System ochrony prawnej Unii Europejskiej 2102-BW-M-Z4SUE-Z-OG
Celem prowadzonych zajęć jest poznanie i zrozumienie przez studentów, w jaki sposób w Unii Europejskiej zabezpiecza się działalność uczestników stosunków prawnych w sposób przewidziany przez przepisy prawa Unii Europejskiej i w celu realizacji obowiązujących aktów prawnych. Przedmiotową problematykę analizuje się tak w wymiarze organów Unii Europejskiej, organów władzy publicznej państw członkowskich, jak również w wymiarze praw podmiotowych.
W ramach zajęć poddaje się rozważaniom problematykę unijnego systemu źródeł prawa i zasad jego wykładni. Analizuje się ustrój organów ochrony prawnej Unii Europejskiej, problematykę następstw prawnych naruszenia przepisów prawa Unii Europejskiej.
1. Źródła prawa Unii Europejskiej
Prawo pierwotne Unii Europejskiej. Prawo wtórne Unii Europejskiej: wiążące i niewiążące. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. Akty prawa wewnętrznego.
2. Zasady stosowania prawa Unii Europejskiej
Zasada pierwszeństwa. Zasada skutku bezpośredniego. Zasada skutku pośredniego. Zasada odpowiedzialności państwa członkowskiego za naruszenie prawa UE.
3. System organów ochrony prawnej Unii Europejskiej
Pojęcie ochrony prawnej. Środki ochrony prawnej. Organy ochrony prawnej: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Trybunał Sprawiedliwości, Sąd, sądy wyspecjalizowane.
4. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Trybunał Sprawiedliwości, Sąd, Sąd do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej – zakres kompetencji, skład. Rola i charakter orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości.
5. Procedura postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości
Strony i uczestnicy postępowania. Procedura pisemna i jej etapy. Procedura ustna i jej etapy. Procedura postępowania prejudycjalnego. Ciężar dowodu. Prekluzja dowodowa w postępowaniu przed Trybunałem Sprawiedliwości. Ciężar dowodu. Język postępowania. Rodzaje orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości. Procedura postępowania odwoławczego (apelacja i rewizja). Koszty postępowania. Procedura wykonywania orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości.
6. Skarga przeciwko państwu członkowskiemu na podstawie art. 258-260 TFUE
Podstawy prawne skargi. Przedmiot postępowania ze skargi z art. 258, z art. 259 i art. 260 TFUE. Etapy postępowania. Podmioty postępowania – legitymacja czynna i legitymacja bierna. Wyrok. Różnica pomiędzy postępowaniem wszczętym przez Komisję a postępowaniem wszczętym przez państwo członkowskie.
7. Skarga o stwierdzenie nieważności aktu instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej Unii Europejskiej na podstawie art. 263 TFUE
Podstawy prawne skargi. Charakter i przedmiot skargi z art. 263 TFUE. Akty podlegające zaskarżeniu (charakter aktów prawa wtórnego niewiążącego). Zakres podmiotowy skargi – podmioty legitymowane czynnie i podmioty legitymowane biernie. Wymagania formalne skargi. Przesłanki nieważności. Termin na wniesienie skargi. Ciężar dowodu. Skutki orzeczenia w trybie art. 263 TFUE.
8. Skarga na bezczynność instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej Unii Europejskiej
Podstawy prawne skargi. Charakter i przedmiot skargi. Zakres podmiotowy skargi – podmioty legitymowane czynnie i biernie. Pojęcie bezprawnej bezczynności. Ciężar dowodu. Skutek orzeczenia.
9. Skarga odszkodowawcza UE
Podstawy prawne skargi. Charakter i zakres przedmiotowy skargi. Rodzaje odpowiedzialności: odpowiedzialność kontraktowa, odpowiedzialność deliktowa. Przesłanki odpowiedzialności deliktowej. Zakres podmiotowy skargi – podmioty legitymowane czynnie i biernie. Termin przedawnienia. Skutek orzeczenia.
10. Procedura zadawania pytań prejudycjalnych
Podstawa prawna pytań prejudycjalnych. Funkcja pytań prejudycjalnych. Wniosek sądu krajowego państwa członkowskiego o wydanie orzeczenia prejudycjalnego. Pojęcie sądu oraz sądu ostatniej instancji. Przedmiot pytania prejudycjalnego. Doktryna acte clair i doktryna acte eclaire. Skutki orzeczenia prejudycjalnego.
11. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
Geneza i charakter instytucji ERPO, zakres kompetencji i formy działania.
12. Prokuratura Europejska
Geneza i charakter Prokuratury Europejskiej, właściwość rzeczowa, miejscowa i osobowa i formy działania.
13. Sądownictwo konstytucyjne Unii Europejskiej
Hipotezy i tezy doktryny
14. Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej
Ochrona praw podstawowych jako ogólnych zasad prawa. Ewolucja praw podstawowych. Karta Praw Podstawowych. Stosowanie Karty Praw Podstawowych.
|
W cyklu 2025L:
Celem prowadzonych zajęć jest poznanie i zrozumienie przez studentów, w jaki sposób w Unii Europejskiej zabezpiecza się działalność uczestników stosunków prawnych w sposób przewidziany przez przepisy prawa Unii Europejskiej i w celu realizacji obowiązujących aktów prawnych. Przedmiotową problematykę analizuje się tak w wymiarze organów Unii Europejskiej, organów władzy publicznej państw członkowskich, jak również w wymiarze praw podmiotowych. |
W cyklu 2026L:
Celem prowadzonych zajęć jest poznanie i zrozumienie przez studentów, w jaki sposób w Unii Europejskiej zabezpiecza się działalność uczestników stosunków prawnych w sposób przewidziany przez przepisy prawa Unii Europejskiej i w celu realizacji obowiązujących aktów prawnych. Przedmiotową problematykę analizuje się tak w wymiarze organów Unii Europejskiej, organów władzy publicznej państw członkowskich, jak również w wymiarze praw podmiotowych. |
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
WIEDZA
EK 1 - posiada ogólną wiedzę o porządku prawnym UE, ich składowych; K_W01
EK 2 - dysponuje wiedzą o atrybutach instytucji ochrony prawnej UE, systemie instytucji ochrony prawnej UE; mechanizmach działania instytucji ochrony prawnej UE, wzajemnych relacjach zachodzących między nimi; K_W06
EK 3 - posiada pogłębioną wiedzę na temat roli organów ochrony prawnej UE w ochronie wolności i praw jednostki i ich znaczenia w państwie prawnym; K_W08
UMIEJĘTNOŚCI
EK 4 - umie zbudować relacje między poszczególnymi pojęciami właściwymi dla ochrony prawnej UE; K_U01
EK 5 - potrafi ustalać cechy właściwe dla organów ochrony prawnej UE w kontekście zasady państwa prawnego; K_U03
EK 6 - posiada pogłębioną umiejętność posługiwania się w praktycznych zastosowaniach środkami ochrony prawnej UE; K_U03
EK 7- posiada umiejętność przygotowywania wystąpień ustnych dotyczących zagadnień prawnych UE, korzystając z materiałów pozyskanych samodzielnie; K_U05
KOMPETENCJE
EK 8 - potrafi odpowiednio sprecyzować priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania. K_K01
EK 9 – ma świadomość, że instytucje ochrony prawnej UE podlegają zmianie i z tego powodu ma potrzebę uczenia się przez całe życie, potrafi inspirować i organizować proces uczenia się innych osób; K_K06
Kryteria oceniania
Kolokwium. Ocena pozytywna: ponad 50 % uzyskanych punktów.
Praktyki zawodowe
Nie ma.
Literatura
Literatura podstawowa:
M. Kruk (i in.), Ochrona praw i wolności. System instytucjonalny w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2019
A. Wyrozumska (red.), System ochrony prawnej w Unii Europejskiej, Warszawa 2010.
Literatura uzupełniająca:
T. Grzegorz Grosse, (red.) Trzecia władza w Unii Europejskiej. Od teorii do praktyki, Warszawa 2024 (pdf)
A. Frąckowiak-Adamska, P. Bańczyk, Formułowanie pytań prejudycjalnych do
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Praktyczny poradnik, Warszawa 2020.
G. Stronikowska, Prokuratura Europejska jako instytucja ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej, Warszawa 2020.
D. Kabat-Rudnicka, Konstytucjonalizacja Unii Europejskiej a sądownictwo konstytucyjne, Warszawa 2016.
Uwagi
|
W cyklu 2025L:
Nie ma |
W cyklu 2026L:
Nie ma |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: