Prowadzony w cyklach: 2025Z, 2026Z

Kod Erasmus: 14.1

Kod ISCED: 0312

Punkty ECTS: 4

Język: polski

Organizowany przez: Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych

Migracje we współczesnym świecie 2102-BW-M-Z3MWWS

I. Migracje – podstawowe pojęcia i rodzaje - 2 godz.
1. Migracje jako wyzwanie dla współczesnego świata; 2. Migracje jako komponent procesów ludnościowych; 3. Definicje i typologie; 4. Pomiar migracji i badania migracji.

II. Teorie migracji - 2 godz.
1. Teorie geograficzne; 2. Teorie ekonomiczne; 3. Teorie socjologiczne; 4. Inne teorie.

III. Przyczyny, koszty i skutki migracji - 2 godz.
1. Czynniki „wypychające” i „przyciągające”; 2. Koszty ekonomiczne i społeczne; 3. Skutki migracji z perspektywy migranta i jego gospodarstwa domowego; 4. Skutki migracji dla ojczyzny migrantów; 5. Skutki migracji dla kraju przyjmującego.

IV. Geografia i struktura migracji we współczesnym świecie - 2 godz.
1. Tendencje i kierunki współczesnych migracji; 2. Transnarodowe przestrzenie społeczne; 3. Transfery ekonomiczne i społeczne; 4. Rodzaje migracji (cyrkulacyjne, swoboda przepływu osób, nierejestrowane).

V-VI. Migracje i Polska, polityka migracyjna - 4 godz.
1. Migracje z Polski (emigracja, migracja zarobkowa, migracja poakcesyjna); 2. Polska jako kraj przyjmujący; 3. Skala i struktura migracji do Polski; 4. Migracje z Ukrainy; 5. Migracje wewnętrzne; 6Konceptualizacja i modele polityki migracyjnej; 7. Polityka migracyjna Unii Europejskiej; 8. Polityka i strategia migracyjna Polski.

VII-VIII. Integracja i polityka integracyjna - 4 godz.
1. Integracja vs asymilacja; 2. Wymiary integracji; 3. Polityka integracyjna i jej modele; 4. Multikulturalizm i interkulturalizm; 5. Polityka integracyjna wybranych państw; 6. Doświadczenia integracji.

IX. Migracje a bezpieczeństwo i polityka - 2 godz.
1. Zależności między migracjami a bezpieczeństwem; 2. Sekurytyzacja; 3. Radykalizm religijny i terroryzm; 4. Aktywność społeczno-polityczna i organizacje migrantów; 5. Prawa wyborcze; 6. Ruchy i partie antyimigracyjne.

X. Migracje przymusowe i uchodźstwo - 2 godz.
1. Terminologia migracji przymusowych; 2. Deportacje, wysiedlenia w ujęciu historycznym; 3. Migracje środowiskowe; 3. Uchodźstwo w XXI wieku.

Nakład pracy studenta: 4 ptk ects- 100 h, w tym:
18 h- udział w zajęciach w sali
32h - praca własna nad tekstami z literatury
45 h- przygotowanie do egzaminu
5h - udział w sesji egzaminacyjnej, egzamin pisemny

W cyklu 2025Z:

I. Migracje – podstawowe pojęcia i rodzaje
1. Migracje jako wyzwanie dla współczesnego świata; 2. Definicje i typologie; 3. Migracje jako proces; 4. Pomiar migracji; 5. Badania migracji.

II. Teorie migracji
1. Teorie ekonomiczne; 2. Teorie historyczno-strukturalne; 3. Teoria systemów migracyjnych; 4. Teoria transnarodowa.

III. Przyczyny i koszty migracji
1. Czynniki „wypychające” i „przyciągające”; 2. Konflikty zbrojne; 3. Klęski żywiołowe; 4. Koszty ekonomiczne i społeczne.

IV. Konsekwencje migracji
1. Skutki migracji z perspektywy migranta i jego gospodarstwa domowego; 2. Skutki migracji dla ojczyzny migrantów; 3. Skutki migracji dla kraju przyjmującego.

V. Globalizacja i lokalność a migracje
1. Tendencje współczesnych migracji; 2. Transnarodowe i translokalne przestrzenie społeczne; 3. Transfery ekonomiczne i społeczne; 4. Migracje cyrkulacyjne.

VI. Migracje w Europie
1. Europa jako zaplecze migracyjne przed 1945 r.; 2. Migracje do Europy po 1945 r.; 3. Migracje wewnątrz Unii Europejskiej; 4. Migracje na początku XXI wieku.

VII. Migracje na obszarze byłego ZSRR
1. Imperium Rosyjskie; 2. ZSRR; 3. Migracje w państwach poradzieckich.

VIII. Migracje w krajach pozaeuropejskich
1. Ameryka Północna; 2. Ameryka Łacińska; 3. Afryka; 4. Bliski Wschód i Zatoka Perska; 5. Azja Wschodnia i Południowo-Wschodnia.

IX. Nowe mniejszości etniczne, diaspory
1. Adaptacja i integracja; 2. Diaspory w społeczeństwie przyjmującym; 3. Wykluczenie społeczne; 4. Polityka państwa pochodzenia wobec diaspor.

X. Migracje w prawie międzynarodowym
1. Ochrona praw migrantów; 2. Prawa migrujących pracowników i ich rodzin; 3. Zwalczanie handlu ludźmi; 4. Obywatelstwo.

XI. Migracje a bezpieczeństwo
1. Zależności między migracjami a bezpieczeństwem; 2. Sekurytyzacja; 3. Radykalizm religijny i terroryzm; 4. Przestępczość.

XII. Migracje a polityka
1. Aktywność społeczno-polityczna i organizacje migrantów; 2. Prawa wyborcze; 3. Ruchy i partie antyimigracyjne.

XIII. Polityka migracyjna
1. Polityka migracyjna jako przedmiot badań; 2. Konceptualizacja i modele polityki migracyjnej; 3. Polityka migracyjna wybranych państw; 4. Polityka migracyjna Polski.

XIV. Repatriacja
1. Pojęcie repatriacji i polityka repatriacyjna; 2. Repatriacja do Polski; 3. Repatriacja do Niemiec; 4. Repatriacja do Izraela; 5. Repatriacja do Rosji.

XV. Migracje przymusowe i uchodźstwo
1. Terminologia migracji przymusowych; 2. Deportacje, wysiedlenia w ujęciu historycznym; 3. Migracje środowiskowe; 3. Uchodźstwo w XXI wieku.

W cyklu 2026Z:

II. Teorie migracji - 2 godz.
1. Teorie geograficzne; 2. Teorie ekonomiczne; 3. Teorie socjologiczne; 4. Inne teorie.

X. Migracje przymusowe i uchodźstwo - 2 godz.
1. Terminologia migracji przymusowych; 2. Deportacje, wysiedlenia w ujęciu historycznym; 3. Migracje środowiskowe; 3. Uchodźstwo w XXI wieku.

Czas trwania przedmiotu 20 godz. Przygotowanie do zaliczenia wymaga wprawdzie nieobowiązkowej, ale jednak obecności na zajęciach. Na studiowanie materiału z wykładu przewiduje się również 20 godz. Prezentacje nie są przewidziane.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025Z:

Andrzej Wierzbicki

W cyklu 2026Z:

Andrzej Wierzbicki
Jacek Ziółkowski

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Zakłada się, że student posiada podstawową wiedzę z zakresu nauki o polityce, socjologii, demografii i ekonomii. Wiedza z zakresu demografii, co wynika ze specyfiki przedmiotu, może w trakcie wykładu być stopniowo uzupełniana i utrwalana przez prowadzącaego.

Efekty uczenia się

K_W01 Student, dzięki wiedzy zdobytej wiedzy z zakresu bezpieczeństwa oraz znajomości metod i technik badawczych będzie w stanie w pogłębionym stopniu zweryfikować istotę migracji we współczesnym świecie - ich rodzaje, przyczyny i następstwa.
migracji międzynarodowych w ramach nauk społecznych.

K_W02 W pogłębionym stopniu student rekonstruuje istotę więzi społecznych, które powstają w wyniku migracji międzynarodowych i ich znaczenie dla bezpieczeństwa

K_W05 Student objaśnia mechanizmy ochrony praw i wolności człowieka i obywatela, wynikające z migracji międzynarodowych, środki ochrony praw i wolności człowieka i obywatela.

K_U01 Student ewaluuje zależności między migracjami międzynarodowymi a polityką, bezpieczeństwem, prawem międzynarodowym, polityką gospodarczą.

K_U02 Student argumentuje istotę i uwarunkowania migracji międzynarodowych.

K_U03 Student rozstrzyga najważniejsze problemy dla bezpieczeństwa wynikające z migracji międzynarodowych.

K_K01 Student jest gotów zdefiniować zadania struktur państwowych i społecznych w celu realizacji polityki migracyjnej.

K_K02 Student inicjuje realizację projektów określających wyzwania wynikające z migracji międzynarodowych i prognozuje skutki swojej działalności.

K_K04 Student promuje zdobytą wiedzę na temat migracji międzynarodowych, w tym systemów normatywnych w pracy zawodowej oraz w innych sytuacjach społecznych.

Kryteria oceniania

Przedmiot jest prowadzony w formie wykładu. Zakres dopuszczalnych nieobecności, ich usprawiedliwianie lub odrabianie zostanie podany na zajęciach.
Zaliczenie przedmiotu odbywa się na podstawie pisemnego egzaminu, który weryfikuje założone efekty uczenia się K_W01; K_W02; K_W05; K_U01; K_U02; K_U03; K_K01; K_K02; K_K04
Poziom użycia SI podczas egzaminy 1/5 (brak stosowania) (zgodnie z uchwałą nr 75 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 11 września 2026 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia oraz uchwałą nr 29/2025 Rady Dydaktycznej z dnia 7 maja 2025 r. w sprawie szczegółowych zasad korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia)

Praktyki zawodowe

Brak

Literatura

Literatura:
1. M. Lesińska, M. Okólski (red.), 30 wykładów o migracjach, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2023.
2. St. Castles, M. Miller, Migracje we współczesnym świecie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011.
3. D. N. Salem, Imigranci z Bliskiego Wschodu w polityce Unii Europejskiej, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2020.
4. P. Hut, Ł. Żołądek (red.), Repatrianci i polityka repatriacyjna, Studia BAS, Nr 2(34), 2013.
5. M. Duszczyk, Polska polityka imigracyjna a rynek pracy, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2012.
6. I. Wyciechowska, Międzynarodowy obrót osobowy jako źródło szans i zagrożeń, Warszawa 2021.
7. „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo”. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030, Warszawa 2024 (wersja pdf).

W cyklu 2025Z:

Literatura:
1. M. Lesińska, M. Okólski (red.), 25 wykładów o migracjach, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2018.
2. St. Castles, M. Miller, Migracje we współczesnym świecie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011.
3. D. N. Salem, Imigranci z Bliskiego Wschodu w polityce Unii Europejskiej, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2020.
4. P. Hut, Ł. Żołądek (red.), Repatrianci i polityka repatriacyjna, Studia BAS, Nr 2(34), 2013.
5. M. Duszczyk, Polska polityka imigracyjna a rynek pracy, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2012.