|
W cyklu 2024L:
Tematy poszczególnych zajęć:
1. Wprowadzenie do polityki zagranicznej Izraela. Wybrane aspekty badania PZ (FPA) i PZ Izraela w IR studies. A. Aran i najnowsze badania nad PZ Izraela. Specyfika Izraela w SM (na tle sytuacji w regionie Bliskiego Wschodu i w świecie). Porozumienia Abrahama (2020). Obecna sytuacja Izraela (2022/23). Wojna z Gazą.
Do odsłuchania: Amnon Aran - Israeli foreign policy since the end of the Cold War | University of Oxford Podcasts (ok. 51 min); https://www.youtube.com/watch?v=zjCEmNfsYgg (56 min)
Do przejrzenia:
- A. Aran, Amnon Aran, Israeli Foreign Policy since the End of the Cold War, Cambridge 2021, całość dostępna tutaj: https://drive.google.com/drive/folders/1sfSmJUhXe2IEd1yuq3mzayRWdZoqtDm2
- https://pism.pl/publikacje/Konsekwencje_normalizacji_stosunkow_Izraela__z_panstwami_Zatoki_Perskiej
- https://pism.pl/publikacje/Izrael_i_pa_stwa_Zatoki_Perskiej___specyfika_niejawnej_wsp__pracy
- https://www.e-ir.info/2020/11/01/the-abraham-accords-and-the-palestinian-issue/
- https://www.resetdoc.org/story/beyond-the-middle-east-abraham-accords-israel-pivot-to-asia/
- Israeli Foreign Policy Since the End of the Cold War | Political Science Quarterly | Oxford Academic (oup.com)
Dokumenty:
- treść tzw. Porozumień Abrahama: https://www.state.gov/the-abraham-accords/
I. Dzieje Żydów i nowożytnego „państwa żydowskiego” – Izraela
2. Długie dzieje „narodu wybranego” – próba periodyzacji i charakterystyka poszczególnych etapów. Rola religii w historii Żydów
Literatura:
• F. Battenberg, Żydzi w Europie, Ossolineum 2008, Wprowadzenie, s. 11-44
• A. Hertzberg, A. Hirt-Manheimer, Żydzi – istota i charakter narodu, Warszawa 2001, s. 6-37
• R. Balke, Izrael, Wydawnictwo Cyklady, Warszawa 2005, s. 7-36.
• L. Trepp, Żydzi - naród, historia, religia, Warszawa 2009, s. 17-86
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 23-29
…….……….
• P. Johnson, Historia Żydów, Wydawnictwo Platan, Kraków 1993.
• M. Gilbert, Atlas historii Żydów, Wydawnictwo Platan, b.d.w.
• Historia Żydów. Trzy tysiące lat samotności, „Polityka – wydanie specjalne” 2007, nr 1
Case study nr 1: Ruchy mesjanistyczne i kłótnie religijne w tradycji żydowskiej (Żydzi wciąż oczekują przyjścia Mesjasza – kim ma on być wg tradycji religijnej; historia Szabataja Cwi i jej konsekwencje dla Żydów; rewolucja chasydzka i spór chasydów z misnagdami (mitnagdim, „litwak”), m.in. np. na podstawie: A. Hertzberg, A. Hirt-Manheimer, Żydzi – istota i charakter narodu, Warszawa 2001)
Case study nr 2: Problem tożsamości świeckiej i religijnej we współczesnej społeczności żydowskiej – wprowadzenie do problemu (np. na podstawie: Y. M. Rabkin, W imię Tory. Żydzi przeciwko syjonizmowi, Warszawa 2007)
3. Emancypacja Żydów w Europie, syjonizm, T. Herzl i jego dzieło, polski Betar i jego rola w historii syjonizmu. Żydzi w Ameryce – drugi biegun żydowskości w świecie
Literatura:
• T. Herzl, Państwo żydowskie. Próba nowoczesnego rozwiązania kwestii żydowskiej, Kraków 2006, s. 43-74, 121-145 (lub całość: 43-145)
• Film „Betar” (ok. 54 min): https://vod.tvp.pl/video/betar,betar,10921431
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 30-85.
• R. Sosnowski, Polityka imigracyjna Izraela, Warszawa 2014, s. 10-40
• L. Trepp, Żydzi - naród, historia, religia, Warszawa 2009, s. 87-168
………..
• C. Shindler, Historia współczesnego Izraela, Warszawa 2011, zwłaszcza s. 36-80
Case study nr 3: Wysiłki i zabiegi dyplomatyczne T. Herzla na rzecz powstania państwa żydowskiego (np. na podst. Pamiętniki Teodora Herzla, przedmowa i wstęp do „Judenstaat’u” („Państwo Żydowskie”), Warszawa 1932 lub na podst. „Wprowadzenia” w: T. Herzl, Państwo żydowskie. Próba nowoczesnego rozwiązania kwestii żydowskiej, Kraków 2006)
4. Mandat brytyjski i powstanie Izraela. Żydzi w Palestynie (jiszuw) przed powstaniem państwa. Rezolucja o podziale. Wojna domowa i operacja „Dalet”. Początki polityki zagranicznej Izraela (stosunki z sąsiadami, z USA, ZSRR, Francją). Wojny 1956 r. i 1967 r. i zmiana położenia geopolitycznego Izraela
Literatura:
• Film: Izrael kontra Arabowie. Wojna pięćdziesięcioletnia, cz. 1 (48 min) oraz cz. 2 (48 min) (dostępne w internecie)
• Deklaracja niepodległości Izraela: http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/izrael-1.html
• A. Chojnowski, J. Tomaszewski, Izrael, Warszawa 2003, s. 7-113, 153-170, 184-212
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 85-106
Case study nr 4: Sprawa Altaleny – przyczyny, przebieg, konsekwencje incydentu
Case study nr 5: Afera Lawona oraz spór Mosze Szarett - Ben Gurion o kształt państwa i PZ Izraela (także na podstawie filmu cz. 1)
5. Polityka zagraniczna Izraela w okresie zimnej wojny i droga do Oslo. Wojna Jom Kippur (1973) i pokój z Egiptem. „Libańskie grzęzawisko” (interwencja Izraela w konflikcie libańskim i reakcja Izraelczyków). Problem palestyński na Bliskim Wschodzie oczami nie tylko Żydów (rok 1970 w Jordanii). Doraźne sojusze Izraela przeciw OWP. Pierwsza Intifada – w kierunku Oslo
Literatura:
• A. Chojnowski, J. Tomaszewski, Izrael, Warszawa 2003, s. 252-270, 283-316, 362-392
• Film: Izrael kontra Arabowie. Wojna pięćdziesięcioletnia, cz. 3 (48 min) i cz. 4 (48 min) (także w internecie)
• Tekst przemówienia Sadata i Begina w Knesecie oraz porozumienia z Camp David i Traktat pokojowy izraelsko-egipski (np. w: H. A. Jamsheer, M. Pogońska-Pol, Wprowadzenie do konfliktu arabsko-izraelskiego, Toruń 2016, s. 135-159; 163-177)
Case study nr 6: Jaser Arafat oraz OWP – powstanie i rozwój. Droga Arafata do porozumień w Oslo i powstania Autonomii Palestyńskiej (od czasu Intifady także na podst. cz. 5 filmu: w internecie)
II. Główne determinanty i formułowanie polityki zagranicznej Izraela
6. Ustrój polityczny, system partyjny, gospodarka Izraela. Miejsce religii w Izraelu. Kto jest Żydem? Wpływ osobowości decydentów na politykę zagraniczną: Dawid Ben Gurion, Mosze Szaret, Golda Meir, Szimon Peres, Menachem Begin, Icchak Rabin, Ariel Szaron, Benjamin Netanjahu, Awigdor Lieberman (Nasz Dom Izrael), Naftali Bennett (Nowa Prawica), Beni Ganc (lider Niebiesko-Białych)
Literatura:
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 137-211 (relacje państwo-religia, ustrój, system partyjny)
• A. Bryc, Izrael 2020. Skazany na potęgę?, Warszawa 2014, s. 55-61.
• A. Chojnowski, J. Tomaszewski, Izrael, Warszawa 2003, s. 114-136, 178-184, 213-252, 271-283, 317-348
……………….
• C. Shindler, Historia współczesnego Izraela, Warszawa 2011, zwłaszcza s. 103-121.
Case study nr 7: Izraelski przemysł high-tech (np. na podst. D. Senor, S. Singer, Naród start-upów, Warszawa 2013)
Case study nr 8: Postaci najwybitniejszych polityków izraelskich i ich wpływ na politykę izraelską (2-3 osoby, m.in. na podstawie: G. Wigoder, Słownik biograficzny Żydów, Warszawa 1998; P. Johnson, Historia Żydów, Kraków 1993; C. Shindler, Historia współczesnego Izraela, Warszawa 2011; A. Szapira, Historia Izraela, Warszawa 2018 i in.)
7. Społeczeństwo izraelskie i diaspora. Polityka imigracyjna Izraela. Koncepcja „żydowskiej polityki zagranicznej” i „demokracji etnicznej”.
Literatura:
• R. Sosnowski, Polityka imigracyjna Izraela, Warszawa 2014, s. 40-154
• A. M. Solarz, Podziały wśród społeczności żydowskiej i problemy bezpieczeństwa Izraela, „Wschodnioznawstwo” 2012.
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 107-135.
• Borek, Polityka Izraela wobec diaspory – wzajemne postrzeganie, w: R. Rudnik (red.), Państwo Izrael. Analiza politologiczno-prawna, Warszawa 2006.
• M. Starnawski, Osiągnięcia i porażki „demokracji etnicznej” w Izraelu, w: R. Rudnik (red.), Państwo Izrael. Analiza politologiczno-prawna, Warszawa 2006.
• A. M. Solarz, Izraelskie badania nad kulturą w stosunkach międzynarodowych i „pułapka kulturowa” w polityce zagranicznej Izraela, w: G. Michałowska, J. Nakonieczna, H. Schreiber (red.), Kultura w stosunkach międzynarodowych, t.2, Pułapki kultury, Warszawa 2014, s. 230-246.
………………….
• Ben Zeev Aviv, Przewodnik ksenofoba - Izraelczycy, Warszawa 2016.
Case study nr 9: Felaszowie czyli Beta Israel – czarni Żydzi w Izraelu
Case study nr 10: Operacja “Most” (przerzut Żydów z ZSRR do Izraela)
8. Racja stanu Izraela i „religia bezpieczeństwa”. Armia i tajne służby Izraela. Problem palestyński w realiach polityki Izraela w Palestynie. Kręgi polityki zagranicznej Izraela. Definicja zagrożeń przez obecnych decydentów i główne kierunki polityki zagranicznej Izraela. Izrael w regionie Bliskiego Wschodu (stosunki z Iranem, Turcją, państwami arabskimi, Arabska Wiosna w polityce Izraela). Sytuacja geopolityczna Izraela po roku 2020
Literatura:
• C. Jones, The Foreign Policy of Israel, w: R. Hinnebusch, A. Ehteshami (eds.), The Foreign Policies of Middle East States, Lynne Rienner Publishers, Boulder-London 2014
• A. Bryc, Izrael 2020. Skazany na potęgę?, Warszawa 2014, s. 15-55 oraz wybrane zagadnienia z r. 2-6.
• A. Pohl, Izrael wobec regionalnych wyzwań XXI w., w: P. Osiewicz (red.), Stosunki międzynarodowe w regionie Bliskiego Wschodu. Uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne, Warszawa 2016.
• J. Bury, System bezpieczeństwa narodowego Izraela, “Stosunki międzynarodowe – International Relations” 2010, nr 1-2.
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 247-280.
• A. M. Solarz, Zagrożenia dla bezpieczeństwa Izraela w optyce Binjamina Netanjahu, w: W. Lizak, A. M. Solarz (red.), Bliski Wschód w stosunkach międzynarodowych w XXI w., Warszawa 2015, s. 98-106.
Case study nr 11: Tajne akcje służb izraelskich – „Francuski przyjaciel” (na podstawie: Y. Denoël, Sekretne wojny Mossadu, Warszawa 2013)
Case Study nr 12: Tajne akcje służb izraelskich – „Szpieg w Ameryce” (na podstawie: D. Raviv, Y. Menman, … A każdy szpieg to książę. Pełna historia wywiadu izraelskiego, Warszawa 1993)
III. Relacje z podmiotami zewnętrznymi oraz problem antysemityzm
9. Stosunki Izraela ze Stanami Zjednoczonymi. Sojusz strategiczny, jego podstawy i przejawy. USA wobec konfliktu izraelsko-arabskiego
Literatura:
• J. J. Mearsheimer, S. M. Walt, Lobby izraelskie w USA, Fijor, Warszawa 2011 (zwłaszcza: Wstęp + Czym jest izraelskie lobby?)
• P. Sasnal, Pseudostabilizacja. Problemy współczesnej polityki USA na Bliskim Wschodzie, Warszawa 2017, s. 109-150.
• US relations with Israel, https://www.state.gov/u-s-relations-with-israel/
• Israel: Background and US relations in brief, https://fas.org/sgp/crs/mideast/R44245.pdf
Case study nr 13: Ustawa Kongresu nr 447 (bezspadkowe mienie ofiar Holocaustu, 10 maja 2018)
Case study nr 14: Plan pokojowy D. Trumpa w sprawie stosunków izraelsko-palestyńskich (28 stycznia 2020)
10. Antysemityzm i jego wpływ na PZ Izraela; Holocaust w polityce Izraela; tzw. nowy antysemityzm; stosunki chrześcijańsko-żydowskie w cieniu antysemityzmu/antyjudaizmu i nastrojów antychrześcijańskich
Literatura:
• A.M.Solarz, Antysemityzm jako instrument polityki zagranicznej Izraela, „Stosunki Międzynarodowe – International Relations” 2014, nr 1.
• R. S. Wistrich, Israel and the Holocaust Trauma, “Jewish History” 1997, vol. 11, no. 2 (pdf udostępnione przez prowadzącego).
• M. Jurek, Relacje miedzy Stolicą Apostolską i Izraelem, w: W. Lizak, A. M. Solarz (red.), Bliski Wschód w stosunkach międzynarodowych w XXI w., Warszawa 2015, s.131-141.
• A.M. Solarz, Stolica Apostolska w polityce zagranicznej Izraela, w: Kośmider, Gąsiorek, Smuniewski (red.), Chrześcijaństwo i bezpieczeństwo, Warszawa 2014
Case study nr 15: Antysemityzm w Argentynie – „plan Andinia”, pogromy i zamachy
Case study nr 16: Sprawa Eichmanna i jej wpływ na Żydów (można wyjątkowo (!) skorzystać m.in. z Wikipedii: https://pl.wikipedia.org/wiki/Adolf_Eichmann)
11. Stosunki polsko-izraelskie na tle stosunków polsko-żydowskich przed i po II wojnie światowej oraz po wznowieniu relacji w 1990 r. Współpraca i nieporozumienia ostatnich lat
Literatura:
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 281-352.
• W. Krajewski, O roli Żydów w okresie stalinowskim, „Więź” 1998, numer specjalny „Pod wspólnym niebem. Tematy polsko-żydowskie”
• R. Frister, Trudne polsko-izraelskie stosunki. Zaczęło się od dyplomacji na niby; https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/klasykipolityki/1798370,1,trudne-polsko-izraelskie-stosunki-zaczelo-sie-od-dyplomacji-na-niby.read
• Wspólna deklaracja premierów Polski i Izraela, 27.06.2018; https://www.premier.gov.pl/wydarzenia/aktualnosci/wspolna-deklaracja-premierow-panstwa-izrael-i-rzeczypospolitej-polskiej.html
• M. Gestenfeld, IsraelMustRemainVigilantin ItsRelations with Poland, https://besacenter.org/wp-content/uploads/2019/09/1273-Israels-Relations-with-Poland-Gerstenfeld-final-3.pdf
…………………
• J. Dyduch, Stosunki polsko-izraelskie w latach 1990-2009. Od normalizacji do strategicznego partnerstwa, Warszawa 2010.
• G. Kayzer, Klincz? Debata polsko-żydowska, Warszawa 2017
12. (26.05) Stosunki Izraela z Rosją, UE i państwami europejskimi (Niemcy, Francja, Włochy, EŚW) – wybrane zagadnienia
Literatura:
• A. Bryc, Izrael 2020. Skazany na potęgę?, Warszawa 2014 (r. 5).
• A. M. Solarz, European Union's Relations with Israel, w: P. M. R. Suárez (red.): La Unión Europea y sus relaciones Internacionales Vol.1 – The European Union and its foreign relations Vol.I, Meksyk 2015
• I. Inbar (red.), Israel’s Strategic Agenda, Routledge 2009
Case study nr 17: Ruch BDS (Boycott, Divestment, Sanctions) w Europie i świecie
13. Izrael w organizacjach międzynarodowych (system NZ, OECD, współpraca z NATO i in.). ONZ – gra interesów i wartości w PZ Izraela. Problem palestyński w polityce izraelskiej w systemie międzynarodowym.
Literatura:
1. A. M. Solarz, M. Szydzisz, Sprawiedliwość i solidarność w polityce zagranicznej Izraela na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych, „Stosunki Międzynarodowe – International Relations” 2016, nr 2 (tom 52).
2. I. Inbar (red.), Israel’s Strategic Agenda, Routledge 2009 (udostępnione przez prowadzącego).
3. H. A. Jamsheer. M. Pogońska-Pol, Wprowadzenie do konfliktu arabsko-izraelskiego, Toruń 2016 (wybrane rezolucje ONZ).
4. Relations between Israel and the UN, https://embassies.gov.il/hague-en/aboutisrael/Relations/Pages/Relations-Israel-and-U-N.aspx (oraz inne źródła internetowe).
Case study nr 18: Izrael w UNESCO
Case study nr 19: Problem palestyński na forum ONZ
14. Relacje Izraela z „resztą” świata. – wybrane zagadnienia. Relacje z Chinami, Indiami i innymi państwami regionu Azji i Pacyfiku. Stosunki z Czarną Afryką i Ameryką Łacińską.
Literatura:
• A.M.Solarz, Czarna Afryka w polityce bezpieczeństwa Izraela, w: A. Żukowski (red.), Konteksty bezpieczeństwa w Afryce. Konflikty, wojny, polityki bezpieczeństwa, „Forum politologiczne” Olsztyn 2014, t. 17.
• A. M. Solarz, Między Północą i Południem – polityka zagraniczna ostatnich rządów Benjamina Netanjahu, w: M. Gawryckie i in. (red.), Tendencje i procesy rozwojowe współczesnych stosunków międzynarodowych, Warszawa 2016.
• I. Inbar (red.), Israel’s Strategic Agenda, Routledge 2009 (rozdział Shischora nt. Chin).
• Źródła internetowe i inne, np.:
Relacje izraelsko-chińskie:
• https://www.timesofisrael.com/topic/israel-china-relations/
• https://www.cnbc.com/2019/08/29/israel-will-soon-have-to-choose-between-china-and-the-us.html
• https://thediplomat.com/tag/china-israel-relations/
Relacje izraelsko-indyjskie:
• https://www.timesofisrael.com/topic/israel-india-relations/
• https://www.quora.com/What-is-the-state-of-Indias-relationship-with-Israel
• Z. Al-Khan, Development in Indo-Israel Defence Relations Since 9/11: Pakistan’s Security Concern and Policy Options, „South Asian Studies A Research Journal of South Asian Studies”, Vol. 26, No. 1, January-June 2011, pp. 131-151
Relacje Izrael-AŁ:
• https://www.foreignaffairs.com/reviews/capsule-review/1979-12-01/israel-latin-american-relations (stan z lat 70. XX w.)
• Przeniesienie ambasady Gwatemali do Jerozolimy: https://www.bing.com/videos/search?q=israel-latin+american+reltions&docid=608002871631021405&mid=F1D15584724F0ECB32D1F1D15584724F0ECB32D1&view=detail&FORM=VIRE
• A. M. Kacowicz (2017), Triangular Relations: Israel, Latin American Jewry, and Latin American Countries in a Changing International Context, 1967–2017, „Israel Journal of Foreign Affairs”, 11:2, 203-215 (w dropboxie)
Relacje z Czarną Afryką:
• https://www.timesofisrael.com/topic/israel-africa-relations/
• https://www.jewishvirtuallibrary.org/israeli-cooperation-with-africa
• https://www.dw.com/en/a-history-of-africa-israel-relations/a-43395892
• Film na temat różnych aspektów stosunków izraelsko-afrykańskich: https://www.bing.com/videos/search?q=israel+in+africa&docid=608055386122225339&mid=08E8FFDF6E53EBFD8F0008E8FFDF6E53EBFD8F00&view=detail&FORM=VIRE
Case study nr 20: Relacje izraelsko-chińskie
Case study nr 21: Relacje izraelsko-indyjskie
Case study nr 22: Relacje Izraela z Brazylią i innymi państwami AŁ
Case study nr 23: Relacje z Czarną Afryką
|
W cyklu 2025L:
Tematy poszczególnych zajęć:
1. Wprowadzenie do polityki zagranicznej Izraela. Wybrane aspekty badania PZ (FPA) i PZ Izraela w IR studies. A. Aran i najnowsze badania nad PZ Izraela. Specyfika Izraela w SM (na tle sytuacji w regionie Bliskiego Wschodu i w świecie). Porozumienia Abrahama (2020). Obecna sytuacja Izraela (2022/23). Wojna z Gazą.
Do odsłuchania: Amnon Aran - Israeli foreign policy since the end of the Cold War | University of Oxford Podcasts (ok. 51 min); https://www.youtube.com/watch?v=zjCEmNfsYgg (56 min)
Do przejrzenia:
- A. Aran, Amnon Aran, Israeli Foreign Policy since the End of the Cold War, Cambridge 2021, całość dostępna tutaj: https://drive.google.com/drive/folders/1sfSmJUhXe2IEd1yuq3mzayRWdZoqtDm2
- https://pism.pl/publikacje/Konsekwencje_normalizacji_stosunkow_Izraela__z_panstwami_Zatoki_Perskiej
- https://pism.pl/publikacje/Izrael_i_pa_stwa_Zatoki_Perskiej___specyfika_niejawnej_wsp__pracy
- https://www.e-ir.info/2020/11/01/the-abraham-accords-and-the-palestinian-issue/
- https://www.resetdoc.org/story/beyond-the-middle-east-abraham-accords-israel-pivot-to-asia/
- Israeli Foreign Policy Since the End of the Cold War | Political Science Quarterly | Oxford Academic (oup.com)
Dokumenty:
- treść tzw. Porozumień Abrahama: https://www.state.gov/the-abraham-accords/
I. Dzieje Żydów i nowożytnego „państwa żydowskiego” – Izraela
2. Długie dzieje „narodu wybranego” – próba periodyzacji i charakterystyka poszczególnych etapów. Rola religii w historii Żydów
Literatura:
• F. Battenberg, Żydzi w Europie, Ossolineum 2008, Wprowadzenie, s. 11-44
• A. Hertzberg, A. Hirt-Manheimer, Żydzi – istota i charakter narodu, Warszawa 2001, s. 6-37
• R. Balke, Izrael, Wydawnictwo Cyklady, Warszawa 2005, s. 7-36.
• L. Trepp, Żydzi - naród, historia, religia, Warszawa 2009, s. 17-86
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 23-29
…….……….
• P. Johnson, Historia Żydów, Wydawnictwo Platan, Kraków 1993.
• M. Gilbert, Atlas historii Żydów, Wydawnictwo Platan, b.d.w.
• Historia Żydów. Trzy tysiące lat samotności, „Polityka – wydanie specjalne” 2007, nr 1
Case study nr 1: Ruchy mesjanistyczne i kłótnie religijne w tradycji żydowskiej (Żydzi wciąż oczekują przyjścia Mesjasza – kim ma on być wg tradycji religijnej; historia Szabataja Cwi i jej konsekwencje dla Żydów; rewolucja chasydzka i spór chasydów z misnagdami (mitnagdim, „litwak”), m.in. np. na podstawie: A. Hertzberg, A. Hirt-Manheimer, Żydzi – istota i charakter narodu, Warszawa 2001)
Case study nr 2: Problem tożsamości świeckiej i religijnej we współczesnej społeczności żydowskiej – wprowadzenie do problemu (np. na podstawie: Y. M. Rabkin, W imię Tory. Żydzi przeciwko syjonizmowi, Warszawa 2007)
3. Emancypacja Żydów w Europie, syjonizm, T. Herzl i jego dzieło, polski Betar i jego rola w historii syjonizmu. Żydzi w Ameryce – drugi biegun żydowskości w świecie
Literatura:
• T. Herzl, Państwo żydowskie. Próba nowoczesnego rozwiązania kwestii żydowskiej, Kraków 2006, s. 43-74, 121-145 (lub całość: 43-145)
• Film „Betar” (ok. 54 min): https://vod.tvp.pl/video/betar,betar,10921431
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 30-85.
• R. Sosnowski, Polityka imigracyjna Izraela, Warszawa 2014, s. 10-40
• L. Trepp, Żydzi - naród, historia, religia, Warszawa 2009, s. 87-168
………..
• C. Shindler, Historia współczesnego Izraela, Warszawa 2011, zwłaszcza s. 36-80
Case study nr 3: Wysiłki i zabiegi dyplomatyczne T. Herzla na rzecz powstania państwa żydowskiego (np. na podst. Pamiętniki Teodora Herzla, przedmowa i wstęp do „Judenstaat’u” („Państwo Żydowskie”), Warszawa 1932 lub na podst. „Wprowadzenia” w: T. Herzl, Państwo żydowskie. Próba nowoczesnego rozwiązania kwestii żydowskiej, Kraków 2006)
4. Mandat brytyjski i powstanie Izraela. Żydzi w Palestynie (jiszuw) przed powstaniem państwa. Rezolucja o podziale. Wojna domowa i operacja „Dalet”. Początki polityki zagranicznej Izraela (stosunki z sąsiadami, z USA, ZSRR, Francją). Wojny 1956 r. i 1967 r. i zmiana położenia geopolitycznego Izraela
Literatura:
• Film: Izrael kontra Arabowie. Wojna pięćdziesięcioletnia, cz. 1 (48 min) oraz cz. 2 (48 min) (dostępne w internecie)
• Deklaracja niepodległości Izraela: http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/izrael-1.html
• A. Chojnowski, J. Tomaszewski, Izrael, Warszawa 2003, s. 7-113, 153-170, 184-212
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 85-106
Case study nr 4: Sprawa Altaleny – przyczyny, przebieg, konsekwencje incydentu
Case study nr 5: Afera Lawona oraz spór Mosze Szarett - Ben Gurion o kształt państwa i PZ Izraela (także na podstawie filmu cz. 1)
5. Polityka zagraniczna Izraela w okresie zimnej wojny i droga do Oslo. Wojna Jom Kippur (1973) i pokój z Egiptem. „Libańskie grzęzawisko” (interwencja Izraela w konflikcie libańskim i reakcja Izraelczyków). Problem palestyński na Bliskim Wschodzie oczami nie tylko Żydów (rok 1970 w Jordanii). Doraźne sojusze Izraela przeciw OWP. Pierwsza Intifada – w kierunku Oslo
Literatura:
• A. Chojnowski, J. Tomaszewski, Izrael, Warszawa 2003, s. 252-270, 283-316, 362-392
• Film: Izrael kontra Arabowie. Wojna pięćdziesięcioletnia, cz. 3 (48 min) i cz. 4 (48 min) (także w internecie)
• Tekst przemówienia Sadata i Begina w Knesecie oraz porozumienia z Camp David i Traktat pokojowy izraelsko-egipski (np. w: H. A. Jamsheer, M. Pogońska-Pol, Wprowadzenie do konfliktu arabsko-izraelskiego, Toruń 2016, s. 135-159; 163-177)
Case study nr 6: Jaser Arafat oraz OWP – powstanie i rozwój. Droga Arafata do porozumień w Oslo i powstania Autonomii Palestyńskiej (od czasu Intifady także na podst. cz. 5 filmu: w internecie)
II. Główne determinanty i formułowanie polityki zagranicznej Izraela
6. Ustrój polityczny, system partyjny, gospodarka Izraela. Miejsce religii w Izraelu. Kto jest Żydem? Wpływ osobowości decydentów na politykę zagraniczną: Dawid Ben Gurion, Mosze Szaret, Golda Meir, Szimon Peres, Menachem Begin, Icchak Rabin, Ariel Szaron, Benjamin Netanjahu, Awigdor Lieberman (Nasz Dom Izrael), Naftali Bennett (Nowa Prawica), Beni Ganc (lider Niebiesko-Białych)
Literatura:
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 137-211 (relacje państwo-religia, ustrój, system partyjny)
• A. Bryc, Izrael 2020. Skazany na potęgę?, Warszawa 2014, s. 55-61.
• A. Chojnowski, J. Tomaszewski, Izrael, Warszawa 2003, s. 114-136, 178-184, 213-252, 271-283, 317-348
……………….
• C. Shindler, Historia współczesnego Izraela, Warszawa 2011, zwłaszcza s. 103-121.
Case study nr 7: Izraelski przemysł high-tech (np. na podst. D. Senor, S. Singer, Naród start-upów, Warszawa 2013)
Case study nr 8: Postaci najwybitniejszych polityków izraelskich i ich wpływ na politykę izraelską (2-3 osoby, m.in. na podstawie: G. Wigoder, Słownik biograficzny Żydów, Warszawa 1998; P. Johnson, Historia Żydów, Kraków 1993; C. Shindler, Historia współczesnego Izraela, Warszawa 2011; A. Szapira, Historia Izraela, Warszawa 2018 i in.)
7. Społeczeństwo izraelskie i diaspora. Polityka imigracyjna Izraela. Koncepcja „żydowskiej polityki zagranicznej” i „demokracji etnicznej”.
Literatura:
• R. Sosnowski, Polityka imigracyjna Izraela, Warszawa 2014, s. 40-154
• A. M. Solarz, Podziały wśród społeczności żydowskiej i problemy bezpieczeństwa Izraela, „Wschodnioznawstwo” 2012.
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 107-135.
• Borek, Polityka Izraela wobec diaspory – wzajemne postrzeganie, w: R. Rudnik (red.), Państwo Izrael. Analiza politologiczno-prawna, Warszawa 2006.
• M. Starnawski, Osiągnięcia i porażki „demokracji etnicznej” w Izraelu, w: R. Rudnik (red.), Państwo Izrael. Analiza politologiczno-prawna, Warszawa 2006.
• A. M. Solarz, Izraelskie badania nad kulturą w stosunkach międzynarodowych i „pułapka kulturowa” w polityce zagranicznej Izraela, w: G. Michałowska, J. Nakonieczna, H. Schreiber (red.), Kultura w stosunkach międzynarodowych, t.2, Pułapki kultury, Warszawa 2014, s. 230-246.
………………….
• Ben Zeev Aviv, Przewodnik ksenofoba - Izraelczycy, Warszawa 2016.
Case study nr 9: Felaszowie czyli Beta Israel – czarni Żydzi w Izraelu
Case study nr 10: Operacja “Most” (przerzut Żydów z ZSRR do Izraela)
8. Racja stanu Izraela i „religia bezpieczeństwa”. Armia i tajne służby Izraela. Problem palestyński w realiach polityki Izraela w Palestynie. Kręgi polityki zagranicznej Izraela. Definicja zagrożeń przez obecnych decydentów i główne kierunki polityki zagranicznej Izraela. Izrael w regionie Bliskiego Wschodu (stosunki z Iranem, Turcją, państwami arabskimi, Arabska Wiosna w polityce Izraela). Sytuacja geopolityczna Izraela po roku 2020
Literatura:
• C. Jones, The Foreign Policy of Israel, w: R. Hinnebusch, A. Ehteshami (eds.), The Foreign Policies of Middle East States, Lynne Rienner Publishers, Boulder-London 2014
• A. Bryc, Izrael 2020. Skazany na potęgę?, Warszawa 2014, s. 15-55 oraz wybrane zagadnienia z r. 2-6.
• A. Pohl, Izrael wobec regionalnych wyzwań XXI w., w: P. Osiewicz (red.), Stosunki międzynarodowe w regionie Bliskiego Wschodu. Uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne, Warszawa 2016.
• J. Bury, System bezpieczeństwa narodowego Izraela, “Stosunki międzynarodowe – International Relations” 2010, nr 1-2.
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 247-280.
• A. M. Solarz, Zagrożenia dla bezpieczeństwa Izraela w optyce Binjamina Netanjahu, w: W. Lizak, A. M. Solarz (red.), Bliski Wschód w stosunkach międzynarodowych w XXI w., Warszawa 2015, s. 98-106.
Case study nr 11: Tajne akcje służb izraelskich – „Francuski przyjaciel” (na podstawie: Y. Denoël, Sekretne wojny Mossadu, Warszawa 2013)
Case Study nr 12: Tajne akcje służb izraelskich – „Szpieg w Ameryce” (na podstawie: D. Raviv, Y. Menman, … A każdy szpieg to książę. Pełna historia wywiadu izraelskiego, Warszawa 1993)
III. Relacje z podmiotami zewnętrznymi oraz problem antysemityzm
9. Stosunki Izraela ze Stanami Zjednoczonymi. Sojusz strategiczny, jego podstawy i przejawy. USA wobec konfliktu izraelsko-arabskiego
Literatura:
• J. J. Mearsheimer, S. M. Walt, Lobby izraelskie w USA, Fijor, Warszawa 2011 (zwłaszcza: Wstęp + Czym jest izraelskie lobby?)
• P. Sasnal, Pseudostabilizacja. Problemy współczesnej polityki USA na Bliskim Wschodzie, Warszawa 2017, s. 109-150.
• US relations with Israel, https://www.state.gov/u-s-relations-with-israel/
• Israel: Background and US relations in brief, https://fas.org/sgp/crs/mideast/R44245.pdf
Case study nr 13: Ustawa Kongresu nr 447 (bezspadkowe mienie ofiar Holocaustu, 10 maja 2018)
Case study nr 14: Plan pokojowy D. Trumpa w sprawie stosunków izraelsko-palestyńskich (28 stycznia 2020)
10. Antysemityzm i jego wpływ na PZ Izraela; Holocaust w polityce Izraela; tzw. nowy antysemityzm; stosunki chrześcijańsko-żydowskie w cieniu antysemityzmu/antyjudaizmu i nastrojów antychrześcijańskich
Literatura:
• A.M.Solarz, Antysemityzm jako instrument polityki zagranicznej Izraela, „Stosunki Międzynarodowe – International Relations” 2014, nr 1.
• R. S. Wistrich, Israel and the Holocaust Trauma, “Jewish History” 1997, vol. 11, no. 2 (pdf udostępnione przez prowadzącego).
• M. Jurek, Relacje miedzy Stolicą Apostolską i Izraelem, w: W. Lizak, A. M. Solarz (red.), Bliski Wschód w stosunkach międzynarodowych w XXI w., Warszawa 2015, s.131-141.
• A.M. Solarz, Stolica Apostolska w polityce zagranicznej Izraela, w: Kośmider, Gąsiorek, Smuniewski (red.), Chrześcijaństwo i bezpieczeństwo, Warszawa 2014
Case study nr 15: Antysemityzm w Argentynie – „plan Andinia”, pogromy i zamachy
Case study nr 16: Sprawa Eichmanna i jej wpływ na Żydów (można wyjątkowo (!) skorzystać m.in. z Wikipedii: https://pl.wikipedia.org/wiki/Adolf_Eichmann)
11. Stosunki polsko-izraelskie na tle stosunków polsko-żydowskich przed i po II wojnie światowej oraz po wznowieniu relacji w 1990 r. Współpraca i nieporozumienia ostatnich lat
Literatura:
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 281-352.
• W. Krajewski, O roli Żydów w okresie stalinowskim, „Więź” 1998, numer specjalny „Pod wspólnym niebem. Tematy polsko-żydowskie”
• R. Frister, Trudne polsko-izraelskie stosunki. Zaczęło się od dyplomacji na niby; https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/klasykipolityki/1798370,1,trudne-polsko-izraelskie-stosunki-zaczelo-sie-od-dyplomacji-na-niby.read
• Wspólna deklaracja premierów Polski i Izraela, 27.06.2018; https://www.premier.gov.pl/wydarzenia/aktualnosci/wspolna-deklaracja-premierow-panstwa-izrael-i-rzeczypospolitej-polskiej.html
• M. Gestenfeld, IsraelMustRemainVigilantin ItsRelations with Poland, https://besacenter.org/wp-content/uploads/2019/09/1273-Israels-Relations-with-Poland-Gerstenfeld-final-3.pdf
…………………
• J. Dyduch, Stosunki polsko-izraelskie w latach 1990-2009. Od normalizacji do strategicznego partnerstwa, Warszawa 2010.
• G. Kayzer, Klincz? Debata polsko-żydowska, Warszawa 2017
12. (26.05) Stosunki Izraela z Rosją, UE i państwami europejskimi (Niemcy, Francja, Włochy, EŚW) – wybrane zagadnienia
Literatura:
• A. Bryc, Izrael 2020. Skazany na potęgę?, Warszawa 2014 (r. 5).
• A. M. Solarz, European Union's Relations with Israel, w: P. M. R. Suárez (red.): La Unión Europea y sus relaciones Internacionales Vol.1 – The European Union and its foreign relations Vol.I, Meksyk 2015
• I. Inbar (red.), Israel’s Strategic Agenda, Routledge 2009
Case study nr 17: Ruch BDS (Boycott, Divestment, Sanctions) w Europie i świecie
13. Izrael w organizacjach międzynarodowych (system NZ, OECD, współpraca z NATO i in.). ONZ – gra interesów i wartości w PZ Izraela. Problem palestyński w polityce izraelskiej w systemie międzynarodowym.
Literatura:
1. A. M. Solarz, M. Szydzisz, Sprawiedliwość i solidarność w polityce zagranicznej Izraela na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych, „Stosunki Międzynarodowe – International Relations” 2016, nr 2 (tom 52).
2. I. Inbar (red.), Israel’s Strategic Agenda, Routledge 2009 (udostępnione przez prowadzącego).
3. H. A. Jamsheer. M. Pogońska-Pol, Wprowadzenie do konfliktu arabsko-izraelskiego, Toruń 2016 (wybrane rezolucje ONZ).
4. Relations between Israel and the UN, https://embassies.gov.il/hague-en/aboutisrael/Relations/Pages/Relations-Israel-and-U-N.aspx (oraz inne źródła internetowe).
Case study nr 18: Izrael w UNESCO
Case study nr 19: Problem palestyński na forum ONZ
14. Relacje Izraela z „resztą” świata. – wybrane zagadnienia. Relacje z Chinami, Indiami i innymi państwami regionu Azji i Pacyfiku. Stosunki z Czarną Afryką i Ameryką Łacińską.
Literatura:
• A.M.Solarz, Czarna Afryka w polityce bezpieczeństwa Izraela, w: A. Żukowski (red.), Konteksty bezpieczeństwa w Afryce. Konflikty, wojny, polityki bezpieczeństwa, „Forum politologiczne” Olsztyn 2014, t. 17.
• A. M. Solarz, Między Północą i Południem – polityka zagraniczna ostatnich rządów Benjamina Netanjahu, w: M. Gawryckie i in. (red.), Tendencje i procesy rozwojowe współczesnych stosunków międzynarodowych, Warszawa 2016.
• I. Inbar (red.), Israel’s Strategic Agenda, Routledge 2009 (rozdział Shischora nt. Chin).
• Źródła internetowe i inne, np.:
Relacje izraelsko-chińskie:
• https://www.timesofisrael.com/topic/israel-china-relations/
• https://www.cnbc.com/2019/08/29/israel-will-soon-have-to-choose-between-china-and-the-us.html
• https://thediplomat.com/tag/china-israel-relations/
Relacje izraelsko-indyjskie:
• https://www.timesofisrael.com/topic/israel-india-relations/
• https://www.quora.com/What-is-the-state-of-Indias-relationship-with-Israel
• Z. Al-Khan, Development in Indo-Israel Defence Relations Since 9/11: Pakistan’s Security Concern and Policy Options, „South Asian Studies A Research Journal of South Asian Studies”, Vol. 26, No. 1, January-June 2011, pp. 131-151
Relacje Izrael-AŁ:
• https://www.foreignaffairs.com/reviews/capsule-review/1979-12-01/israel-latin-american-relations (stan z lat 70. XX w.)
• Przeniesienie ambasady Gwatemali do Jerozolimy: https://www.bing.com/videos/search?q=israel-latin+american+reltions&docid=608002871631021405&mid=F1D15584724F0ECB32D1F1D15584724F0ECB32D1&view=detail&FORM=VIRE
• A. M. Kacowicz (2017), Triangular Relations: Israel, Latin American Jewry, and Latin American Countries in a Changing International Context, 1967–2017, „Israel Journal of Foreign Affairs”, 11:2, 203-215 (w dropboxie)
Relacje z Czarną Afryką:
• https://www.timesofisrael.com/topic/israel-africa-relations/
• https://www.jewishvirtuallibrary.org/israeli-cooperation-with-africa
• https://www.dw.com/en/a-history-of-africa-israel-relations/a-43395892
• Film na temat różnych aspektów stosunków izraelsko-afrykańskich: https://www.bing.com/videos/search?q=israel+in+africa&docid=608055386122225339&mid=08E8FFDF6E53EBFD8F0008E8FFDF6E53EBFD8F00&view=detail&FORM=VIRE
Case study nr 20: Relacje izraelsko-chińskie
Case study nr 21: Relacje izraelsko-indyjskie
Case study nr 22: Relacje Izraela z Brazylią i innymi państwami AŁ
Case study nr 23: Relacje z Czarną Afryką
|
W cyklu 2026L:
Tematy poszczególnych zajęć:
1. Wprowadzenie do polityki zagranicznej Izraela. Wybrane aspekty badania PZ (FPA) i PZ Izraela w IR studies. A. Aran i najnowsze badania nad PZ Izraela. Specyfika Izraela w SM (na tle sytuacji w regionie Bliskiego Wschodu i w świecie). Porozumienia Abrahama (2020). Obecna sytuacja Izraela (2022/23). Wojna z Gazą.
Do odsłuchania: Amnon Aran - Israeli foreign policy since the end of the Cold War | University of Oxford Podcasts (ok. 51 min); https://www.youtube.com/watch?v=zjCEmNfsYgg (56 min)
Do przejrzenia:
- A. Aran, Amnon Aran, Israeli Foreign Policy since the End of the Cold War, Cambridge 2021, całość dostępna tutaj: https://drive.google.com/drive/folders/1sfSmJUhXe2IEd1yuq3mzayRWdZoqtDm2
- https://pism.pl/publikacje/Konsekwencje_normalizacji_stosunkow_Izraela__z_panstwami_Zatoki_Perskiej
- https://pism.pl/publikacje/Izrael_i_pa_stwa_Zatoki_Perskiej___specyfika_niejawnej_wsp__pracy
- https://www.e-ir.info/2020/11/01/the-abraham-accords-and-the-palestinian-issue/
- https://www.resetdoc.org/story/beyond-the-middle-east-abraham-accords-israel-pivot-to-asia/
- Israeli Foreign Policy Since the End of the Cold War | Political Science Quarterly | Oxford Academic (oup.com)
Dokumenty:
- treść tzw. Porozumień Abrahama: https://www.state.gov/the-abraham-accords/
I. Dzieje Żydów i nowożytnego „państwa żydowskiego” – Izraela
2. Długie dzieje „narodu wybranego” – próba periodyzacji i charakterystyka poszczególnych etapów. Rola religii w historii Żydów
Literatura:
• F. Battenberg, Żydzi w Europie, Ossolineum 2008, Wprowadzenie, s. 11-44
• A. Hertzberg, A. Hirt-Manheimer, Żydzi – istota i charakter narodu, Warszawa 2001, s. 6-37
• R. Balke, Izrael, Wydawnictwo Cyklady, Warszawa 2005, s. 7-36.
• L. Trepp, Żydzi - naród, historia, religia, Warszawa 2009, s. 17-86
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 23-29
…….……….
• P. Johnson, Historia Żydów, Wydawnictwo Platan, Kraków 1993.
• M. Gilbert, Atlas historii Żydów, Wydawnictwo Platan, b.d.w.
• Historia Żydów. Trzy tysiące lat samotności, „Polityka – wydanie specjalne” 2007, nr 1
Case study nr 1: Ruchy mesjanistyczne i kłótnie religijne w tradycji żydowskiej (Żydzi wciąż oczekują przyjścia Mesjasza – kim ma on być wg tradycji religijnej; historia Szabataja Cwi i jej konsekwencje dla Żydów; rewolucja chasydzka i spór chasydów z misnagdami (mitnagdim, „litwak”), m.in. np. na podstawie: A. Hertzberg, A. Hirt-Manheimer, Żydzi – istota i charakter narodu, Warszawa 2001)
Case study nr 2: Problem tożsamości świeckiej i religijnej we współczesnej społeczności żydowskiej – wprowadzenie do problemu (np. na podstawie: Y. M. Rabkin, W imię Tory. Żydzi przeciwko syjonizmowi, Warszawa 2007)
3. Emancypacja Żydów w Europie, syjonizm, T. Herzl i jego dzieło, polski Betar i jego rola w historii syjonizmu. Żydzi w Ameryce – drugi biegun żydowskości w świecie
Literatura:
• T. Herzl, Państwo żydowskie. Próba nowoczesnego rozwiązania kwestii żydowskiej, Kraków 2006, s. 43-74, 121-145 (lub całość: 43-145)
• Film „Betar” (ok. 54 min): https://vod.tvp.pl/video/betar,betar,10921431
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 30-85.
• R. Sosnowski, Polityka imigracyjna Izraela, Warszawa 2014, s. 10-40
• L. Trepp, Żydzi - naród, historia, religia, Warszawa 2009, s. 87-168
………..
• C. Shindler, Historia współczesnego Izraela, Warszawa 2011, zwłaszcza s. 36-80
Case study nr 3: Wysiłki i zabiegi dyplomatyczne T. Herzla na rzecz powstania państwa żydowskiego (np. na podst. Pamiętniki Teodora Herzla, przedmowa i wstęp do „Judenstaat’u” („Państwo Żydowskie”), Warszawa 1932 lub na podst. „Wprowadzenia” w: T. Herzl, Państwo żydowskie. Próba nowoczesnego rozwiązania kwestii żydowskiej, Kraków 2006)
4. Mandat brytyjski i powstanie Izraela. Żydzi w Palestynie (jiszuw) przed powstaniem państwa. Rezolucja o podziale. Wojna domowa i operacja „Dalet”. Początki polityki zagranicznej Izraela (stosunki z sąsiadami, z USA, ZSRR, Francją). Wojny 1956 r. i 1967 r. i zmiana położenia geopolitycznego Izraela
Literatura:
• Film: Izrael kontra Arabowie. Wojna pięćdziesięcioletnia, cz. 1 (48 min) oraz cz. 2 (48 min) (dostępne w internecie)
• Deklaracja niepodległości Izraela: http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/izrael-1.html
• A. Chojnowski, J. Tomaszewski, Izrael, Warszawa 2003, s. 7-113, 153-170, 184-212
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 85-106
Case study nr 4: Sprawa Altaleny – przyczyny, przebieg, konsekwencje incydentu
Case study nr 5: Afera Lawona oraz spór Mosze Szarett - Ben Gurion o kształt państwa i PZ Izraela (także na podstawie filmu cz. 1)
5. Polityka zagraniczna Izraela w okresie zimnej wojny i droga do Oslo. Wojna Jom Kippur (1973) i pokój z Egiptem. „Libańskie grzęzawisko” (interwencja Izraela w konflikcie libańskim i reakcja Izraelczyków). Problem palestyński na Bliskim Wschodzie oczami nie tylko Żydów (rok 1970 w Jordanii). Doraźne sojusze Izraela przeciw OWP. Pierwsza Intifada – w kierunku Oslo
Literatura:
• A. Chojnowski, J. Tomaszewski, Izrael, Warszawa 2003, s. 252-270, 283-316, 362-392
• Film: Izrael kontra Arabowie. Wojna pięćdziesięcioletnia, cz. 3 (48 min) i cz. 4 (48 min) (także w internecie)
• Tekst przemówienia Sadata i Begina w Knesecie oraz porozumienia z Camp David i Traktat pokojowy izraelsko-egipski (np. w: H. A. Jamsheer, M. Pogońska-Pol, Wprowadzenie do konfliktu arabsko-izraelskiego, Toruń 2016, s. 135-159; 163-177)
Case study nr 6: Jaser Arafat oraz OWP – powstanie i rozwój. Droga Arafata do porozumień w Oslo i powstania Autonomii Palestyńskiej (od czasu Intifady także na podst. cz. 5 filmu: w internecie)
II. Główne determinanty i formułowanie polityki zagranicznej Izraela
6. Ustrój polityczny, system partyjny, gospodarka Izraela. Miejsce religii w Izraelu. Kto jest Żydem? Wpływ osobowości decydentów na politykę zagraniczną: Dawid Ben Gurion, Mosze Szaret, Golda Meir, Szimon Peres, Menachem Begin, Icchak Rabin, Ariel Szaron, Benjamin Netanjahu, Awigdor Lieberman (Nasz Dom Izrael), Naftali Bennett (Nowa Prawica), Beni Ganc (lider Niebiesko-Białych)
Literatura:
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 137-211 (relacje państwo-religia, ustrój, system partyjny)
• A. Bryc, Izrael 2020. Skazany na potęgę?, Warszawa 2014, s. 55-61.
• A. Chojnowski, J. Tomaszewski, Izrael, Warszawa 2003, s. 114-136, 178-184, 213-252, 271-283, 317-348
……………….
• C. Shindler, Historia współczesnego Izraela, Warszawa 2011, zwłaszcza s. 103-121.
Case study nr 7: Izraelski przemysł high-tech (np. na podst. D. Senor, S. Singer, Naród start-upów, Warszawa 2013)
Case study nr 8: Postaci najwybitniejszych polityków izraelskich i ich wpływ na politykę izraelską (2-3 osoby, m.in. na podstawie: G. Wigoder, Słownik biograficzny Żydów, Warszawa 1998; P. Johnson, Historia Żydów, Kraków 1993; C. Shindler, Historia współczesnego Izraela, Warszawa 2011; A. Szapira, Historia Izraela, Warszawa 2018 i in.)
7. Społeczeństwo izraelskie i diaspora. Polityka imigracyjna Izraela. Koncepcja „żydowskiej polityki zagranicznej” i „demokracji etnicznej”.
Literatura:
• R. Sosnowski, Polityka imigracyjna Izraela, Warszawa 2014, s. 40-154
• A. M. Solarz, Podziały wśród społeczności żydowskiej i problemy bezpieczeństwa Izraela, „Wschodnioznawstwo” 2012.
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 107-135.
• Borek, Polityka Izraela wobec diaspory – wzajemne postrzeganie, w: R. Rudnik (red.), Państwo Izrael. Analiza politologiczno-prawna, Warszawa 2006.
• M. Starnawski, Osiągnięcia i porażki „demokracji etnicznej” w Izraelu, w: R. Rudnik (red.), Państwo Izrael. Analiza politologiczno-prawna, Warszawa 2006.
• A. M. Solarz, Izraelskie badania nad kulturą w stosunkach międzynarodowych i „pułapka kulturowa” w polityce zagranicznej Izraela, w: G. Michałowska, J. Nakonieczna, H. Schreiber (red.), Kultura w stosunkach międzynarodowych, t.2, Pułapki kultury, Warszawa 2014, s. 230-246.
………………….
• Ben Zeev Aviv, Przewodnik ksenofoba - Izraelczycy, Warszawa 2016.
Case study nr 9: Felaszowie czyli Beta Israel – czarni Żydzi w Izraelu
Case study nr 10: Operacja “Most” (przerzut Żydów z ZSRR do Izraela)
8. Racja stanu Izraela i „religia bezpieczeństwa”. Armia i tajne służby Izraela. Problem palestyński w realiach polityki Izraela w Palestynie. Kręgi polityki zagranicznej Izraela. Definicja zagrożeń przez obecnych decydentów i główne kierunki polityki zagranicznej Izraela. Izrael w regionie Bliskiego Wschodu (stosunki z Iranem, Turcją, państwami arabskimi, Arabska Wiosna w polityce Izraela). Sytuacja geopolityczna Izraela po roku 2020
Literatura:
• C. Jones, The Foreign Policy of Israel, w: R. Hinnebusch, A. Ehteshami (eds.), The Foreign Policies of Middle East States, Lynne Rienner Publishers, Boulder-London 2014
• A. Bryc, Izrael 2020. Skazany na potęgę?, Warszawa 2014, s. 15-55 oraz wybrane zagadnienia z r. 2-6.
• A. Pohl, Izrael wobec regionalnych wyzwań XXI w., w: P. Osiewicz (red.), Stosunki międzynarodowe w regionie Bliskiego Wschodu. Uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne, Warszawa 2016.
• J. Bury, System bezpieczeństwa narodowego Izraela, “Stosunki międzynarodowe – International Relations” 2010, nr 1-2.
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 247-280.
• A. M. Solarz, Zagrożenia dla bezpieczeństwa Izraela w optyce Binjamina Netanjahu, w: W. Lizak, A. M. Solarz (red.), Bliski Wschód w stosunkach międzynarodowych w XXI w., Warszawa 2015, s. 98-106.
Case study nr 11: Tajne akcje służb izraelskich – „Francuski przyjaciel” (na podstawie: Y. Denoël, Sekretne wojny Mossadu, Warszawa 2013)
Case Study nr 12: Tajne akcje służb izraelskich – „Szpieg w Ameryce” (na podstawie: D. Raviv, Y. Menman, … A każdy szpieg to książę. Pełna historia wywiadu izraelskiego, Warszawa 1993)
III. Relacje z podmiotami zewnętrznymi oraz problem antysemityzm
9. Stosunki Izraela ze Stanami Zjednoczonymi. Sojusz strategiczny, jego podstawy i przejawy. USA wobec konfliktu izraelsko-arabskiego
Literatura:
• J. J. Mearsheimer, S. M. Walt, Lobby izraelskie w USA, Fijor, Warszawa 2011 (zwłaszcza: Wstęp + Czym jest izraelskie lobby?)
• P. Sasnal, Pseudostabilizacja. Problemy współczesnej polityki USA na Bliskim Wschodzie, Warszawa 2017, s. 109-150.
• US relations with Israel, https://www.state.gov/u-s-relations-with-israel/
• Israel: Background and US relations in brief, https://fas.org/sgp/crs/mideast/R44245.pdf
Case study nr 13: Ustawa Kongresu nr 447 (bezspadkowe mienie ofiar Holocaustu, 10 maja 2018)
Case study nr 14: Plan pokojowy D. Trumpa w sprawie stosunków izraelsko-palestyńskich (28 stycznia 2020)
10. Antysemityzm i jego wpływ na PZ Izraela; Holocaust w polityce Izraela; tzw. nowy antysemityzm; stosunki chrześcijańsko-żydowskie w cieniu antysemityzmu/antyjudaizmu i nastrojów antychrześcijańskich
Literatura:
• A.M.Solarz, Antysemityzm jako instrument polityki zagranicznej Izraela, „Stosunki Międzynarodowe – International Relations” 2014, nr 1.
• R. S. Wistrich, Israel and the Holocaust Trauma, “Jewish History” 1997, vol. 11, no. 2 (pdf udostępnione przez prowadzącego).
• M. Jurek, Relacje miedzy Stolicą Apostolską i Izraelem, w: W. Lizak, A. M. Solarz (red.), Bliski Wschód w stosunkach międzynarodowych w XXI w., Warszawa 2015, s.131-141.
• A.M. Solarz, Stolica Apostolska w polityce zagranicznej Izraela, w: Kośmider, Gąsiorek, Smuniewski (red.), Chrześcijaństwo i bezpieczeństwo, Warszawa 2014
Case study nr 15: Antysemityzm w Argentynie – „plan Andinia”, pogromy i zamachy
Case study nr 16: Sprawa Eichmanna i jej wpływ na Żydów (można wyjątkowo (!) skorzystać m.in. z Wikipedii: https://pl.wikipedia.org/wiki/Adolf_Eichmann)
11. Stosunki polsko-izraelskie na tle stosunków polsko-żydowskich przed i po II wojnie światowej oraz po wznowieniu relacji w 1990 r. Współpraca i nieporozumienia ostatnich lat
Literatura:
• K. Chaczko, A. Skorek, Ł. T. Sroka, Demokracja izraelska, Warszawa 2018, s. 281-352.
• W. Krajewski, O roli Żydów w okresie stalinowskim, „Więź” 1998, numer specjalny „Pod wspólnym niebem. Tematy polsko-żydowskie”
• R. Frister, Trudne polsko-izraelskie stosunki. Zaczęło się od dyplomacji na niby; https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/klasykipolityki/1798370,1,trudne-polsko-izraelskie-stosunki-zaczelo-sie-od-dyplomacji-na-niby.read
• Wspólna deklaracja premierów Polski i Izraela, 27.06.2018; https://www.premier.gov.pl/wydarzenia/aktualnosci/wspolna-deklaracja-premierow-panstwa-izrael-i-rzeczypospolitej-polskiej.html
• M. Gestenfeld, IsraelMustRemainVigilantin ItsRelations with Poland, https://besacenter.org/wp-content/uploads/2019/09/1273-Israels-Relations-with-Poland-Gerstenfeld-final-3.pdf
…………………
• J. Dyduch, Stosunki polsko-izraelskie w latach 1990-2009. Od normalizacji do strategicznego partnerstwa, Warszawa 2010.
• G. Kayzer, Klincz? Debata polsko-żydowska, Warszawa 2017
12. (26.05) Stosunki Izraela z Rosją, UE i państwami europejskimi (Niemcy, Francja, Włochy, EŚW) – wybrane zagadnienia
Literatura:
• A. Bryc, Izrael 2020. Skazany na potęgę?, Warszawa 2014 (r. 5).
• A. M. Solarz, European Union's Relations with Israel, w: P. M. R. Suárez (red.): La Unión Europea y sus relaciones Internacionales Vol.1 – The European Union and its foreign relations Vol.I, Meksyk 2015
• I. Inbar (red.), Israel’s Strategic Agenda, Routledge 2009
Case study nr 17: Ruch BDS (Boycott, Divestment, Sanctions) w Europie i świecie
13. Izrael w organizacjach międzynarodowych (system NZ, OECD, współpraca z NATO i in.). ONZ – gra interesów i wartości w PZ Izraela. Problem palestyński w polityce izraelskiej w systemie międzynarodowym.
Literatura:
1. A. M. Solarz, M. Szydzisz, Sprawiedliwość i solidarność w polityce zagranicznej Izraela na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych, „Stosunki Międzynarodowe – International Relations” 2016, nr 2 (tom 52).
2. I. Inbar (red.), Israel’s Strategic Agenda, Routledge 2009 (udostępnione przez prowadzącego).
3. H. A. Jamsheer. M. Pogońska-Pol, Wprowadzenie do konfliktu arabsko-izraelskiego, Toruń 2016 (wybrane rezolucje ONZ).
4. Relations between Israel and the UN, https://embassies.gov.il/hague-en/aboutisrael/Relations/Pages/Relations-Israel-and-U-N.aspx (oraz inne źródła internetowe).
Case study nr 18: Izrael w UNESCO
Case study nr 19: Problem palestyński na forum ONZ
14. Relacje Izraela z „resztą” świata. – wybrane zagadnienia. Relacje z Chinami, Indiami i innymi państwami regionu Azji i Pacyfiku. Stosunki z Czarną Afryką i Ameryką Łacińską.
Literatura:
• A.M.Solarz, Czarna Afryka w polityce bezpieczeństwa Izraela, w: A. Żukowski (red.), Konteksty bezpieczeństwa w Afryce. Konflikty, wojny, polityki bezpieczeństwa, „Forum politologiczne” Olsztyn 2014, t. 17.
• A. M. Solarz, Między Północą i Południem – polityka zagraniczna ostatnich rządów Benjamina Netanjahu, w: M. Gawryckie i in. (red.), Tendencje i procesy rozwojowe współczesnych stosunków międzynarodowych, Warszawa 2016.
• I. Inbar (red.), Israel’s Strategic Agenda, Routledge 2009 (rozdział Shischora nt. Chin).
• Źródła internetowe i inne, np.:
Relacje izraelsko-chińskie:
• https://www.timesofisrael.com/topic/israel-china-relations/
• https://www.cnbc.com/2019/08/29/israel-will-soon-have-to-choose-between-china-and-the-us.html
• https://thediplomat.com/tag/china-israel-relations/
Relacje izraelsko-indyjskie:
• https://www.timesofisrael.com/topic/israel-india-relations/
• https://www.quora.com/What-is-the-state-of-Indias-relationship-with-Israel
• Z. Al-Khan, Development in Indo-Israel Defence Relations Since 9/11: Pakistan’s Security Concern and Policy Options, „South Asian Studies A Research Journal of South Asian Studies”, Vol. 26, No. 1, January-June 2011, pp. 131-151
Relacje Izrael-AŁ:
• https://www.foreignaffairs.com/reviews/capsule-review/1979-12-01/israel-latin-american-relations (stan z lat 70. XX w.)
• Przeniesienie ambasady Gwatemali do Jerozolimy: https://www.bing.com/videos/search?q=israel-latin+american+reltions&docid=608002871631021405&mid=F1D15584724F0ECB32D1F1D15584724F0ECB32D1&view=detail&FORM=VIRE
• A. M. Kacowicz (2017), Triangular Relations: Israel, Latin American Jewry, and Latin American Countries in a Changing International Context, 1967–2017, „Israel Journal of Foreign Affairs”, 11:2, 203-215 (w dropboxie)
Relacje z Czarną Afryką:
• https://www.timesofisrael.com/topic/israel-africa-relations/
• https://www.jewishvirtuallibrary.org/israeli-cooperation-with-africa
• https://www.dw.com/en/a-history-of-africa-israel-relations/a-43395892
• Film na temat różnych aspektów stosunków izraelsko-afrykańskich: https://www.bing.com/videos/search?q=israel+in+africa&docid=608055386122225339&mid=08E8FFDF6E53EBFD8F0008E8FFDF6E53EBFD8F00&view=detail&FORM=VIRE
Case study nr 20: Relacje izraelsko-chińskie
Case study nr 21: Relacje izraelsko-indyjskie
Case study nr 22: Relacje Izraela z Brazylią i innymi państwami AŁ
Case study nr 23: Relacje z Czarną Afryką
|