Historia stosunków międzynarodowych w Afryce 2104-M-D3HSMA-SRG

1. Kolonializm w Afryce
2. Procesy dekolonizacji - czynniki zmian
3. Panafrykanizm i jego rola.
4. Konflikty kolonialne - Algieria, Rodezja, Namibia, Sahara Zachodnia, kolonie portugalskie.
5. Powstanie OJA i jej znaczenie.
6. Rola Unii Afrykańskiej dla współpracy regionalnej (cele, zasady, mechanizmy działania).
7. Zimna wojna w Afryce - rywalizacja wielkich mocarstw, neokolonializm.
8. Problem granic w Afryce - konflikty graniczne (Etiopia-Erytrea).
9. Separatyzmy w Afryce - Biafra, Katanga, Erytrea, Sudan Południowy
10. Sprzeczności na tle etnicznym w Afryce.
11 Wewnętrzne i międzynarodowe aspekty walki z systemem apartheidu w RPA.
12. Problemy demokracji, praworządności, praw człowieka w Afryce.
13. Pozimnowojenne przemiany w Afryce.
14. Idea integracji gospodarczej w Afryce.

Szacunkowy bilans nakładu pracy studenta (2.0 ECTS = 50 godzin pracy):
Godziny kontaktowe: Udział w konwersatoriach w sali dydaktycznej – 30 h.
Praca własna: Studiowanie wskazanej literatury i przygotowanie do bieżących zajęć – 12 h.
Praca własna: Przygotowanie pisemnej pracy zaliczeniowej (eseju historyczno-analitycznego) – 8 h.
SUMARYCZNY NAKŁAD PRACY STUDENTA: 50 godzin.

W cyklu 2026Z:

Koordynatorzy przedmiotu

Wiesław Lizak

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Założenia (opisowo)

Student przystępujący do kursu powinien dysponować uporządkowaną wiedzą z zakresu historii powszechnej, historii stosunków międzynarodowych oraz geografii politycznej, ze szczególnym uwzględnieniem procesów globalnych w XIX i XX wieku. Powinien posiadać rozwiniętą umiejętność krytycznej analizy i interpretacji źródeł historycznych, dokumentów dyplomatycznych oraz tekstów naukowych. Wymagana jest również zdolność do samodzielnego konstruowania pisemnych wywodów analitycznych oraz poprawnego argumentowania w debacie akademickiej.

Efekty uczenia się

Wiedza (W):
K_W03 / S2_W04: Rekonstruuje w stopniu pogłębionym historię rozwoju obrotu dyplomatycznego, struktur państwowych oraz ewolucję systemów regionalnych na kontynencie afrykańskim.
K_W05 / S2_W01: Objaśnia w stopniu pogłębionym historyczne podłoże dylematów współczesnej cywilizacji, w tym mechanizmy, przyczyny i dynamikę dawnych konfliktów granicznych, etnicznych i surowcowych w Afryce.

Umiejętności (U):
K_U01 / S2_U02: Wykorzystuje wiedzę historyczną i faktograficzną do przeprowadzania pogłębionej analizy genezy, przebiegu oraz długofalowych konsekwencji konkretnych procesów politycznych i kryzysów międzynarodowych w Afryce.
K_U03 / S2_U03: Dobiera i stosuje właściwe metody badawcze nauk o polityce do krytycznej oceny oraz interpretacji historycznych dokumentów dyplomatycznych i traktatów międzynarodowych.

Kompetencje społeczne (K):
K_K01 / S2_K01: Wykazuje gotowość do krytycznej oceny posiadanej wiedzy oraz odbieranych treści historycznych, przeciwdziałając uproszczeniom eurocentrycznym w analizie stosunków międzynarodowych w Afryce.
K_K04 / S2_K04: Samodzielnie planuje własny rozwój i ponosi odpowiedzialność za zachowanie najwyższych standardów etyki zawodowej oraz poszanowania własności intelektualnej w przygotowywanych tekstach.

Kryteria oceniania

Warunki formalne zaliczenia (wymogi niezbędne do uzyskania zaliczenia): Obecność na zajęciach: Student ma obowiązek aktywnego udziału w konwersatoriach. W semestrze dopuszczalne są maksymalnie 2 nieobecności. Przekroczenie tego limitu wymaga odpracowania poprzez zaliczenie podczas dyżuru dydaktycznego prowadzącego.
Praca zaliczeniowa: Podstawą wystawienia oceny końcowej jest przygotowanie samodzielnej, pisemnej pracy zaliczeniowej (eseju historyczno-analitycznego) o objętości 8–10 stron maszynopisu, poświęconej szczegółowej analizie wybranego kryzysu dyplomatycznego, konfliktu lub procesu integracyjnego w historii Afryki.

Kryteria oceny pracy zaliczeniowej:
Poprawność formalna, struktura wywodu, dobór i krytyka źródeł: 30%.
Poziom merytoryczny, umiejętność pogłębionej analizy historycznej i syntezy procesów: 50%.
Poprawność językowa, stylistyka oraz precyzja stosowanej terminologii naukowej: 20%.

Zasady korzystania z narzędzi Sztucznej Inteligencji (SI): [2]Zgodnie z Uchwałą Rady Dydaktycznej WNPiSM nr 29/2025 z dnia 7 maja 2025 r. na przedmiocie obowiązuje Poziom 3 skali wykorzystania SI: Redakcja wspomagana przez SI. Student może użyć narzędzi SI wyłącznie na etapie redagowania tekstu końcowego celem poprawy przejrzystości, gramatyki i stylistyki własnego wywodu. Wykorzystanie SI do generowania faktów historycznych, bibliografii, struktury czy tez pracy jest niedozwolone. Student składa obowiązkowe oświadczenie o zakresie użycia SI, a wersję pierwotną tekstu (bez ingerencji SI) dołącza w załączniku.

Praktyki zawodowe

Brak.

Literatura

1. A. Bartnicki (red.), Zarys dziejów Afryki i Azji. 1869-1996, Warszawa 1996
2. P. Curtin, S. Feierman, L. Thompson, J. Vansina, Historia Afryki, Gdańsk 2003
3. M.F. Gawrycki, W. Lizak (red.), Kuba i Afryka. Sojusz dla rewolucji, Warszawa 2006
4. E. J. Jaremczuk, Konflikt kongijski, Toruń 2006
5. B. Kaczyński, Organizacja Jedności Afrykańskiej. Charakter i działalność, Warszawa 1976
6. R. Kłosowicz, Konteksty dysfunkcyjności państw Afryki Subsaharyjskiej, Kraków 2017.
7. J. Krasuski, Wspólnota Francuska w Afryce. Communaute, Poznań 1983
8. J. Kukułka, Historia współczesna stosunków międzynarodowych. 1945-2000, Warszawa 2000
9. W. Lizak, Afryka a globalizacja - przypadek marginalizacji, w: E. Haliżak, R. Kuźniar, J. Symonides (red.), Globalizacja a stosunki międzynarodowe, Bydgoszcz-Warszawa 2004
10. W. Lizak, Afrykańskie instytucje bezpieczeństwa, Warszawa 2012
11. T. Łętocha, Granice i spory terytorialne w Afryce, Warszawa 1973
12. M. Malinowski, Cień Marsa nad Czarnym Lądem, Warszawa 1986,
13. M. Malinowski, Ideologie afrykańskie, Wrocław 1986, s. 26-52
14. J. Mantel-Niećko, M. Ząbek (red.), Róg Afryki. Historia i współczesność, Warszawa 1999
15. J. J. Milewski, W. Lizak (red.), Stosunki międzynarodowe w Afryce, Warszawa 2002,
16. R. Oliver, A. Atmore, Dzieje Afryki po 1800 roku, Warszawa 2007
17. S. Parzymies, Spór wokół Sahary Zachodniej, „Sprawy Międzynarodowe 1976, nr 3
18. M. W. Solarz, Republika Południowej Afryki. Trwałość czy zmierzch potęgi w regionie, Warszawa 1999
19. D. Fayolin, Afryka to nie państwo. Pora przełamać stereotypy, Kraków 2024
20. Z. Badawi, Afrykańska historia Afryki. Od narodzin człowieka do niepodległych państw, Kraków 2025
21. M. Meredith, Historia wspólczesnej Afryki. Pół wieku niepodległości, Warszawa 2011
22. B. Davidson, Społeczna i politycznahistoria Afryki w XX wieku, Warszawa 2011
23. B. Sidi Diallo, Afrykański regionalny system bezpieczeństwa zbiorowego w świetle prawa międzynarodowego, Poznań 2018
24. A. Polus, Afryka Subsaharyjska w stosunkach międzynarodowych, Warszawa 2025
25. Seria "Forum Politologiczne", Olsztyn 204-2022 - kolejne tomy poświęcone problematyce afrykańskiej
26 "Politeja", Vol. 22 No. 2(96/1) (2025) - tom poświęcony problematyce afrykańskiej