Międzynarodowe stosunki wojskowe 2104-L-D3MSWO
1. Zajęcia wprowadzające. Przedmiot, zasadnicze konteksty przedmiotu.
a) Podstawowe pojęcia - polityka, strategia, doktryna. Strategia, sztuka operacyjna, taktyka, sztuka wojenna. Strategiczne aspekty stosunków międzynarodowych. Geopolityka, geostrategia, geografia wojenna.
b) Siły zbrojne w państwie. Definicja. Siły zbrojne a inne formacje uzbrojone/mundurowe. Siły zbrojne jako instrument polityki, element struktury państwa. Role, funkcje, misje, zadania sił zbrojnych. Siły zbrojne – specyficzna grupa społeczna, grupa interesu. Armia zawodowa i poborowa. Cywilna kontrola nad armią. Jedność wojska i władzy.
c) Podstawowe informacje o organizacji i strukturze sił zbrojnych.
2. Siły zbrojne w świecie współczesnym. Identyfikacja stanu.
a) Kierunki współczesnej ewolucji globalnego układu sił.
b) Liczebność sił zbrojnych, poziom wydatków wojskowych. Porównanie wskaźników lat: 1985, 1995, 2005, 2015 i najnowszych dostępnych.
c) Bazy wojskowe. Wojska dyslokowane poza własne terytorium.
3-5. Siły zbrojne i polityka bezpieczeństwa wybranych państw.
a) Czynniki determinujące charakter sił zbrojnych państwa
b) Siły zbrojne i polityka bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych - mocarstwa globalnego
c) Siły zbrojne i polityka bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej – państwa neoimperialnego
d) Siły zbrojne i polityka bezpieczeństwa Chin – państwa-challengera
e) Siły zbrojne i polityka bezpieczeństwa …
f) Siły zbrojne i polityka bezpieczeństwa …
g) Siły zbrojne i polityka bezpieczeństwa …
6. Polityka bezpieczeństwa Polski – potencjał, środowisko, cele strategiczne, główne wyzwania.
a) Siły zbrojne i polityka bezpieczeństwa Polski.
b) Analiza potencjału Sił Zbrojnych RP.
c) Diagnoza środowiska bezpieczeństwa Polski. Określenie najważniejszych zagrożeń.
d) Określenie celów strategicznych RP – deklarowanych (analiza dokumentów strategicznych) i faktycznych.
e) Główne wyzwania dla bezpieczeństwa Polski – wymiar wewnętrzny i zewnętrzny. Główne problemy strukturalne.
f) Wojna w Ukrainie a bezpieczeństwo Polski.
g) Dyskusja – analiza SWOT stanu bezpieczeństwa narodowego RP.
7-8. Bezpieczeństwo zbiorowe na obszarze transatlantyckim.
a) Podstawowe pojęcia – sojusz, system bezpieczeństwa zbiorowego, bezpieczeństwo kooperatywne.
b) NATO: geneza, uczestnictwo, specyfika organizacji; struktura organizacyjna ciał cywilnych i wojskowych; siły wielonarodowe; koncepcja strategiczna; aktywność operacyjna; współczesne problemy funkcjonowania NATO.
Donald Trump vs. NATO.
NATO wobec wojny w Ukrainie
c) WPBiO: rozwój i stan obecny. Aktywność operacyjna (główne kategorie, kierunki rozwoju) i próby integracji europejskiej w obszarze bezpieczeństwa i obrony.
Europejska armia - czy możliwa i czy potrzebna?
9. Siły zbrojne w kryzysach, konfliktach zbrojnych, wojnach.
a) Kryzys, konflikt zbrojny, wojna – podstawowe pojęcia i kategorie.
b) Większe konflikty zbrojne po zimnej wojnie (dane statystyczne).
c) Cechy charakterystyczne współczesnych konfliktów zbrojnych
- wpływ kryzysu klimatycznego na występowanie i charakter konfliktów zbrojnych (potencjalny i realny).
d) Konflikty zbrojne toczące się obecnie:
- wojna w Ukrainie
- wojna…
10. Misje, operacje pokojowe; operacje „stabilizacyjne”.
a) Operacje pokojowe - idea i klasyfikacja. Przegląd ilościowy.
b) Przykładowe kategorie: misje ONZ typu peacekeeping, misje NATO out of area, misje ekspedycyjne USA.
11. Kontrola zbrojeń i rozbrojenie. Handel bronią
a) Broń masowego rażenia. Broń jądrowa, współczesne arsenały jądrowe.
b) Przegląd najważniejszych porozumień z zakresu rozbrojenia i kontroli zbrojeń NPT (+ strefy bezatomowe), BWC, CWC, ENMOD, CCW, MBT, CCM, CFE, ATT.
c) Handel bronią – podstawowe mechanizmy i najważniejsze podmioty (państwa i spółki).
12-13. Współczesne problemy, zmiany w sferze wojskowości.
a) Problemy związane z bojowym użyciem dronów (UAV’s).
b) Militarne zastosowanie sztucznej inteligencji (AI) – istota, przykłady i główne problemy.
c) Wojna psychologiczna i dezinformacja – koncepcje, środki i przykłady.
d) Cyberprzestrzeń jako arena konfrontacji.
14. Kolokwium zaliczeniowe.
Bilans nakładu pracy studenta (Punkty ECTS)
Forma aktywności studenta/ Obciążenie godzinowe
Godziny kontaktowe: Udział w konwersatoriach w sali dydaktycznej – obciążenie: 30 h
Praca własna: Studiowanie literatury i przygotowanie do bieżących zajęć konwersatoryjnych - obciążenie: 15 h
Praca własna: Przygotowanie prezentacji - obciążenie: 15 h
Praca własna: Samodzielna nauka i przygotowanie do kolokwium - obciążenie: 30 h
Sumaryczny nakład pracy studentow (h): 90 godzin
Liczba punktów ECTS: 4.0 ECTS
|
W cyklu 2025Z:
1. Zajęcia wprowadzające. Przedmiot, zasadnicze konteksty przedmiotu. 2. Siły zbrojne w świecie współczesnym. Identyfikacja stanu. 3-5. Siły zbrojne i polityka bezpieczeństwa wybranych państw. 6-8. Bezpieczeństwo zbiorowe na obszarze transatlantyckim. 9. Siły zbrojne w kryzysach, konfliktach zbrojnych, wojnach. 10. Misje, operacje pokojowe; operacje „stabilizacyjne”. 11. Kontrola zbrojeń i rozbrojenie. Handel bronią 12-13. Współczesne problemy, zmiany w sferze wojskowości. 14. Kolokwium zaliczeniowe. |
W cyklu 2026Z:
1. Zajęcia wprowadzające. Przedmiot, zasadnicze konteksty przedmiotu. 2. Siły zbrojne w świecie współczesnym. Identyfikacja stanu. 3-5. Siły zbrojne i polityka bezpieczeństwa wybranych państw. 6-8. Bezpieczeństwo zbiorowe na obszarze transatlantyckim. 9. Siły zbrojne w kryzysach, konfliktach zbrojnych, wojnach. 10. Misje, operacje pokojowe; operacje „stabilizacyjne”. 11. Kontrola zbrojeń i rozbrojenie. Handel bronią 12-13. Współczesne problemy, zmiany w sferze wojskowości. 14. Kolokwium zaliczeniowe. |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2026Z: | W cyklu 2025Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
K_W01 (zna i rozumie w zaawansowanym stopniu najważniejsze fakty, zjawiska oraz problemy z zakresu stosunków międzynarodowych.)
K_W04 (zna i rozumie w zaawansowanym stopniu wybrane problemy bezpieczeństwa międzynarodowego i strategii państw w zakresie bezpieczeństwa)
K_W08 (zna i rozumie w zaawansowanym stopniu współczesne zagrożenia dla bezpieczeństwa międzynarodowego oraz zagadnienia współpracy wojskowej państw i innych podmiotów)
K_U01 (potrafi prawidłowo interpretować zjawiska polityczne, ekonomiczne, kulturowe, wojskowe i prawne w skali globalnej, wybranych regionów i subregionów świata, jak i na poziomie krajowym, wykorzystując teoretyczną i empiryczną wiedzę zdobytą podczas studiów, w z wykorzystaniem technik informacyjno-komunikacyjnych);
K_U02 (potrafi merytorycznie argumentować, formułować spójne wnioski z wykorzystaniem specjalistycznego języka nauki o stosunkach międzynarodowych i powiązanych z nią dyscyplin, na użytek komunikacji ze specjalistami z zakresu dyscypliny, jak i szerszego grona odbiorców)
K_U04 (potrafi planować i organizować pracę indywidualną o charakterze badawczym w zakresie nauki o stosunkach międzynarodowych oraz w współdziałać z innymi osobami w ramach prac zespołowych nad danym problemem z zakresu stosunków międzynarodowych)
K_K01 (jest gotów do krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści z zakresu kierunku studiów)
K_K03 (jest gotów do organizowania działań na rzecz promowania wiedzy dotyczącej wyzwań we współczesnych stosunkach międzynarodowych, w tym wyzwań związanych z problemami o charakterze globalnym)
Student po ukończeniu kursu:
- definiuje miejsca i rolę sił zbrojnych, ich funkcje w państwie i stosunkach międzynarodowych oraz istotę polityki bezpieczeństwa państwa (co ilustruje wybranymi przykładami) (K_W01, K_W04, K_U02)
- tłumaczy istotę instrumentarium na rzecz zachowania pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego w wymiarze wielostronnym, w szczególności w odniesieniu do transatlantyckiej architektury bezpieczeństwa zbiorowego (K_W01, K_W04, K_W08, K_U02)
- wskazuje na implikacje polityk bezpieczeństwa i obronnych wybranych państw (zwłaszcza mocarstw) dla dynamiki procesów politycznych w wymiarze globalnym i regionalnym, ze szczególnym uwzględnieniem środowiska bezpieczeństwa Polski (K_W01, K_W04, K_W08, K_U01, K_U02)
- wyjaśnia specyfikę kluczowych współczesnych problemów i tendencji związanych z bezpieczeństwem międzynarodowym, w tym te związane z konfliktami zbrojnymi oraz metodami i środkami walki (w tym przynależne im dylematy funkcjonalne i etyczne) (K_W01, K_W04, K_W08, K_U01, K_U02, K_K01)
- twórczo analizuje sytuację międzynarodową z uwzględnieniem jej aspektów militarnych, dokonuje krytycznej oceny znaczenia siły w stosunkach międzynarodowych (K_U01, K_U02, K_K01)
- klarownie i kompetentnie prezentuje zagadnienia związane z militarnym wymiarem bezpieczeństwa międzynarodowego (K_U02, K_U04, K_K01, K_K03)
Kryteria oceniania
Różne w zależności od grupy i prowadzącego (preferowany: test pisemny: pytania wielokrotnego wyboru i otwarte)
Wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI) przy przygotowywaniu prezentacji nie jest dozwolone (poziom I). Studenci polegają wyłącznie na swojej wiedzy, zrozumieniu i umiejętnościach. Sztuczna inteligencja nie może być wykorzystywana w żadnym momencie oceniania.
Praktyki zawodowe
Brak
Literatura
Literatura podstawowa
B. Balcerowicz, Siły Zbrojne w stanie pokoju, kryzysu, wojny, Warszawa 2010.
R. Kuźniar (et.al.), Bezpieczeństwo międzynarodowe, Warszawa 2020
„Rocznik Strategiczny” (wybrane edycje)
The Military Balance (wybrane edycje)
SIPRI Yearbook. Armaments, disarmaments and international security (wybrane edycje)
Literatura uzupełniająca
R. Kuźniar, Polityka i siła, Warszawa 2005
P. Żurawski vel Grajewski, Bezpieczeństwo międzynarodowe. Wymiar militarny, Warszawa 2012
M. Madej (red.), Wojny Zachodu, Warszawa 2017
R. Zięba (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie, Warszawa 2008
R. Zięba, Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony UE, Warszawa 2007
B. Balcerowicz, Czym jest współcześnie wojna [w:] „Ethos” 3-4/2005
E. Haliżak, R. Kuźniar (red.), Stosunki Międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika, Warszawa 2006, str. 142-179
R. Kupiecki, Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, Warszawa 2016
S. Koziej, Między piekłem a rajem: szare bezpieczeństwo na progu XXI wieku, Toruń 2006
P.D. Williams (red.), Studia bezpieczeństwa, Kraków 2012, str. 148-165; 287-453.
A. Heywood, Politologia, Warszawa 2008, str. 466-490.
B. Cichocki, Kryzys OBWE i polityka Rosji, [w:] „Bezpieczeństwo narodowe” III-IV/2007, t. 5-6
Ł. Kamieński, Technologia i wojna przyszłości. Wokół nuklearnej i informacyjnej rewolucji w sprawach wojskowych, Kraków 2009
M. Zachara, Broń i dyplomacja. Eksport uzbrojenia w polityce zagranicznej Stanów Zjednoczonych, Kraków 2010
P.D. Wezeman, Trends in international arms transfers, SIPRI 2019
Biała Księga Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2013
Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczpospolitej Polskiej, Warszawa 2020.
R. Kuźniar (red.), Bezpieczeństwo Polski w świetle wojny na wschodzie, Warszawa 2022
S. Koziej, Pierwsza dekada funkcjonowania w strukturach bezpieczeństwa NATO i UE – strategiczne doświadczenia Polski [w:] "Bezpieczeństwo Międzynarodowe" 22/2012
T. Huxley, Why Asia's 'arms race' is not quite what it seems, www.weforum.org
I. Anthony, Niebezpieczeństwo nowego wyścigu zbrojeń [w:] "Polski Przegląd Dyplomatyczny" 3/2017
I. Popiuk-Rysińska, Ewolucja systemu zbiorowego bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych po zimnej wojnie, Warszawa 2013
A. Ciupiński, Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony Unii Europejskiej: geneza, rozwój, funkcjonowanie, Warszawa 2013
P. Śledź, Europejska współpraca zbrojeniowa, Warszawa 2021
Building Defence Capacity in Europe: An Assessment, International Institute for Strategic Studies, London 2024.
T. Homer-Dixon, Environment, Scarcity and Violence, Princeton 1999
B. Molo, Zmiany klimatu jako źródło konfliktów zbrojnych [w:] M. Ochwat (red.), Bezpieczeństwo i prawa człowieka. Analiza wybranych problemów globalnych, Poznań 2014
A. Wilk, P. Żochowski, Rok wojny w analizach Ośrodka Studiów Wschodnich, Warszawa 2023
A. Wilk, P. Żochowski, J. Ber, Drugi rok wojny w analizach Ośrodka Studiów Wschodnich, Warszawa 2024
A. Gruszczak (red.), The war must go on. Dynamika wojny w Ukrainie i jej reperkusje dla bezpieczeństwa Polski, Kraków 2023
S. Kreps, Drony: wprowadzenie, technologie, zastosowania, Warszawa 2019
Autonomiczne drony wojskowe: już nie science fiction, www.nato.int
M. Madej, Od Bayraktara, Szahida i Switchblade’a do programu Replicator. Zastosowanie dronów w wojnie w Ukrainie a kierunki rozwoju bezzałogowych i autonomicznych systemów bojowych, "Politeja" 6/2024.
J. Darczewska, Diabeł tkwi w szczegółach. Wojna informacyjna w świetle doktryny wojennej Rosji, Warszawa 2015
G. Nowacki, Organizacja i prowadzenie działań psychologicznych w wybranych państwach, Toruń 2004
D. Wołkogonow, Wojna psychologiczna, Warszawa 1986
M. Olechowski, „Wojna psychologiczna” – próba zdefiniowania pojęcia [w:] „Wiedza obronna” 1-2/2018
P. Śledź, Dezinformacja w stosunkach międzynarodowych w warunkach czwartej rewolucji przemysłowej [w:] "Studia Socjologiczno-Polityczne" 1/2022
M. Lakomy, Cyberprzestrzeń jako nowy wymiar rywalizacjii współpracy państw, Katowice 2015
M. Madej, M. Terlikowski (red.), Bezpieczeństwo teleinformatyczne państwa, Warszawa 2009, str. 17-40; 75-122.
|
W cyklu 2025Z:
Literatura podstawowa B. Balcerowicz, Siły Zbrojne w stanie pokoju, kryzysu, wojny, Warszawa 2010. Literatura uzupełniająca R. Kuźniar, Polityka i siła, Warszawa 2005 |
W cyklu 2026Z:
Literatura podstawowa B. Balcerowicz, Siły Zbrojne w stanie pokoju, kryzysu, wojny, Warszawa 2010. Literatura uzupełniająca R. Kuźniar, Polityka i siła, Warszawa 2005 |
Uwagi
|
W cyklu 2025Z:
brak |
W cyklu 2026Z:
brak |