Stosunki międzynarodowe w Afryce 2104-L-D5SMAF

W ramach przedmiotu będą omawiane następujące zagadnienia:
1. Afryka jako region w stosunkach międzynarodowych – wyznaczniki geograficzne, etniczno-kulturowe, polityczne, gospodarcze.
2. Kolonializm w Afryce. Polityka kolonialna mocarstw europejskich (Wielka Brytania, Francja, Belgia, Portugalia). Konsekwencje kolonializmu dla regionu.
3. Dekolonizacja Afryki – czynniki warunkujące proces (regionalne i pozaregionalne).
4. Poszukiwanie formuły współpracy ogólnokontynentalnej. Panafrykanizm jako idea jedności Afryki. Grupy: Casablanki, Brazzaville, Monrowii. Powstanie Organizacji Jedności Afrykańskiej – jej cele zasady, sposób funkcjonowania, osiągnięcia i porażki.
5. Powstanie Unii Afrykańskiej – przesłanki reformy systemu regionalnej współpracy, cele i zadania UA, sposób funkcjonowania.
6. Konflikty afrykańskie – przyczyny, konsekwencje, sposoby rozwiązywania. Konflikty kolonialne – Algieria, kolonie portugalskie; konflikty terytorialne – z udziałem Maroka i Somalii, konflikty wewnętrzne i procesy ich umiędzynarodowiania (Somalia, DR Konga).
7. Problem zachowania integralności terytorialnej państw afrykańskich (wojna biafrańska, problemy samostanowienia Katangi, Erytrei, Sudanu Południowego).
8. Republika Południowej Afryki jako mocarstwo regionalne pozycja i rola międzynarodowa w okresie apartheidu i współcześnie.
9. Problemy gospodarcze państw afrykańskich – przyczyny niedorozwoju gospodarczego; pomoc międzynarodowa.
10. Procesy integracji regionalnej – Afrykańska Wspólnota Gospodarcza, integracja subregionalna.
11. Polityka mocarstw w Afryce. Państwa afrykańskie na forum międzynarodowym.

Przedmiot stanowi zaawansowane wprowadzenie do specyfiki, ewolucji oraz kluczowych problemów współczesnych stosunków międzynarodowych na kontynencie afrykańskim. Kurs koncentruje się na wielopłaszczyznowej analizie procesów dekolonizacyjnych, systemu apartheidu w Afryce Południowej, rozwoju regionalnych inicjatyw integracyjnych oraz dynamice wewnętrznych i transgranicznych konfliktów zbrojnych (w tym w Nigerii i Demokratycznej Republice Konga). Istotnym elementem zajęć jest ocena pozycji Afryki w globalnej strukturze polityczno-gospodarczej.
W ramach przedmiotu będą omawiane następujące zagadnienia:
1. Afryka jako region w stosunkach międzynarodowych – wyznaczniki geograficzne, etniczno-kulturowe, polityczne, gospodarcze.
2. Kolonializm w Afryce. Polityka kolonialna mocarstw europejskich (Wielka Brytania, Francja, Belgia, Portugalia). Konsekwencje kolonializmu dla regionu.
3. Dekolonizacja Afryki – czynniki warunkujące proces (regionalne i pozaregionalne). Kształtowanie pokolonialnej mapy politycznej kontynentu.
4. Poszukiwanie formuły współpracy ogólnokontynentalnej. Panafrykanizm jako idea jedności Afryki. Grupy: Casablanki, Brazzaville, Monrowii. Powstanie Organizacji Jedności Afrykańskiej – jej cele zasady, sposób funkcjonowania, osiągnięcia i porażki.
5. Powstanie Unii Afrykańskiej – przesłanki reformy systemu regionalnej współpracy, cele i zadania UA, sposób funkcjonowania. Afrykańska Architektura Pokoju i Bezpieczeństwa (APSA).
6. Apartheid i "imperium białego człowieka" - geneza, konselwencje; Republika Południowej Afryki jako mocarstwo regionalne; pozycja i rola międzynarodowa w okresie apartheidu i współcześnie.
7. Konflikty afrykańskie – przyczyny, konsekwencje, sposoby rozwiązywania. Konflikty kolonialne – Algieria, kolonie portugalskie; konflikty terytorialne – z udziałem Maroka i Somalii, konflikty wewnętrzne i procesy ich umiędzynarodowiania (Somalia, DR Konga, Rwanda, Burundi).
8. Problem zachowania integralności terytorialnej państw afrykańskich (wojna biafrańska, problemy samostanowienia Katangi, Erytrei, Sudanu Południowego).
9. Problemy gospodarcze państw afrykańskich – przyczyny niedorozwoju gospodarczego; pomoc międzynarodowa; miejsce Afryki w światowej gospodarce; procesy integracji regionalnej – Afrykańska Wspólnota Gospodarcza, integracja subregionalna.
10. Polityka mocarstw w Afryce (USA, ChRL, Francja, Wielka Brytania, Rosja, UE). Państwa afrykańskie na forum międzynarodowym.

Bilans nakładu pracy studenta (2 ECTS):

udział w konwersatoriach w sali dydaktycznej - 30 godzin;

studiowanie literatury i przygotowanie do bieżących zajęć - 15 godzin;

przygotowanie pracy pisemnej - 5 godzin;

Sumaryczny nakład pracy studenta: 50 godzin. Liczba punktów ECTS: 2.

1. W. Dobrzycki, Historia stosunków międzynarodowych w czasach nowożytnych. 1815-1945, Warszawa 2003
2. B. Kaczyński, Organizacja Jedności Afrykańskiej. Charakter i działalność, Warszawa 1976
3. J. Kukułka, Historia współczesna stosunków międzynarodowych. 1945-2000, Warszawa 2000
4. E. J. Jaremczuk, Konflikt kongijski, Toruń 2006
5. M. M. Kenig, Organizacja Jedności Afrykańskiej. Wybrane problemy prawno-polityczne, Warszawa 1976
6. M. M. Kenig-Witkowska, Unia Afrykańska ze stanowiska prawa międzynarodowego, „Państwo i Prawo” 2003, nr 9, s. 41-57
7. J. Krasuski, Wspólnota Francuska w Afryce. Communaute, Poznań 1983
8. W. Lizak, Afrykańskie instytucje bezpieczeństwa, Warszawa 2012
9. W. Lizak, Unia Afrykańska, w: E. Haliżak, R. Kuźniar (red.), Prawo, instytucje i polityka w procesie globalizacji, Warszawa 2003, s. 327-343
10. T. Łętocha, Granice i spory terytorialne w Afryce, Warszawa 1973
11. T. Łętocha, Wybrane współczesne problemy polityczne Afryki, Warszawa 1973
12. D. Madeyska, Historia współczesna świata arabskiego, Warszawa 2008
13. M. Malinowski, Cień Marsa nad Czarnym Lądem, Warszawa 1986,
14. M. Malinowski, Ekspansja RPA na Czarnym Lądzie, „SM” 1982, nr 10
15. M. Malinowski, Ideologie afrykańskie, Wrocław 1986, s. 26-52
16. M. Malinowski, Konflikt w Rogu Afryki, „SM” 1978, nr 2
17. M. Malinowski, Międzynarodowe następstwa przemian w RPA, „Sprawy Międzynarodowe” 1991, nr 9
18. M. Malinowski, Niepodległość Namibii, „SM” 1990, nr 10
19. J. Mantel-Niećko, M. Ząbek (red.), Róg Afryki. Historia i współczesność, Warszawa 1999
20. J. J. Milewski, Polityka zagraniczna Nigerii, Warszawa 1972
21. J. J. Milewski, W. Lizak (red.), Stosunki międzynarodowe w Afryce, Warszawa 2002,
22. S. Parzymies, Spór wokół Sahary Zachodniej, „Sprawy Międzynarodowe 1976, nr 3
23. M. W. Solarz, Republika Południowej Afryki. Trwałość czy zmierzch potęgi w regionie, Warszawa 1999
24. L. Sosnowski, Organizacja Jedności Afrykańskiej. 1963-1977. Studium prawno-międzynarodowe, Kraków 1977
25. K. Trzciński, Wojny w Liberii i Sierra Leone, Warszawa 2002
26. J. Weraksa, Problem Erytrei, „SM” 1975, nr 9
27. L. Zapałowski, Operacje pokojowe ONZ, Kraków 1989
28. J. Żebrowski, Maroko – współczesność a historia, Warszawa 2001
29. W. Lizak, J. J. Milewski, Afryka – od marginalizacji do rozwoju, „Rocznik Strategiczny” 2004/2005, s. 338-363
30. A. Maryański, Narodowości świata, Warszawa 1994
31. J. J. Milewski, Afryka – wielkie obietnice i zmagania o przetrwanie i rozwój, „Rocznik Strategiczny” 2005-2006, s. 305-337
32. J. J. Milewski, P. Dutkiewicz, B. Stefański (red.), Niepodległa Afryka – trzy dekady rozwoju, Warszawa 1987
33. A. Mrozek, Idee i ekspansja czarnego islamu, „Studia Filozoficzne” 1969, nr 2 (57), s. 69-90
34. A. Mrozek-Dumanowska (red.), Religie w procesie przemian w Afryce, Wrocław 1977
35. S. Piłaszewicz, Religie Afryki, Warszawa 2000
36. S. Piłaszewicz, Wstęp do afrykanistyki, Warszawa 1994
37. E. Rekłajtis (red.), Państwo, gospodarka, zmiana w Afryce, Warszawa 1995

1. W. Dobrzycki, Historia stosunków międzynarodowych w czasach nowożytnych. 1815-1945, Warszawa 2003
2. E. J. Jaremczuk, Konflikt kongijski, Toruń 2006
3. B. Kaczyński, Organizacja Jedności Afrykańskiej. Charakter i działalność, Warszawa 1976
4. J. Kukułka, Historia współczesna stosunków międzynarodowych. 1945-2000, Warszawa 2000
5. M. M. Kenig-Witkowska, Unia Afrykańska ze stanowiska prawa międzynarodowego, „Państwo i Prawo” 2003, nr 9, s. 41-57
6. J. Krasuski, Wspólnota Francuska w Afryce. Communaute, Poznań 1983
7. W. Lizak, Afrykańskie instytucje bezpieczeństwa, Warszawa 2012
8. W. Lizak, Unia Afrykańska, w: E. Haliżak, R. Kuźniar (red.), Prawo, instytucje i polityka w procesie globalizacji, Warszawa 2003, s. 327-343
9. T. Łętocha, Granice i spory terytorialne w Afryce, Warszawa 1973
10. D. Madeyska, Historia współczesna świata arabskiego, Warszawa 2008
11. M. Malinowski, Cień Marsa nad Czarnym Lądem, Warszawa 1986,
12. M. Malinowski, Ideologie afrykańskie, Wrocław 1986, s. 26-52
13. M. Malinowski, Konflikt w Rogu Afryki, „SM” 1978, nr 2
14. J. Mantel-Niećko, M. Ząbek (red.), Róg Afryki. Historia i współczesność, Warszawa 1999
15. J. J. Milewski, W. Lizak (red.), Stosunki międzynarodowe w Afryce, Warszawa 2002,
16. S. Parzymies, Spór wokół Sahary Zachodniej, „Sprawy Międzynarodowe 1976, nr 3
17. M. W. Solarz, Republika Południowej Afryki. Trwałość czy zmierzch potęgi w regionie, Warszawa 1999
18. K. Trzciński, Wojny w Liberii i Sierra Leone, Warszawa 2002
19. L. Zapałowski, Operacje pokojowe ONZ, Kraków 1989
20. J. Żebrowski, Maroko – współczesność a historia, Warszawa 2001
21. W. Lizak, J. J. Milewski, Afryka – od marginalizacji do rozwoju, „Rocznik Strategiczny” 2004/2005, s. 338-363
22. J. J. Milewski, Afryka – wielkie obietnice i zmagania o przetrwanie i rozwój, „Rocznik Strategiczny” 2005-2006, s. 305-337
23. S. Piłaszewicz, Wstęp do afrykanistyki, Warszawa 1994
24. D. Fayolin, Afryka to nie państwo. Pora przełamać stereotypy, Kraków 2024
25. Z. Badawi, Afrykańska historia Afryki. Od narodzin człowieka do niepodległych państw, Kraków 2025
26. M. Meredith, Historia wspólczesnej Afryki. Pół wieku niepodległości, Warszawa 2011
27. B. Davidson, Społeczna i polityczna historia Afryki w XX wieku, Warszawa 2011
28. B. Sidi Diallo, Afrykański regionalny system bezpieczeństwa zbiorowego w świetle prawa międzynarodowego, Poznań 2018