Współczesna myśl polityczna 2102-M-D2WMPO
Celem wykładu jest prezentacja głównych nurtów myśli politycznej od końca XIX wieku do współczesności. Początek wyznacza epoka fin de siècle – okres załamywania się fundamentów nowoczesności - optymizmu historiozoficznego, scientyzmu i antropologii racjonalistycznej. Osią organizującą tematykę wykładu są, z jednej strony, procesy refutacji wartości, stylów myślenia i języków stanowiących fundament tradycji nowoczesnej myśli politycznej(dziedzictwo XVIII i XIX wieku); z drugiej strony, są próby reaktywacji i reanimacji tradycyjnych perspektyw politycznych w nowych dwudziestowiecznych okolicznościach. W ramach wykładu dokonana zostanie prezentacja prób potwierdzenia i reinterpretacji elementów skłaniających się na elementarny katalog pojęć stanowiących konieczne i charakterystyczne elementy politycznego dyskursu. Katalog ten obejmuje następujące zagadnienia: 1. zagadnienia legitymizacji wiedzy (tu podjęte zostaną problemy skutków kryzysu reprezentacjonizmu – zmiany interpretacji polityczności w wyniku ujawniania pluralizmu języków, aktywnej roli podmiotu i jego wielodesygnatowości); 2. Zagadnienia zmiany w pojmowaniu podmiotu (tu analizuje się obecne we współczesnej myśli politycznej skutki pojawienia się nowych wizji tożsamości); 3. Zagadnienie sporów dotyczących różnych modułów wyodrębnienia i zespolenia (zarówno w ramach sfery politycznej jak i tych pomiędzy sferą polityczna z jednej, a społeczną i ekonomiczną z drugiej strony; 4.omówiony zostanie wielogłos narracyjny na temat natury władzy i jej odmian; 5. Przedstawiona zostanie kwestią normatywnego porządkowania rzeczywistości w konsekwencji erozji tradycyjnego myślenia prawno naturalnego. Po szóste, analizie poddana zostanie wielorakość odpowiedzi na pytanie o naturę relacji miedzy podmiotami (równowaga vs. konflikt; konstruktywizm vs. spontaniczny rozwój). Wymienione perspektywy umożliwią analizę stanowisk politycznych: 1. dokonujących odrzucenia aksjologii, praktyk i instytucji społeczeństwa demoliberalnego; 2. dokonujących ich warunkowej-reinterpretacyjnej akceptacji; 3. apologetów społeczeństwa demoliberalnego. W tym ostatnim przypadku celem wykładu będzie prezentacja
Różnych uzasadnień ładu liberalnego, katalogu warunków jego zaistnienia, relacji miedzy prywatnym a publicznym oraz miedzy sferą polityczności a wolnym rynkiem.
Szczegółowe tematy:
Pesymizm historiozoficzny.
Oblicz ideologii totalitarnych: faszyzm i komunizm.
Technokratyzm.
Idea socjalizmu demokratycznego.
Kontrkulturowa kontestacja nowoczesności.
Ewolucja katolickiej nauki społecznej.
Oblicza współczesnego liberalizmu.
Współczesny konserwatyzm.
Ideologie feministyczne.
Ideologie ekologistyczne.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
WIEDZA
Posiada wiedzę o historii myśli politycznej, jej miejscu i roli w nauce o polityce i relacji z innymi dziedzinami historii idei oraz innymi naukami społecznymi; zna podstawowe kontrowersje dotyczące sporów epistemologicznych i ich przejawy we współczesnej myśli politycznej. K_W01.
Potrafi:
- identyfikować i rozpoznawać podstawowe kontrowersje dotyczące wartościowania ładu demokratyczno-liberalnego jego odmian i warunków egzystencji;
- identyfikować i rozróżniać postawy konstruktywistyczne i stanowiska zwolenników ładu spontanicznego. K_W07
Potrafi nazywać, identyfikować i charakteryzować podstawowe nurty i tradycje we współczesnej myśli politycznej. Potrafi także objaśniać – w oparciu o współczesną myśl polityczną – podstawowe:
- legitymacje epistemologiczne rzeczywistości politycznej.
- kontrowersje dotyczące natury podmiotu politycznego.
- tradycje wyróżnienia i zespolenia.
- tradycje normatywnego porządkowania rzeczywistości K_W08.
Potrafi
- samodzielnie analizować i interpretować teksty ze współczesnej myśli politycznej oraz rozróżniać i kwalifikować różne ich rodzaje;
- potrafi wskazać na różny stopień i formy aksjologicznego uwikłania współczesnych ideologii politycznych K_W10.
UMIEJĘTNOŚCI
Potrafi w sposób pogłębiony wskazać założenia i dokonywać ich porównania różnych koncepcji polityki obecnych we współczesnych ideologiach politycznych przede wszystkim pod względem ich założeń epistemologicznych, koncepcji natury podmiotu politycznego, preferowane formy wyróżnienia i zespolenia, odmienne wizje normatywnego porządkowania rzeczywistości; potrafi dokonywać szacowania relacji pomiędzy różnymi odmianami ideologii politycznych a zjawiskami i procesami historycznymi, ekonomicznymi, społecznymi i kulturowymi. K_U06.
Kryteria oceniania
Warunkiem zaliczenia jest zdanie egzaminu pisemnego (ostateczna ocena jest średnią z cząstkowych odpowiedzi na trzy pytania). Wykaz pytań otrzymują studenci wraz z sylabusem w trakcie wykładu.
Praktyki zawodowe
Nie dotyczy
Literatura
Literatura obowiązkowa:
Doktryny polityczne XIX i XX wieku (red.K.Chojnicka i W. Kozub-Ciembroniewicz), kol. wyd.
Współczesna myśl polityczna. Wybór tekstów źródłowych, [red.K.Karolczak i in.], W-wa 1994
Historia idei politycznych. Wybór tekstów, (red. S. Filipowicz i inni), kol. wyd. t. 2, s. 475-553; jednotomowe wydanie z 2012 s.893-973.
S. Filipowicz, Demokracja. O władzy iluzji w królestwie rozumu, Warszawa 2007, s. 18-30, 44-84.
T. Klementewicz, K. Pieliński, Politycy i technokraci. Kierowanie w państwie i systemie światowym: między teorią a ideologią, Białystok 2011, cz. II.
A,Heywood, Ideologie polityczne. Wprowadzenie, Warszawa 2007, s. 247-297.
A.Jawłowska, Drogi kontrkultury, W-wa 1975, s. 103-207.
J.Bartyzel, Geneza i próba systematyki różnych odmian libertarianizmu, w:www.legitymizm.org/libertarianizm-geneza-systematyka.
S.Józefowicz, Richarda Rorty'ego wizja utopii liberalnej, Studia Politologiczne INP UW, nr 7/2004.
K.Pieliński, J. Gray i liberalizm normatywnej siły faktu, Studia politologiczne INP UW,nr 7/2004.
F.Fukuyama, Koniec historii, Poznań 1966, s. 9-24.
Neokonserwatyzm, red, I.Stelzer, s. 40-76, 92-113, 179-258.
F.A.Hayek, Zgubna pycha rozumu, Kraków 2004, s. 103-137.
Literatura uzupełniająca):
Przewodnik po współczesnej filozofii politycznej (red. R. Goodin, P. Pettit), Warszawa 1998 s. 321-463..
Z.Krasnodębski, Upadek idei postępu, W-wa 1991, s. 5-33
S. Filipowicz, Demokracja. O władzy iluzji w królestwie rozumu,Warszawa 2007, s. 18-30, 44-84.
Totalitaryzm a tradycja zachodnia, (red. M.Kuńiński), Kraków 2006, s. 90-102, 160-189.
W. Kymlicka. Współczesna filozofia polityczna, kol. wyd., rozdz.liberalna równość, komunitaryzm, feminizm.
L. Kołakowski, Główne nurty marksizmu, cz. III, rozdz. 3.
A. Walicki, Marksizm i skok do królestwa wolności, W-wa 1996, s. 26-54, 93-102, 307 - 378, 405-430.
R.Dahl, Demokracja i jej krytycy, Kraków 1995, s.77- 117.
Manifest socjaldemokratyczny, T.Blaire, G.Schroeder, Gazeta Wyborcza 10/07/1999.
P. de Laubier, Myśl społeczna Kościoła Katolickiego od Leona XIII do Jana Pawła II, W-wa Kraków 1988 lub W. Ockenfels, Zarys katolickiej nauki społecznej, W-wa 1995.
R. Rorty, Przygodność, ironia, solidarność, W-wa 1966, cz. I.
J. Gray, Dwie twarze liberalizmu, Warszawa 2001 lub Po liberalizmie, Warszawa 2001, s. 5-51.
J.Rawls, Teoria sprawiedliwości, W-wa 1994, rozdz. 1-3.