Podstawy zarządzania 2102-L-D3POZA-SiP

Tematyka kursu obejmuje kluczowe zagadnienia praktyczne i teoretyczne z zakresu zarządzania organizacjami. Celem kursu jest nabycie przez uczestników zajęć podstawowej wiedzy i umiejętności dotyczących skutecznego kierowania ludźmi i osiągania celów w warunkach zespołowego działania. W szczególności celem wykładu jest przyswojenie przez studentów podstawowych pojęć z zakresu organizacji i zarządzania, poznanie różnych typów organizacji i zrozumienie istoty zarządzania, przekazanie wiedzy na temat podstawowych funkcji zarządzania: planowania, organizowania, kierowania ludźmi i kontroli, a także zapoznanie z ważniejszymi kierunkami zarządzania, wybitnymi teoretykami i praktykami. Są to kompetencje szczególnie przydatne dla osób, które pragną rozwijać umiejętności kierownicze i interesują się funkcjonowaniem współczesnych organizacji, także organizacji publicznych. Podczas zajęć omawiane będą takie zagadnienia jak: pojęcie zarządzania, strategia organizacji, kultura organizacyjna jako narzędzie zarządzania, typy struktur organizacyjnych, style przywódcze w organizacji, teorie motywacji i sposoby motywowania pracowników, problematyka skutecznego komunikowania się w organizacji, rozwiązywania konfliktów, zarządzania zmianami i innowacjami, budowanie i kierowanie zespołami w organizacji, zarządzanie jakością, a także wybrane doktryny zarządzania. Podczas kursu student nabywa podstawową wiedzę teoretyczną i praktyczną z zakresu nauk o zarządzaniu, zapoznaje się z najważniejszymi problemami funkcjonowania organizacji różnego typu – przedsiębiorstw i instytucji publicznych. Podczas zajęć analizowane są konkretne przypadki, które pozwalają uczestnikom kursu poszerzać umiejętności diagnozowania i rozwiązywania prostych problemów związanych z zarządzaniem. Szacowana całkowita liczba godzin, którą student musi przeznaczyć na osiągnięcie zdefiniowanych efektów kształcenia wynosi 75 godz. Konwersatorium obejmuje 30 godz., czas potrzebny na przygotowanie zajęć wynosi 30 godz., przygotowanie do kolokwium końcowego – 15 godz. Fakultatywnie student może przygotować prezentację na temat wybranego zagadnienia z tematyki zajęć (5 godz.)

Tematyka zajęć:

1. Organizacja i zarządzanie organizacją – podstawowe pojęcia. Praca menedżera i jej specyfika. Umiejętności i role kierownicze.
- Pojęcie organizacji. Organizacja w ujęciu systemowym: przedsiębiorstwo jako system społeczno-kulturowy.
- Co to znaczy zarządzać organizacją? Funkcje zarządzania.
- Miary jakości zarządzania.
- Organizacja a otoczenie; typy otoczenia organizacji; związki organizacji z otoczeniem.
- Cechy pracy menedżera; typy ról kierowniczych.
- Zarządzanie w systemach otwartych i zamkniętych.
- Co to znaczy być dobrym menedżerem; umiejętności niezbędne na różnych szczeblach zarządzania.
- Typowe problemy pracy kierowniczej i sposoby radzenia sobie z nimi.

Studium przypadku: Complus sp. z o.o (identyfikacja funkcji zarządzania i typowych problemów pracy kierowniczej)

2. Strategia organizacji. Podstawy zarządzania strategicznego.
- Cele organizacji. Planowanie celów.
- Strategia jako instrument zarządzania.
- Podstawowe metody analizy strategicznej. Analiza otoczenia i organizacji. Wzajemne dopasowanie otoczenia i organizacji. Analiza typu SWOT.
- Okno produktu/rynku Ansoffa. Macierze BCG. Model M.E. Portera.
- Elementy i typy strategii. Strategie funkcjonalne.

Studium przypadku: Zakłady Rollei Franke & Heidecke

3. Kultura organizacyjne jako narzędzie zarządzania. Kształtowanie kultury organizacyjnej.
- Pojęcie i znaczenie kultury przedsiębiorstwa.
- Różne koncepcje kultury organizacyjnej (m. in. koncepcja E. Scheina).
- Kultury silne i słabe.
- Pozytywne i negatywne efekty silnych kultur organizacyjnych.
- Typologie kultur organizacyjnych.
- Kultury narodowe a kultury organizacyjne.
- Rola przywództwa w kształtowaniu tożsamości kulturowej organizacji.

Studium przypadku Body Shop. Analiza kultury organizacyjnej firmy Body Shop. Budowa misji organizacji.

4. Podział pracy i struktury organizacyjne.
- Zasady organizowania - tworzenie struktury organizacji.
- Typy struktur organizacyjnych (funkcjonalne, dywizjonalne/produktowe, macierzowe)
- Hierarchia w organizacji: delegacja władzy i decentralizacja; zasady delegowania odpowiedzialności; właściwa rozpiętość kierowania.
- Specjalizacja pracy; specjalizacja a zadowolenie z pracy i wydajność pracy; wzbogacanie pracy.
Studium przypadku: Dr Hans Haller. Diagnozowanie niesprawności struktur organizacyjnych. Przygotowanie projektu zmian struktury organizacyjnej.

5-6. Przywództwo w organizacji
- Czym jest przywództwo organizacyjne. Znaczenie skutecznego przywództwa.
- Teorie przywództwa – uniwersalistyczne i sytuacyjne.
- Cechy przywódcze i style przewodzenia (typologie stylów przewodzenia, przywództwo transakcyjne, transformacyjne itp.).
- Wyznaczniki skuteczności przewodzenia: badania i dyskusje. Klasyczne koncepcje Fiedlera, Reddina, Herseya/Blancharda, Blake’a/Mounton i in.
- Wzór osobowy „lidera XXI wieku”.

Studium przypadku: Firma komputerowa „Saturn”. Rekonstrukcja cech przywództwa transformacyjnego.
Studium przypadku: Bernd. Diagnozowanie przyczyn nieskutecznego przywództwa. Pokaz filmu nt. przywództwa (35 min.)

7-8. Motywowanie w organizacji.
- Rola motywowania w kierowaniu zespołami pracowniczymi.
- Koncepcje motywacji: teorie potrzeb i teorie procesu. Koncepcje Maslowa, Herzberga, McClellanda i in.
- Przekształcanie motywów w działanie. Zasady skutecznego motywowania. Reguły nagradzania i karania w środowisku organizacyjnym.
- Systemy motywacyjne w przedsiębiorstwie. Coaching jako nowoczesny model motywowania.

Studium przypadku: Agencja ogłoszeniowa „Flaver” . Analiza niesprawności systemu motywowania pracowników.
Pokaz filmu nt. motywowania.

9. Skuteczne komunikowanie się w organizacji. Konflikty organizacyjne.
- Znacznie komunikowania się w zarządzaniu organizacją. Komponenty procesu komunikowania się.
- Rodzaje i formy komunikowania się w organizacji (poziome, hierarchiczne, sformalizowane itd.). Sieci komunikacyjne w organizacji.
- Style komunikowania się a przywództwo.
- Bariery i zakłócenia komunikacji organizacyjnej - sposoby pokonywania.
- Komunikowanie się organizacji z otoczeniem.
- Konflikty organizacyjne. Typy konfliktów. Ich skutki i wpływ na procesy organizacyjne.
- Sposoby zapobiegania konfliktom. Rozwiązywanie konfliktów. Wykorzystywanie pozytywnych aspektów konfliktów organizacyjnych w zarządzaniu.

Studium przypadku: Rozmowa oceniająca. Analiza błędów popełnianych w czasie rozmowy oceniającej

10. Zarządzanie zmianami i innowacjami w organizacji.
- Przyczyny zmian i rodzaje zmian w organizacji.
- Rola przywództwa we wprowadzaniu zmian w organizacji.
- Bariery zmian. Przyczyny oporów wobec zmian wśród pracowników i metody pokonywania.
- Reguły skutecznego wprowadzania zmian wg K. Lewina. Inne modele wprowadzania zmian.
- Zasady zarządzania innowacjami w organizacji. Cechy organizacji uczącej się.
- Metody heurystyczne i ich przydatność w kreowaniu innowacji.

Studium przypadku: Sharp. Analiza organizacji uczącej się.

11. Budowa zespołu i kierowanie zespołem.
- Morfologia grup pracowniczych: skład grupy, normy i role grupowe w środowisku organizacyjnym.
- Spoistość grupy a jej wydajność.
- Wykorzystanie zespołów zadaniowych w organizacji. Zasady kierowania zespołami zadaniowymi. Fazy tworzenia zespołu.
- Wady i zalety grupowego rozwiązywania problemów.

12. Zarządzanie jakością.
- Definicja jakości. Historia idei jakości (W.E.Deming, J. Juran, K. Ishikawa). Rola jakości produktów i usług w warunkach współczesnych gospodarek.
- 14. zasad Deminga.
- Systemy jakości: TQM i ISO. Księga jakości.
- Budowanie jakości w stosunkach z klientem zewnętrznym i wewnętrznym.
- Techniki stosowane w zarządzaniu jakością (histogramy, diagram Ishikawy, diagram Pareto itd.)

13. Wybrane techniki zarządzania.
- Zarządzanie przez cele
- Zarządzanie przez wyjątki
- Reengineering i benchmarking jako metody wprowadzania zmian.
- Lean management
- Zarządzanie w społeczeństwie informacyjnym XXI wieku.

14. Ewolucja doktryn zarządzania.
- Kierunek naukowego zarządzania (F. Taylor i jego następcy)
- Kierunek administracyjny
- Szkoła „human relations”
- Nowoczesne wizje organizacji i zarządzania

Ćwiczenie: budowanie charakterystyki doktryn zarządzania w oparciu o przygotowane listy cech. Rekonstrukcja znaczenia pojęcia „nowoczesne zarządzanie” - dyskusja.

15. Podsumowanie zajęć. Kolokwium.