Wstęp do nauki o stosunkach międzynarodowych 2104-L-D1WNSM

1. GENEZA, POJĘCIE I ISTOTA "STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH".
" Narodziny nowożytnych stosunków międzynarodowych;
" Oddziaływania międzynarodowe;
" Uwarunkowania stosunków międzynarodowych;
" Stosunki międzynarodowe jako dyscyplina badawcza
" Historia stosunków międzynarodowych

2. WIZJE RZECZYWISTOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ
" Realistyczna wizja rzeczywistości międzynarodowej;
" Liberalna wizja rzeczywistości międzynarodowej;
" Transnarodowa wizja rzeczywistości międzynarodowej)

3. UCZESTNICY STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH
" Pojęcie i zróżnicowanie uczestników międzynarodowych,
" Interesy uczestników stosunków międzynarodowych,
" Oddziaływania uczestników stosunków międzynarodowych,
" Ewolucja uczestników stosunków międzynarodowych ze szczególnym
skupieniem się na roli państwa

4. MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI POLITYCZNE - DYPLOMACJA
" Nadrzędność międzynarodowych stosunków politycznych;
" Pojęcie polityki zagranicznej - uwarunkowania i instrumenty;
" Dyplomacja
" Stosunki dwu i wielostronne

5-6. BEZPIECZEŃSTWO W STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH.
" Ogólne koncepcje bezpieczeństwa międzynarodowego, sojusze i wspólnoty bezpieczeństwa, systemy bezpieczeństwa zbiorowego,
" ograniczanie zbrojeń, kontrola zbrojeń, rozbrojenie,
" nowe problemy bezpieczeństwa

7. MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI EKONOMICZNE
" Pojęcie międzynarodowych stosunków ekonomicznych
" Główne terminy MSE
" Czynnik ekonomiczny w stosunkach międzynarodowych
" Współpraca międzynarodowa

8. MIĘDZYNARODOWA OCHRONA PRAW CZŁOWIEKA
" geneza, źródła, rodzaje praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego;
" relatywizm a uniwersalizm praw człowieka)

9. PRAWO MIĘDZYNARODOWE
" Prawo międzynarodowe jako zespół norm,
" Źródła prawa międzynarodowego,
" Sankcje w prawie międzynarodowym)

10. SYSTEM NARODÓW ZJEDNOCZONYCH
" Geneza, cele i zasady NZ,
" Struktura organizacji i systemu NZ,
" Podstawowe dziedziny działalności)

11. POLITYKA ZAGRANICZNA RP
" Podstawy nowej polskiej polityki zagranicznej;
" Wewnętrzne uwarunkowania polityki zagranicznej;
" Rozwój więzi Polski z Zachodem
" Polityka wobec Europy Środkowej i Wschodniej

12. EUROPA
" Wyznaczniki tożsamości Europy;
" Zderzenie cywilizacji w Europie?
" Integracja europejska)

13. PORZĄDEK MIĘDZYNARODOWY W DOBIE GLOBALIZACJI
" Internacjonalizacja zagrożeń społecznych,
" Wymiary zależności i współzależności, pojęcie ładu międzynarodowego,
" Ewolucja ładu międzynarodowego
" Pozimnowojenne koncepcje ładu międzynarodowego)

14-15. KONFLIKTY I SPOSOBY ROZWIĄZYWANIA KONFLIKTÓW. WSPÓŁCZESNE KONFLIKTY ZBROJNE
" Pojęcie konfliktu,
" Sposoby rozwiązywania konfliktów,
" Główne osie konfliktu - Północ-Południe? Wschód-Zachód?

Bilans pracy studenta – wykład i ćwiczenia (przy wymiarze 4 pkt. ECTS/100 godz.):
- czas poświęcony na zajęcia (wykład i ćwiczenia) – 60 godz.,
- praca własna (czytanie literatury i przygotowanie się do zajęć, przygotowanie się do sprawdzianu i egzaminu) – 35 godz.
- udział w sprawdzianie, egzaminie – ok. 5 godz.

W cyklu 2025Z:

8. MIĘDZYNARODOWA OCHRONA PRAW CZŁOWIEKA
" geneza, źródła, rodzaje praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego;
" relatywizm a uniwersalizm praw człowieka)

12. EUROPA
" Wyznaczniki tożsamości Europy;
" Zderzenie cywilizacji w Europie?
" Integracja europejska)

W cyklu 2026Z:

8. MIĘDZYNARODOWA OCHRONA PRAW CZŁOWIEKA
" geneza, źródła, rodzaje praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego;
" relatywizm a uniwersalizm praw człowieka)

12. EUROPA
" Wyznaczniki tożsamości Europy;
" Zderzenie cywilizacji w Europie?
" Integracja europejska)

Koordynatorzy przedmiotu

Jacek Kosiarski
Roman Kuźniar

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Student powinien dysponować podstawową wiedzą z zakresu takich przedmiotów jak: historia, geografia oraz wiedza o społeczeństwie na poziomie szkoły średniej, wykazywać umiejętność krytycznego czytania i zrozumienia tekstów źródłowych, naukowych i publicystycznych.

Efekty uczenia się

Student po zakończeniu kursu osiąga następujące efekty uczenia się z programu studiów dla kierunku Stosunki Międzynarodowe I stopnia:

Wiedza (W):
• K_W01: Charakteryzuje i objaśnia w zaawansowanym stopniu najważniejsze fakty, zjawiska oraz problemy z zakresu stosunków międzynarodowych.
• K_W02: Definiuje, klasyfikuje i porównuje metody oraz teorie w sposób zaawansowany wyjaśniające procesy zachodzące w stosunkach międzynarodowych.
• K_W05: Wyjaśnia i interpretuje w zaawansowanym stopniu prawne, społeczno-gospodarcze i polityczne uwarunkowania rozwoju stosunków międzynarodowych oraz współpracy międzynarodowej.
• K_W09: Opisuje podstawowe zasady przedsiębiorczości, w tym tworzenia przedsiębiorstw międzynarodowych i ich funkcjonowania w porządku krajowym oraz w stosunkach międzynarodowych.
Umiejętności (U):
• K_U01: Prawidłowo analizuje i interpretuje zjawiska polityczne, ekonomiczne, kulturowe, wojskowe i prawne w skali globalnej, wybranych regionów świata oraz na poziomie krajowym, wykorzystując teoretyczną i empiryczną wiedzę zdobytą podczas studiów z użyciem technik informacyjno-komunikacyjnych.
• K_U02: Merytorycznie argumentuje oraz formułuje spójne wnioski z wykorzystaniem specjalistycznego języka nauki o stosunkach międzynarodowych i powiązanych z nią dyscyplin na użytek komunikacji naukowej.
Kompetencje społeczne (K):
• K_K01: Jest gotów do krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści z zakresu nauki o stosunkach międzynarodowych.
• K_K02: Jest gotów do uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych z zakresu stosunków międzynarodowych oraz do zasięgania opinii ekspertów.
• K_K05: Jest gotów do odpowiedzialnego wykonywania zadań w obszarze stosunków międzynarodowych, w tym przestrzegania zasad etyki zawodowej i akademickiej oraz dbałości o tradycje zawodu.

K_W01; K_W02; K_W05, K_W09; K_U01; K_U02; K_K01; K_K02; K_K05

Kryteria oceniania

Egzamin pisemny.
Skala oceniania:

90% punktów - bdb

80% punktów - db plus

70% punktów - db

60% punktów - dst plus

51% punktów - dst

Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się:
Wykład:
1. Egzamin końcowy pisemny (Test / Pytania otwarte i opisowe z zakresu wykładu i ćwiczeń):
- Przypisane efekty uczenia się: K_W01, K_W02, K_W05, K_W09, K_U01
Ćwiczenia
2. Kolokwium pisemne z ćwiczeń (10-12 pytań opisowych/problemowych z lektur i materiałów):
- Przypisane efekty uczenia się: K_W01, K_W02, K_U01, K_U02

3. Ocena aktywności i przygotowania do ćwiczeń (Udział w dyskusji akademickiej, praca z e-skryptem i literaturą):
- Przypisane efekty uczenia się: K_U02, K_K01, K_K02, K_K05

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura podstawowa:
- R. Kuźniar, Pozimnowojenne dwudziestolecie 1989-2010. Stosunki międzynarodowe na przełomie XX i XXI wieku, Warszawa 2011
- R. Kuźniar, Zmierzch liberalnego porządku międzynarodowego 2011-2021, Warszawa 2022
- E. Haliżak, R. Kuźniar (red.), Stosunki międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika, Warszawa 2006
- R. Kuźniar i in., Bezpieczeństwo międzynarodowe, Warszawa 2020 (wydanie 2-gie zmienione i rozszerzone)
- B. Radziejewski, Nowy porządek globalny. Mocarstwa, średniacy i niewidzialne siły kierujące światem, Warszawa 2023
- R. Zięba (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe w XXI wieku, Warszawa 2018
- S. Bieleń, Polityka w stosunkach międzynarodowych, Warszawa 2010
- M. Pietraś (red.), Międzynarodowe stosunki polityczne, Lublin 2021
- J. Kloczkowski (red.), Geopolityka, Kraków 2021, https://slownikispoleczne.ignatianum.edu.pl/pliki/geopolityka_pl.pdf
- P. Eberhardt, Rozwój światowej myśli geopolitycznej. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2016
- A. Wielomski, Kres hegemonii Zachodu. Narodziny świata wielobiegunowego, Warszawa 2026
- R. Bierzanek, J. Symonides, M. Balcerzak, M. Kałduński, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2023 (nowa edycja)
- J. Barcik, T. Srogosz, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2019 (wydanie 4)
- W. Góralczyk, K. Karski, S. Sawicki, Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie, Warszawa 2024 (19. Wydanie; poprzednie wydania – np. wydanie 18/Warszawa 2020 – ukazywały się jeszcze jako: W. Góralczyk, S. Sawicki, Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie)
- Zawidzka-Łojek A. (red.), Łazowski A., Sonczyk B., Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2025 (wydanie 5)
- J. Wozinski, Dzieje kapitalizmu [Nieznana historia imperiów, bankierów, wojen i kryzysów], Warszawa 2017
- A. Budnikowski, Ekonomia międzynarodowa, Warszawa 2026 (wydanie 6)
- E. Cziomer (red.), Współczesne stosunki międzynarodowe. [Część I] Wprowadzenie do stosunków międzynarodowych, Kraków 2014, https://repozytorium.uafm.edu.pl/server/api/core/bitstreams/003c4b98-c058-484e-8dc0-1f0636f69dd3/content
- E. Cziomer (red.), Współczesne stosunki międzynarodowe. [Część II] Historia stosunków międzynarodowych 1919-1991, Kraków 2015, https://repozytorium.uafm.edu.pl/server/api/core/bitstreams/ecc68f26-2f20-491e-aa5c-ebe81f0c6a8c/content
- E. Cziomer (red.), Współczesne stosunki międzynarodowe. [Część III] Międzynarodowe stosunki polityczne w XXI wieku – geneza, struktura, funkcje i procesy polityczne, Kraków 2015, https://repozytorium.uafm.edu.pl/server/api/core/bitstreams/dd61d485-4365-46cb-be8d-fef43d10d42a/content
- materiały własne prowadzącego ćwiczenia (J. Kosiarski – udostępniane/przekazywane studentom sukcesywnie drogą elektroniczną w trakcie semestru, tworzące rodzaj e-skryptu w kilkunastu częściach)

Literatura uzupełniająca:
- G. Allison, Skazani na wojnę ? Czy Ameryka i Chiny unikną pułapki Tukidydesa ?, Warszawa 2018
- A. Andrusiewicz, Trzeci Rzym. Z dziejów rosyjskiego nacjonalizmu, Kraków 2019
- S. Creuzberger, Niemiecko-rosyjskie stulecie. Historia specjalnej relacji, Poznań 2026
- A. Domagała, Ściganie i karanie sprawców zbrodni międzynarodowych: polityczno-prawne studium uwarunkowań odpowiedzialności karnej głów państw i szefów rządów, Wrocław 2025
- A. Dorosz, Z. Olesiński, L. Pastusiak (red.), Stosunki międzynarodowe. Teoria i praktyka, Warszawa 2018 (wyd. II)
- B. Góralczyk, Nowy długi marsz. Chiny ery Xi Jinpinga, Warszawa 2021
- G. Heinsohn, Walka o najzdolniejszych. Wpływ kompetencji i kształcenia na sukces społeczeństw, Poznań 2021
- S. P. Huntington, Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego, Poznań 2018
- P. Kennedy, Narodziny i upadek mocarstw. 500 lat burzliwej historii największych potęg świata, Warszawa 2025
- H. Kissinger, Dyplomacja, Warszawa 1996
- M. Klimecki, Z. Karpus, Niewypowiedziane wojny i konflikty Związku Radzieckiego i Rosji w latach 1945-2022. Przegląd wydarzeń, Toruń 2023
- A. Kuczkiewicz-Fraś (red.), Chiny w polityce międzynarodowej, Kraków 2022
- Z. Lewicki, Amerykańska polityka zagraniczna 1776-2025. Od separacji do dominacji, Warszawa 2026
- F. List, Narodowy system ekonomii politycznej. Jak powstają potęgi gospodarcze, Warszawa 2026
- M. Lubina, Chiński obwarzanek. Od Tajwanu po Tybet, czyli jak Chiny tworzą imperium, Kraków 2023
- M. Lubina, Niedźwiedź w objęciach smoka. Jak Rosja została młodszym bratem Chin, Kraków 2022
- M. Madej (red.), Wojny Zachodu. Interwencje zbrojne państw zachodnich po zimnej wojnie, Warszawa 2017
- T. Marshall, Więźniowie geografii. Nowe wyzwania, Poznań 2025 (wydanie zaktualizowane)
- J. J. Mearsheimer, Tragizm polityki mocarstw, Kraków 2019
- J. J. Mearsheimer, Wielkie złudzenie. Liberalne marzenia a rzeczywistość międzynarodowa, Kraków 2021
- J. J. Mearsheimer, S. Rosato, Jak myślą państwa. Racjonalność w polityce zagranicznej, Warszawa 2024
- P. Mościcki, Gaza. Rzecz o kulturze eksterminacji, Kraków 2025
- S. Parzymies, Stosunki międzynarodowe w Europie 1945-2022, Warszawa 2022 (wydanie 5)
- B. Simms, Taniec mocarstw. Walka o dominację w Europie od XV do XXI wieku, Poznań 2015
- J. Symonides (red.), Organizacja Narodów Zjednoczonych. Bilans i perspektywy, Warszawa 2006
- P. Śledź, Nieproliferacja broni jądrowej w XXI wieku, Warszawa 2025
- E. Todd (współpraca B. Touverey), Klęska Zachodu, Kraków 2025
- M. Trojanowska, BlackRock. Jak przejąć świat, tak by nikt się nie zorientował, Wrocław 2026
- M. Waldenberg, Rozbicie Jugosławii. Jugosłowiańskie lustro międzynarodowej polityki, tomy I-II, Warszawa 2005
- T. Weiner, Szaleństwo i chwała. Wojna polityczna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Rosją 1945-2020, Poznań 2022
- wybrane periodyki/raporty: „Rocznik Strategiczny”, „Układ Sił”, „SIPRI Yearbook” (Stockholm International Peace Research Institute).

W cyklu 2025Z:

Podstawowe pozycje:
- E. Haliżak, R. Kuźniar (red.), Stosunki międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika, Warszawa 2006
- M. F. Gawrycki, E. Haliżak, R. Kuźniar, G. Michałowska, D. Popławski, J. Zajączkowski, R. Zięba (red.), Tendencje i procesy rozwojowe współczesnych stosunków międzynarodowych. Księga jubileuszowa z okazji 40-lecia Instytutu Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2016
- R. Kuźniar, Pozimnowojenne dwudziestolecie 1989-2010. Stosunki międzynarodowe na przełomie XX i XXI wieku, Warszawa 2011
- Rocznik Strategiczny [zwłaszcza tomy 22 (2016/17), 21 (2015/16), 20 (2014/15)]

Literatura uzupełniająca:
- J. Barcik, T. Srogosz, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2017 (3. wydanie)
- J. Bartosiak, Pacyfik i Eurazja. O wojnie, Warszawa 2016
- S. Bieleń, Czas próby w stosunkach międzynarodowych. Miscellanea, Warszawa 2017
- S. Bieleń, Polityka w stosunkach międzynarodowych, Warszawa 2010
- R. Bierzanek, J. Symonides, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2004 (wydanie ósme zmienione lub następne)
- A. Budnikowski, Ekonomia międzynarodowa, Warszawa 2017
- E. Cziomer (red.), Współczesne stosunki międzynarodowe. [Część I] Wprowadzenie do stosunków międzynarodowych, Kraków 2014, wersja elektroniczna : https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/2206/Wspo%C5%82czesne_stosunki_miedzynarodowe_wprowadzenie_cz1_2014.pdf?sequence=8&isAllowed=y
- E. Cziomer (red.), Współczesne stosunki międzynarodowe. [Część II] Historia stosunków międzynarodowych 1919-1991, Kraków 2015, wersja elektroniczna : https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/4942/Wspolczesne_stosunki_miedzynarodowe_cz2_2015.pdf?sequence=6&isAllowed=y
- E. Cziomer (red.), Współczesne stosunki międzynarodowe. [Część III] Międzynarodowe stosunki polityczne w XXI wieku – geneza, struktura, funkcje i procesy polityczne, Kraków 2015, wersja elektroniczna : https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/6336/Wsp%C3%B3%C5%82czesne_stosunki_miedzynarodowe_cz3_2015.pdf?sequence=6&isAllowed=y
- A. Dorosz, Z. Olesiński, L. Pastusiak (red.), Stosunki międzynarodowe. Teoria i praktyka, Warszawa 2015
- P. Eberhardt, Rozwój światowej myśli geopolitycznej. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2016
- P. Eberhardt, Słowiańska geopolityka. Twórcy rosyjskiej, ukraińskiej i czechosłowackiej geopolityki oraz ich koncepcje ideologiczno-terytorialne, Kraków 2017
- W. Góralczyk, S. Sawicki, Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie, Warszawa 2017 (17. wydanie))
- S. P. Huntington, Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego, Warszawa 1997
- R. Jackson, G. Sørensen, Wprowadzenie do stosunków międzynarodowych. Teorie i kierunki badawcze, Kraków 2012 (wyd. II)
- H. Kissinger, Dyplomacja, Warszawa 1996
- H. Kissinger, Porządek światowy, Wołowiec 2016
- T. Łoś-Nowak (red.), Polityka zagraniczna. Aktorzy. Potencjały. Strategie, Warszawa 2011
- M. Madej (red.), Wojny Zachodu. Interwencje zbrojne państw zachodnich po zimnej wojnie, Warszawa 2017
- T. Marshall, Więźniowie geografii czyli wszystko, co chciałbyś wiedzieć o globalnej polityce, Poznań 2017
- H. J. Morgenthau, Polityka między narodami. Walka o potęgę i pokój, przejrzał i uzupełnił K. W. Thompson, Warszawa 2010
- P. Ostaszewski, Międzynarodowe stosunki polityczne. Zarys wykładów, Warszawa 2010
- I. Popiuk-Rysińska, Ewolucja systemu zbiorowego bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych po zimnej wojnie, Warszawa 2013
- L. Sykulski, Geopolityka. Skrypt dla początkujących, Częstochowa 2014 (wydanie II), wersja elektroniczna : https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/8626/Sykulski_Leszek_Geopolityka_Skrypt.pdf?sequence=1
- J. Symonides (red.), Organizacja Narodów Zjednoczonych. Bilans i perspektywy, Warszawa 2006
- J. Świerkocki, Zarys ekonomii międzynarodowej, Warszawa 2011
- M. Waldenberg, Rozbicie Jugosławii. Od separacji Słowenii do wojny kosowskiej, Warszawa 2003 (lub nowsze wydanie : Rozbicie Jugosławii. Jugosłowiańskie lustro międzynarodowej polityki, tom I : 1991-2002, tom II : 2002-2004, Warszawa 2005)
- J. Wozinski, Dzieje kapitalizmu [Nieznana historia imperiów, bankierów, wojen i kryzysów], Warszawa 2017