Stosunki międzynarodowe na Bliskim Wschodzie 2104-L-D5SMBW
Przedmiot obejmuje kompleksową analizę stosunków międzynarodowych w regionie Bliskiego i Środkowego Wschodu, rozumianym jako obszar arabskiego Maszreku wraz z Iranem, Turcją i Izraelem. Kurs rozpoczyna się od wprowadzenia w problematykę nazwy i geografii regionu oraz jego uwarunkowań geopolitycznych, w tym znaczenia zasobów wodnych i ropy naftowej, a także miejsca współczesnych Arabów na tle świata muzułmańskiego. Następnie analizowana jest historia regionu oraz wpływy i obecność mocarstw – od Pax Britannica, przez okres zimnej wojny, po Pax Americana i współczesne osłabienie wpływów amerykańskich.
Istotną część kursu stanowi analiza konfliktu bliskowschodniego (izraelsko-arabskiego i izraelsko-palestyńskiego) oraz bliskowschodniego procesu pokojowego – od jego początków do stanu obecnego. Kurs porusza również źródła fundamentalizmu muzułmańskiego, z uwzględnieniem roli Arabii Saudyjskiej, wojny w Afganistanie oraz rewolucji islamskiej w Iranie (rewolucja Chomejniego). Kolejnym zagadnieniem jest rywalizacja mocarstw regionalnych w obszarze Zatoki Perskiej oraz polityka Stanów Zjednoczonych wobec regionu. Kurs zamyka analiza Turcji jako aktora regionalnego oraz problemu kurdyjskiego w stosunkach międzynarodowych.
Bilans nakładu pracy studenta (2 ECTS):
udział w konwersatoriach w sali dydaktycznej - 30 godzin;
studiowanie literatury i przygotowanie do bieżących zajęć - 10 godzin;
samodzielne powtórzenie materiału i przygotowanie do testu końcowego - 5 godziny;
przygotowanie prezentacji - 5 godzin
Sumaryczny nakład pracy studenta: 50 godzin. Liczba punktów ECTS: 2.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Student po zakończeniu kursu osiąga następujące przedmiotowe efekty uczenia się, odniesione do efektów kierunkowych przypisanych do przedmiotu w programie studiów (K_W03, K_W05, K_W06, K_U01, K_U02, K_U04, K_U05, K_K01, K_K02):
Wiedza (W)
• PW1 (odn. K_W03): Charakteryzuje główne państwowe i niepaństwowe podmioty stosunków międzynarodowych na Bliskim i Środkowym Wschodzie (państwa arabskie, Iran, Turcja, Izrael, ruchy islamistyczne i inni aktorzy niepaństwowi) oraz wyjaśnia ich role w regionalnym układzie sił.
• PW2 (odn. K_W05): Wyjaśnia prawne, społeczno-gospodarcze i polityczne uwarunkowania stosunków międzynarodowych w regionie, w tym znaczenie zasobów wody i ropy naftowej oraz dziedzictwa kolonialnego.
• PW3 (odn. K_W06): Objaśnia specyfikę Bliskiego Wschodu jako subregionu świata oraz identyfikuje współczesne wyzwania stojące przed państwami regionu (fundamentalizm, konflikt izraelsko-arabski, problem kurdyjski, rywalizacja w Zatoce Perskiej).
Umiejętności (U)
• PU1 (odn. K_U01): Interpretuje zjawiska polityczne, gospodarcze, kulturowe i religijne zachodzące na Bliskim Wschodzie, wykorzystując wiedzę teoretyczną i źródła empiryczne, w tym w języku obcym.
• PU2 (odn. K_U02): Formułuje spójne, merytorycznie uargumentowane wnioski na temat wybranego problemu bliskowschodniego, posługując się specjalistyczną terminologią nauki o stosunkach międzynarodowych.
• PU3 (odn. K_U04): Planuje i przygotowuje indywidualną lub zespołową analizę wybranego zagadnienia regionalnego (referat) oraz współdziała z innymi uczestnikami zajęć w ramach dyskusji.
• PU4 (odn. K_U05): Samodzielnie planuje własną pracę nad zagadnieniami przedmiotu, w tym dobór i krytyczną analizę literatury oraz przygotowanie się do zaliczenia.
Kompetencje społeczne (K)
• PK1 (odn. K_K01): Krytycznie ocenia informacje i interpretacje dotyczące sytuacji na Bliskim Wschodzie pochodzące z różnych źródeł (naukowych, medialnych, publicystycznych).
• PK2 (odn. K_K02): Uznaje znaczenie wiedzy eksperckiej w analizie problemów bliskowschodnich i w dyskusji odwołuje się do opinii specjalistów oraz różnych perspektyw badawczych.
Kryteria oceniania
Warunki formalne zaliczenia
• Dopuszczalna liczba nieobecności: maksymalnie 3 nieobecności w semestrze. Nieobecność nie można usprawiedliwić zwolnieniem lekarskim; za zgodą Prowadzącego nieobecność można odrobić poprzez pisemną odpowiedź na pytania dotyczące opuszczonych zajęć lub prezentację multimedialną.
• Uzyskanie minimum 51/100 punktów sumarycznych (zob. metody weryfikacji poniżej).
Poziom wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji (SI): Poziom 3 – Redakcja wspomagana przez SI. SI może być wykorzystywana do poprawy przejrzystości i jakości językowej referatu lub pracy pisemnej, ale nie może być używana do tworzenia nowych treści merytorycznych. Do pracy pisemnej należy załączyć wersję sprzed użycia SI (zgodnie z Uchwałą Rady Dydaktycznej WNPiSM nr 29/2025 z 7 maja 2025 r. w zw. z Uchwałą nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia UW z 8 grudnia 2023 r.). Możliwe modyfikacje po uzgodnieniu z prowadzącym.
Samodzielność przygotowania prac i poszanowanie własności intelektualnej – zgodnie z Uchwałą nr 14 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia UW z 13 lipca 2020 r. w sprawie wytycznych dotyczących standardów i procedur postępowania w przypadku przygotowywania prac zaliczeniowych i dyplomowych z naruszeniem prawa.
Praktyki zawodowe
Brak
Literatura
Literatura obligatoryjna (propozycja – do weryfikacji i uzupełnienia przez Prowadzącego, zgodnie z dostępnością aktualnych wydań dla studentów)
1. J. Zdanowski, Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku, Ossolineum, Wrocław 2010.
2. E. Rogan, Arabowie. Historia, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2015.
3. J.L. Gelvin, The Modern Middle East: A History, Oxford University Press (najnowsze wydanie).
4. W.L. Cleveland, M. Bunton, A History of the Modern Middle East, Westview Press (najnowsze wydanie).
5. A. Shlaim, Mur żelazny. Izrael i świat arabski, Warszawa (wyd. polskie) / The Iron Wall: Israel and the Arab World.
6. D. McDowall, A Modern History of the Kurds, I.B. Tauris, London (najnowsze wydanie).
7. M.M. Dziekan, Cywilizacja islamu w świecie arabskim, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Literatura uzupełniająca
• Bieżące analizy i raporty ośrodków analitycznych (m.in. Polski Instytut Spraw Międzynarodowych – PISM, Carnegie Middle East Center, Chatham House, International Crisis Group) dotyczące aktualnej sytuacji w regionie.
• Wybrane artykuły naukowe wskazywane przez Prowadzącego przed poszczególnymi zajęciami – zob. pkt 7. Zakres tematów.
|
W cyklu 2026Z:
Literatura obligatoryjna (propozycja – do weryfikacji i uzupełnienia przez Prowadzącego, zgodnie z dostępnością aktualnych wydań dla studentów) |