Podstawy prawa
2104-L-D1POPR
Przedmiot poświęcony jest analizie podstawowych pojęć teorii prawa, relacji między państwem a prawem, budowy normy prawnej, hierarchii źródeł prawa w Polsce i w porządku międzynarodowym oraz mechanizmów wykładni i stosowania prawa. Część ćwiczeniowa służy operacjonalizacji wiedzy poprzez analizę instytucji prawa karnego (kontratypy, struktura przestępstwa, formy zjawiskowe i stadialne, system kar) oraz kluczowych działów prawa cywilnego: części ogólnej (podmioty, zdolność prawna i do czynności prawnych, wady oświadczenia woli, przedawnienie), prawa rzeczowego (własność, posiadanie, ograniczone prawa rzeczowe i księgi wieczyste), prawa spadkowego (dziedziczenie ustawowe i testamentowe, zachowek) oraz prawa rodzinnego (małżeństwo, ustroje majątkowe, relacje rodzice–dzieci).
|
W cyklu 2025Z:
Program wykładu:
1.2. Wstęp do prawa
a) pojęcie i istota prawa;
b) tworzenie prawa, system źródeł prawa;
c) obowiązywanie i stosowanie prawa,
d) wykładania prawa,
e) przestrzeganie prawa i odpowiedzialność prawna,
f) stosunki prawne: pojęcie i elementy
g) system prawa
3. Elementy prawa administracyjnego
a) charakterystyka ogólna prawa administracyjnego
b) pojęcie i przedmiot prawa administracyjnego
c) źródła prawa administracyjnego
d) stosunek administracyjnoprawny
e) organy administracji publicznej i ich klasyfikacja
f) administracja rządowa i samorządowa
g) prawne formy działania administracji
h) postępowanie administracyjne : zasady, ograny, strony i uczestnicy, sądowa kontrola decyzji administracyjnych
4- Prawo karne
a) ogólne wiadomości o kodeksie karnym
b) zasady odpowiedzialności karnej
c) formy popełnienia przestępstw
d) wyłączenie odpowiedzialności karnej
e) kary i środki karne
f) okoliczności mające wpływ na wymiar kary
g) recydywa
h) wykonanie kary
i) przedawnienie i zatarcie skazania
j) przepisy karne poza kodeksem karnym
5. Elementy postępowania karnego
a) charakterystyka ogólna postępowania karnego
b) pojęcie i cele postępowania karnego
c) naczelne Zasady postępowania karnego
d) postępowanie przygotowawcze
e) postępowanie przed sądem I instancji
f) postępowanie odwoławcze
g) postępowania szczególne
h) postępowanie karnoskarbowe
6. Prawo cywilne część ogólna
a) charakterystyka ogólna prawa cywilnego
b) pojęcie prawa cywilnego
c) źródła prawa cywilnego
d) zasady prawa cywilnego
e) normy prawa cywilnego
f) stosunek cywilnoprawny
g) osoby fizyczne i osoby prawne
h) przedstawicielstwo i pełnomocnictwo
i) czynności prawne
j) wady oświadczeń woli
k) terminy i przedawnienie
7. Prawo rzeczowe
a) ogólne wiadomości o prawie rzeczowym
a. Rzeczy jako przedmioty praw rzeczowych
b. Bezwzględny charakter praw rzeczowych
c. Podział praw rzeczowych
b) własność:
a. Treść, zakres i wykonywanie własności
b. Nabycie i utrata własności
c. Współwłasność
c) ograniczone prawa rzeczowe
d) posiadanie
e) księgi wieczyste i ewidencja gruntów
8. Prawo zobowiązań
a) ogólne wiadomości o prawie zobowiązań
b) miejsce zobowiązań w prawie cywilnym
c) źródła zobowiązań
d) wykonywanie i wygaśnięcie zobowiązań
e) zasady odpowiedzialności kontraktowej
f) umowy cywilno-prawne – wybrane przykłady
9. Prawo rodzinne i opiekuńcze
a) charakterystyka ogólna
b) małżeństwo: zawarcie i ustanie, prawa i obowiązki, zarząd majątkiem wspólnym, rozwód, unieważnienie małżeństwa
c) pochodzenie dziecka
d) obowiązek alimentacyjny
e) pojęcie opieki i kurateli
10. Prawo spadkowe
a) charakterystyka ogólna
b) dziedziczenie testamentowe
c) dziedziczenie ustawowe
d) odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe
11-12. Postępowanie cywilne – podstawowe pojęcia
a) wiadomości ogólne o postępowaniu cywilnym
b) pojęcie i rodzaje postępowania cywilnego
c) naczelne zasady postępowania cywilnego
d) podmioty postępowania cywilnego
e) rozprawa
f) środki odwoławcze
g) nadzwyczajne środki zaskarżenia
h) postępowania odrębne
i) postępowanie zabezpieczające
j) postępowanie egzekucyjne
13. Wybrane zagadnienia prawa gospodarczego i handlowego
a) charakterystyka ogólna prawa gospodarczego i handlowego
b) podstawowe informacje o podmiotach działalności gospodarczej
c) formy prawne działalności gospodarczej:
a) osoba fizyczna
b) spółka cywilna
c) spółka jawna
d) spółka komandytowa
e) spółka komandytowo akcyjna
f) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
g) spółka akcyjna
14. Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych
a) charakterystyka prawa pracy
b) stosunek pracy
c) umowa o pracę: nawiązywanie i rozwiązywanie
d) rodzaje urlopów i ich istota
e) ochrona pracy
f) rodzaje ubezpieczeń społecznych |
W cyklu 2026Z:
Program wykładu:
1.2. Wstęp do prawa
a) pojęcie i istota prawa;
b) tworzenie prawa, system źródeł prawa;
c) obowiązywanie i stosowanie prawa,
d) wykładania prawa,
e) przestrzeganie prawa i odpowiedzialność prawna,
f) stosunki prawne: pojęcie i elementy
g) system prawa
3. Elementy prawa administracyjnego
a) charakterystyka ogólna prawa administracyjnego
b) pojęcie i przedmiot prawa administracyjnego
c) źródła prawa administracyjnego
d) stosunek administracyjnoprawny
e) organy administracji publicznej i ich klasyfikacja
f) administracja rządowa i samorządowa
g) prawne formy działania administracji
h) postępowanie administracyjne : zasady, ograny, strony i uczestnicy, sądowa kontrola decyzji administracyjnych
4- Prawo karne
a) ogólne wiadomości o kodeksie karnym
b) zasady odpowiedzialności karnej
c) formy popełnienia przestępstw
d) wyłączenie odpowiedzialności karnej
e) kary i środki karne
f) okoliczności mające wpływ na wymiar kary
g) recydywa
h) wykonanie kary
i) przedawnienie i zatarcie skazania
j) przepisy karne poza kodeksem karnym
5. Elementy postępowania karnego
a) charakterystyka ogólna postępowania karnego
b) pojęcie i cele postępowania karnego
c) naczelne Zasady postępowania karnego
d) postępowanie przygotowawcze
e) postępowanie przed sądem I instancji
f) postępowanie odwoławcze
g) postępowania szczególne
h) postępowanie karnoskarbowe
6. Prawo cywilne część ogólna
a) charakterystyka ogólna prawa cywilnego
b) pojęcie prawa cywilnego
c) źródła prawa cywilnego
d) zasady prawa cywilnego
e) normy prawa cywilnego
f) stosunek cywilnoprawny
g) osoby fizyczne i osoby prawne
h) przedstawicielstwo i pełnomocnictwo
i) czynności prawne
j) wady oświadczeń woli
k) terminy i przedawnienie
7. Prawo rzeczowe
a) ogólne wiadomości o prawie rzeczowym
a. Rzeczy jako przedmioty praw rzeczowych
b. Bezwzględny charakter praw rzeczowych
c. Podział praw rzeczowych
b) własność:
a. Treść, zakres i wykonywanie własności
b. Nabycie i utrata własności
c. Współwłasność
c) ograniczone prawa rzeczowe
d) posiadanie
e) księgi wieczyste i ewidencja gruntów
8. Prawo zobowiązań
a) ogólne wiadomości o prawie zobowiązań
b) miejsce zobowiązań w prawie cywilnym
c) źródła zobowiązań
d) wykonywanie i wygaśnięcie zobowiązań
e) zasady odpowiedzialności kontraktowej
f) umowy cywilno-prawne – wybrane przykłady
9. Prawo rodzinne i opiekuńcze
a) charakterystyka ogólna
b) małżeństwo: zawarcie i ustanie, prawa i obowiązki, zarząd majątkiem wspólnym, rozwód, unieważnienie małżeństwa
c) pochodzenie dziecka
d) obowiązek alimentacyjny
e) pojęcie opieki i kurateli
10. Prawo spadkowe
a) charakterystyka ogólna
b) dziedziczenie testamentowe
c) dziedziczenie ustawowe
d) odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe
11-12. Postępowanie cywilne – podstawowe pojęcia
a) wiadomości ogólne o postępowaniu cywilnym
b) pojęcie i rodzaje postępowania cywilnego
c) naczelne zasady postępowania cywilnego
d) podmioty postępowania cywilnego
e) rozprawa
f) środki odwoławcze
g) nadzwyczajne środki zaskarżenia
h) postępowania odrębne
i) postępowanie zabezpieczające
j) postępowanie egzekucyjne
|
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
obowiązkowe
Tryb prowadzenia
w sali
Założenia (opisowo)
Student przystępujący do kursu powinien posiadać podstawową wiedzę z zakresu funkcjonowania państwa, społeczeństwa oraz zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej na poziomie programu szkoły średniej (Wiedza o społeczeństwie / Historia). Ponadto powinien wykazywać umiejętność krytycznego czytania i rozumienia tekstów normatywnych oraz popularnonaukowych, logicznego myślenia oraz analizy stanów faktycznych i pracy zespołowej nad rozwiązywaniem problemów prawnych.
Efekty uczenia się
Efekty zostały sformułowane w oparciu o przypisane do przedmiotu w programie studiów efekty kierunkowe (K_W01, K_W07, K_U01, K_K01) z użyciem aktywnych czasowników operacyjnych dla poziomu 6 PRK:
Kategoria Symbol efektu kierunkowego Przedmiotowy efekt uczenia się (Student po ukończeniu kursu i ćwiczeń:)
Wiedza (W) K_W01
Charakteryzuje i objaśnia na poziomie zaawansowanym strukturę systemu prawa, hierarchię źródeł prawa, a także fundamentalne instytucje prawa karnego, prawa rzeczowego, spadkowego i rodzinnego.
K_W07
Rekonstruuje na poziomie zaawansowanym prawno-etyczne uwarunkowania działalności podmiotów w obrocie cywilnym, zasady ochrony praw majątkowych i niemajątkowych oraz granice odpowiedzialności deliktowej, kontraktowej i karnej.
Umiejętności (U) K_U01
Interpretuje i stosuje przepisy prawa materialnego (cywilnego i karnego) do rekonstrukcji stanów faktycznych oraz rozwiązuje złożone kazusy prawne, kwalifikując czynności prawne, delikty i przestępstwa.
K_U01
Konstruuje i uzasadnia logicznie argumentację prawniczą z wykorzystaniem dyrektyw wykładni (językowej, systemowej, celowościowej) przy ocenie sporów cywilnych i karnych.
Kompetencje społeczne (K) K_K01
Dokonuje krytycznej oceny problemów prawno-społecznych, wykazuje gotowość do zasięgania opinii ekspertów i orzecznictwa oraz współdziała w zespołach zadaniowych, zachowując standardy etyki akademickiej i szacunek dla rządów prawa.
Jest przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia
Rozumie potrzebę ciągłego dokształcania i aktualizowania wiedzy prawnej
Ma świadomość różnorodności poglądów na temat interpretacji regulacji prawnych
K_W01; K_W07; K_U01; K_K01
Kryteria oceniania
WYKŁAD: Egzamin pisemny
EGZAMIN
1. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest udokumentowane zaliczenie z
ćwiczeń.
2. Ewentualny termin zerowy odbędzie się na dyżurach w formie ustnej.
3. Pierwszy termin egzaminu : pisemny test wielokrotnego wyboru z punktami
ujemnymi.
4. Termin poprawkowy: egzamin ustny
5. Zakres egzaminu:
a) znajomość aktów prawnych omawianych podczas ćwiczeń z przedmiotu
Podstawy prawa tj.
Kodeks Cywilny - z dnia 23 kwietnia 1964 r. z późniejszymi zmianami – księga I
(cześć ogólna), II (Własność i inne prawa rzeczowe) i IV (spadki)
Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy – z dnia 25 lutego 1964 r. z późniejszymi zmianami
Kodeks Karny – z dnia 6 czerwca 1997 r. z późniejszymi zmianami – część ogólna
Zasady korzystania z narzędzi Sztucznej Inteligencji (SI): o Zgodnie z Uchwałą nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia UW z
dnia 8 grudnia 2023 r. oraz Uchwałą nr 29/2025 Rady Dydaktycznej WNPiSM z dnia 7 maja 2025 r., na zajęciach obowiązuje:
POZIOM 1 (BRAK SI) w odniesieniu do kolokwiów stacjonarnych i egzaminu końcowego (weryfikacja bez użycia narzędzi
technologicznych). POZIOM 2 (GENEROWANIE POMYSŁÓW I TWORZENIE STRUKTURY PRZEZ SI) w przypadku
przygotowania do domowych analiz kazusów i projektów w grupach (SI może posłużyć wyłącznie do wstępnej burzy mózgów;
ostateczne pismo/kazus musi być pracą samodzielną, a treść generowana przez SI nie może znaleźć się w wersji końcowej). o
Naruszenie zasad samodzielności skutkuje skierowaniem sprawy do właściwej komisji dyscyplinarnej.
Liczba dopuszczanych nieobecności na ćwiczeniach: 1. Kolejne nieobecności wymagają zaliczenia na dyżurach.
Praktyki zawodowe
Literatura
Literatura podstawowa (ćwiczenia i wykład):
1. B. Szmulik, R. Zenderowski (red.), Wprowadzenie do nauki o państwie, polityce i prawie, Wydawnictwo C.H. Beck / Wolters Kluwer, Warszawa 2022 (lub wyd. nowsze).
2. T. Chauvin, T. Stawecki, P. Winczorek, Wstęp do prawoznawstwa, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2021 (lub wyd. nowsze).
3. E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Zarys prawa cywilnego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2022 (lub wyd. nowsze).
4. Z. Radwański, A. Olejniczak, Prawo cywilne – część ogólna, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2023 (lub wyd. nowsze).
5. J. Warylewski, Prawo karne. Część ogólna, Wolters Kluwer, Warszawa 2022 (lub wyd. nowsze).
6. J. Ignatowicz, M. Nazar, Prawo rodzinne, Wolters Kluwer, Warszawa 2021 (lub wyd. nowsze).
źródła normatywne:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. z uwzględnieniem aktualnego stanu prawnego).
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jednolity Dz.U. z uwzględnieniem aktualnego stanu prawnego).
3. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz.U.).
4. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483).
|
W cyklu 2025Z:
• Z. Muras, Podstawy prawa, Warszawa 2017 i nast.
• W. Siuda, Elementy prawa dla ekonomistów. 2013 i nast.
• T. Stawecki, P. Winczorek, Wstęp do prawoznawstwa, (rozdz.: Pojęcie
i funkcje prawa; rozdz. Prawo a inne regulatory zachowań; rozdz. Normy i przepisy prawne; rozdz. System prawa i rozdz. Stosunki prawne), 2017 i nast.
• J. Jabłońska-Bonca, Podstawy prawa dla ekonomistów i nie tylko, 2007
• S. Korycki, J. Kuciński, Z. Trzciński, J. Zaborowski, Zarys prawa, 2016 i nast.
• M. Pyziak – Szafnicka, W. Robaczyński, Elementarny kurs prawa cywilnego. 2012
• T. Smyczyński, Prawo rodzinne i opiekuńcze, 2016 i nast. |