Teoria i praktyka demokracji 2102-L-Z6-TEIPD

Ponieważ wiedza studentów trzeciego roku studiów I stopnia na temat demokracji jest zwykle rozproszona i nierzadko powierzchowna, istotnym celem konwersatorium jest poszerzenie, pogłębienie i uporządkowanie tej wiedzy w taki sposób, aby nie tylko po raz kolejny podkreślić teoretyczną doniosłość i polityczną aktualność kwestii demokracji, lecz przede wszystkim lepiej uświadomić jej złożoność i wieloznaczność. Konwersatorium zakłada integralne ujęcie problematyki demokracji: rozważania historyczne, dotyczące źródeł i ewolucji form demokracji, są ściśle powiązane z rekonstrukcją i analizą głównych modeli teoretycznych, z kolei przesłanki ideowo-teoretyczne konfrontowane są z praktyką funkcjonowania demokracji w wybranych krajach.
Rekonstrukcja genezy idei i instytucji demokratycznych obejmuje charakterystykę i specyfikę doświadczeń greckich, a także kwestię związków pomiędzy demokracją a republiką w czasach antycznych i nowożytnych. Nowożytna ewolucja idei i rozwiązań demokratycznych oraz republikańskich, w tym zwłaszcza koncepcji obywatelstwa, dyskutowana jest na przykładzie, między innymi, Rzeczpospolitej szlacheckiej i wczesnych Stanów Zjednoczonych.
Poszczególne modele demokracji, zarówno historyczne, jak współczesne, omawiane są głównie w nawiązaniu do pracy D. Helda Modele demokracji, traktowanej przez obu prowadzących jako podstawowy podręcznik.
Dyskusja o poszczególnych modelach demokracji ma uzmysłowić uczestnikom konwersatorium jej ideową, polityczną i praktyczną wieloznaczność i wielopostaciowość, przy czym szczególną uwagę poświęca się identyfikacji i wyjaśnieniu różnic pomiędzy liberalnymi i nieliberalnymi modelami demokracji.
Szczególny nacisk położony jest na przełomowy charakter koncepcji demokracji w ujęciu J. Schumpetera i M. Webera, a także na znaczenie późniejszych sporów o formy rozwoju partycypacji i deliberacji demokratycznej, zakres możliwego konsensusu i rolę antagonizmów w różnych odmianach ustroju demokratycznego. W odniesieniu do czasów najnowszych, dyskutowany jest rozwój technik i technologii, zwłaszcza informatycznych i komunikacyjnych, a także masowych mediów, i ich wpływ na zakres i jakość demokratycznej partycypacji. Inną ważną kwestią jest oddziaływanie współczesnych przemian cywilizacyjno-kulturowych, procesów regionalnej integracji, globalizacji i kosmopolityzacji.
Wiele uwagi poświęca się przejawom i konsekwencjom procesów „umasowienia” demokracji w XIX i XX stuleciu, relacjom pomiędzy demokracją a nacjonalizmem, interpretacjom zjawiska populizmu, roli społeczeństwa obywatelskiego oraz kwestiom zaufania i kapitału społecznego w ustroju demokratycznym.
W części poświęconej praktyce demokratycznej dyskutowane są, między innymi, doświadczenia polskiej demokracji po 1989 roku, jak również problemy współczesnej demokracji w Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych, czy zaawansowanie demokratyzacji w Rosji i Chinach. Program konwersatorium i wykładu uwzględnia także rozważania nad przyszłymi wyzwaniami i perspektywami demokracji w skali Polski, Europy i świata.
Obraz problematyki konwersatorium nie byłby pełny bez wybranych krytyk idei i praktyki demokratycznej – w ramach zajęć dyskutowane są zarówno koncepcje antyczne (Platon, Arystoteles), jak i współczesne (lewicowe, anarchistyczne, republikańskie, monarchistyczne), co pozwala ukazać wyjątkowe miejsce demokracji w szerokim kontekście niekończących się sporów o naturę człowieka i relacji społecznych, rolę państwa i istotę władzy.