach: 10 h
• Realizacja zadań online na platformie Kampus i samokształcenie: 5 h
• Sumaryczny nakład pracy studenta: 50 godzin (2.0 ECTS)

Koordynatorzy przedmiotu

Karina Jędrzejowska

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Do uczestnictwa w zajęciach nie jest wymagana wcześniejsza znajomość założeń japońskiej polityki gospodarczej ani języka japońskiego. Przedmiot zakłada jednak gotowość do pracy z literaturą naukową i materiałami analitycznymi w języku polskim i angielskim oraz podstawową orientację w pojęciach z zakresu ekonomii i ekonomii rozwoju, systemów gospodarczych oraz międzynarodowych stosunków gospodarczych. Wskazana jest również podstawowa wiedza z zakresu stosunków międzynarodowych w Azji Wschodniej.

Efekty uczenia się

Student po zakończeniu kursu osiąga następujące efekty uczenia się zgodne z efektami kształcenia na kierunku stosunki międzynarodowe II stopnia, studia regionalne i globalne, ścieżka specjalnościowa: Azja:

Wiedza (W) — Absolwent po ukończeniu kursu:
- K_W01: Definiuje w pogłębionym stopniu miejsce i specyfikę polityki gospodarczej Japonii i japońskiego modelu rozwoju w stosunkach międzynarodowych.
- K_W03: Charakteryzuje i interpretuje miejsce Japonii w gospodarce światowej i regionalnym układzie instytucjonalnym, w tym jej rolę w handlu, inwestycjach, łańcuchach dostaw i organizacjach międzynarodowych.
- K_W05: Objaśnia dylematy współczesnej polityki gospodarczej Japonii oraz mechanizmy globalizacji gospodarczej i ich wpływ na ewolucję strukturalną, konkurencyjność i stabilność gospodarki Japonii.
- K_W06: Opisuje ewolucję, strukturę i zasady działania międzynarodowych instytucji gospodarczych i finansowych, w których uczestniczy Japonia (MFW, Bank Światowy, WTO, FSB).
- S4_W02: Wskazuje główne tendencje rozwojowe w problematyce studiów regionalnych i globalnych na przykładzie Japonii.
- S4_W03: Charakteryzuje gospodarcze, społeczne i kulturowe determinanty japońskiego kapitalizmu, w tym specyfikę modelu developmental state oraz ewolucję roli instytucji rządowych (MITI/METI).
- S4_W04: Opisuje miejsce, pozycję i rolę Japonii w międzynarodowych stosunkach gospodarczych i politycznych.
- S4_W06: Opisuje funkcjonowanie oraz specyfikę instytucji międzynarodowych i regionalnych stanowiących ramy dla japońskiej polityki handlowej (CPTPP, RCEP, APEC).

Umiejętności (U) – po ukończeniu przedmiotu student:
- K_U01: Wykorzystuje wiedzę teoretyczną i faktograficzną z zakresu stosunków międzynarodowych do przeprowadzania pogłębionej analizy przyczyn, przebiegu oraz skutków japońskich reform strukturalnych i polityki gospodarczej.
- K_U02: Formułuje i rozwiązuje problemy badawcze dotyczące gospodarki Japonii przy użyciu odpowiednio dobranych metod analitycznych oraz weryfikuje hipotezy na podstawie danych statystycznych.
- K_U03: Prowadzi merytoryczną debatę na tematy dotyczące współczesnych stosunków międzynarodowych i polityki gospodarczej Japonii, posługując się specjalistyczną terminologią.
- K_U04: Współpracuje w grupie podczas przygotowywania i wygłaszania projektów analitycznych dotyczących gospodarki Japonii.
- K_U05: Samodzielnie planuje i realizuje proces uczenia się oraz kwerendę źródłową z zakresu japońskiej polityki gospodarczej.
- S4_U02: Przeprowadza krytyczną analizę wyzwań strukturalnych Japonii, takich jak starzenie się społeczeństwa, deflacja, zadłużenie publiczne oraz transformacja energetyczna.
- S4_U03: Rozwiązuje problemy badawcze z zakresu japońskiej polityki gospodarczej poprzez dobór, krytyczną analizę, syntezę i interpretację polskich i anglojęzycznych źródeł oraz raportów (METI, Bank Japonii, OECD, WTO).
- S4_U04: Formułuje i testuje hipotezy badawcze związane z problemami rozwoju regionalnego Azji oraz polityki gospodarczej Japonii.

Kompetencje społeczne (K) – po ukończeniu przedmiotu student:
- K_K01: Krytycznie ocenia stan własnej wiedzy oraz odbierane doniesienia medialne i opracowania analityczne dotyczące zjawisk gospodarczych w Japonii.
- K_K02: Uznaje znaczenie wiedzy eksperckiej oraz analiz rynkowych w rozwiązywaniu praktycznych i poznawczych problemów polityki gospodarczej.
- S4_K01: Krytycznie ocenia treść raportów instytucjonalnych (np. Bank Japonii, OECD) i doniesień prasowych dotyczących gospodarki Japonii.

Kryteria oceniania

Warunki formalne zaliczenia:
• Obecność na zajęciach: Obowiązkowa. Dopuszczalna liczba nieobecności wynosi maksymalnie jedna nieobecność nieusprawiedliwioną w semestrze. Usprawiedliwienie nieobecności następuje poprzez okazanie zwolnienia lekarskiego, zaświadczenia o udziale w konferencji (lub analogicznego dokumentu), ewentualnie odrobienie maksymalnie jednej nieobecności na dyżurze Prowadzącej. W przypadku nieusprawiedliwionych nieobecności przekraczających 50% godzin zajęć nie ma możliwości zaliczenia przedmiotu.
• Zasady punktowe: Warunkiem uzyskania oceny pozytywnej jest zdobycie minimum 60/100 punktów sumarycznych, przy jednoczesnym wymogu uzyskania oceny pozytywnej (minimum 51% punktów możliwych do zdobycia) z każdego z trzech komponentów oceny.
• Samodzielność pracy: Opracowanie i wygłoszenie prezentacji oraz realizacja zadań online muszą być prowadzone z zachowaniem zasad etyki akademickiej oraz poszanowania własności intelektualnej. W szczególności zastosowanie mają zasady ochrony własności intelektualnej oraz przepisy obowiązujące na UW i WNPiSM dotyczących stosowania narzędzi SI (uchwała nr 14 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 13 lipca 2020 r.). Dopuszczalny poziom wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji: 3 (redakcja wspomagana przez SI): Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana do poprawy przejrzystości i jakości prac stworzonych przez studentów celem udoskonalenia wersji końcowej, ale nie może zostać użyta do tworzenia nowych treści. Korzystanie z narzędzi SI jest dozwolone podczas redagowania pracy, ale oryginalna wersja bez śladów użycia SI musi być dodana w załączniku.

Metody i kryteria weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się:
1. Opracowanie i prezentacja wybranego zagadnienia
• Waga i wartość punktowa: 40% oceny końcowej (Maksymalnie 40 punktów)
• Weryfikowane efekty uczenia się: K_U01, K_U02, K_U03, K_U04.
• Szczegółowe kryteria oceny:
• Opracowanie i wykorzystanie literatury naukowej oraz raportów — 10 pkt
• Analiza i argumentacja merytoryczna — 10 pkt
• Połączenie teorii z praktyką gospodarczą — 10 pkt
• Struktura wystąpienia, forma i jakość prezentacji (slajd tytułowy, plan, literatura) — 10 pkt
2. Realizacja zadań online na platformie Kampus (testy wiedzy i zadania analityczne)
• Waga i wartość punktowa: 40% oceny końcowej (2x20 punktów, maksymalnie 40 punktów)
• Weryfikowane efekty uczenia się: K_W01, K_W03, K_W05, K_W06, K_U05, S4_W02, S4_W03, S4_W04, S4_U02, S4_U03, S4_U04.
3. Ocena aktywności bieżącej (udział w dyskusjach akademickich na zajęciach i znajomość lektur)
• Waga i wartość punktowa: 20% oceny końcowej (Maksymalnie 20 punktów)
• Weryfikowane efekty uczenia się: K_W03, K_W05, K_U03, K_K01, K_K02.

Ogólne wytyczne odnośnie do prezentacji:
o 1-2 osoby
o Temat zgodny z sylabusem uzgodniony z wykładowcą
o Tydzień przed prezentacją konspekt (plan wystąpienia, główne tezy, literatura)
o Około 40-minutowa prezentacja
o Prezentacja w formie umożliwiającej udostępnienie pozostałym uczestnikom kursu
o Struktura prezentacji – elementy obowiązkowe:
• Slajd tytułowy (z nazwiskami Autorów)
• Plan prezentacji (slajd 2)
• Na koniec wykaz literatury
Kryteria oceny wystąpienia:
o Opracowanie i wykorzystanie literatury – 10 punktów
o Analiza i argumentacja – 10 punktów
o Połączenie teorii z praktyką – 10 punktów
o Struktura wystąpienia i prezentacja – 10 punktów

Skala oceniania (od 60 pkt na zaliczenie)
Zakres punktowy Ocena słowna / cyfrowa Kryterium merytoryczne
0 – 59 pkt 2.0 (niedostateczny) Brak osiągnięcia minimalnych efektów uczenia się.
60 – 67 pkt 3.0 (dostateczny) Minimalne, odtwórcze spełnienie kryteriów wszystkich efektów.
68 – 75 pkt 3.5 (dostateczny plus) Poprawne opanowanie wiedzy oraz podstawowych umiejętności analitycznych.
76 – 83 pkt 4.0 (dobry) Samodzielna analiza struktur i procesów gospodarczych Japonii.
84 – 91 pkt 4.5 (dobry plus) Wysoka aktywność, ponadprzeciętna realizacja zadań i sprawne operowanie literaturą.
92 – 100 pkt 5.0 (bardzo dobry) Wyróżniająca się wiedza, umiejętności oraz oryginalność w analizie problemów gospodarki Japonii.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura obowiązkowa:
- J. Morsink et al., Japan: Economic and Policy Developments, IMF staff report, November 2000.
- D. Flath, Japanese Economy, 2nd edition, Oxford University Press, Oxford 2000.
- Aktualne raporty i opracowania analityczne wskazane przez Prowadzącą przypisane do poszczególnych tematów zajęć, w szczególności publikacje METI, Banku Japonii, MFW, OECD i WTO.

Literatura zalecana:
- T. Ito, T. Hoshi, The Japanese Economy, MIT Press, Cambridge 2020.
- K. Ohno, The History of Japanese Economic Development: Origins of Private Dynamism and Policy Competence, Routledge, London-New York 2017.
- R. Katz, The Contest for Japan's Economic Future: The Contest for Japan’s Economic Future: Entrepreneurs versus Corporate Giants, Oxford University Press, Oxford 2024.
- S.K. Vogel, Japan Remodeled: How Government and Industry Are Reforming Japanese Capitalism, Cornell University Press, Ithaca 2006.
- J.W. Bossak, Japonia. Strategia rozwoju w punkcie zwrotnym, PWN, Warszawa 1990.
- Ch. Johnson, Japan: Who Governs? The Rise Of The Developmental State, Norton, 1995.
- Ch. Johnson, MITI and the Japanese Miracle: The Growth of Industrial Policy, 1925-1975, Stanford University Press, 1982.
- R. Katz, Japan: The System That Soured, Routledge, 2018.
- E.. Haliżak, Stosunki międzynarodowe w regionie Azji i Pacyfiku, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 1999.
- Artykuły z prasy fachowej oraz materiały analityczne udostępniane na bieżąco przez Prowadzącą na platformie Kampus.

W cyklu 2026Z: