Zarządzanie kryzysowe w UE i NATO (spec. ZK) 2102-BW-M-Z2ZKUN-ZK

W ramach wykładu omawiane są podstawowe pojęcia i teorie zarządzania kryzysowego oraz ich zastosowanie w wymiarze międzynarodowym. Część wprowadzająca obejmuje definicje kryzysu i bezpieczeństwa, ewolucję zagrożeń w środowisku międzynarodowym oraz rolę organizacji międzynarodowych w reagowaniu na sytuacje kryzysowe.

W trakcie wykładu analizowane będą również kluczowe akty prawne na poziomie krajowym i unijnym (m.in. ustawa o zk, dyrektywa CER).

Następnie analizowany jest system zarządzania kryzysowego Unii Europejskiej, w tym:
1) mechanizmy wczesnego ostrzegania i koordynacji politycznej,
2) Zintegrowane Uzgodnienia Reagowania Kryzysowego (IPCR),
3) Mechanizm Ochrony Ludności UE,
4) Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony (WPBiO),
5) rola instytucji unijnych w reagowaniu na kryzysy cywilne i wojskowe.

Kolejny blok wykładu poświęcony jest zarządzaniu kryzysowemu w NATO, obejmującemu:
1) koncepcję NATO Crisis Management,
2) procedury konsultacyjne (art. 4 Traktatu Waszyngtońskiego),
3) reagowanie kolektywne (art. 5),
4) odporność państw członkowskich (resilience),
5) rolę NATO w kryzysach poniżej progu wojny.

W dalszej części wykładu omawiana jest współpraca UE–NATO w zakresie reagowania kryzysowego, w szczególności w obszarze zagrożeń hybrydowych, cyberbezpieczeństwa, ochrony infrastruktury krytycznej oraz przeciwdziałania dezinformacji.

Wykład uzupełniają studia przypadków analizowane w formie wykładowej (bez elementów warsztatowych), ilustrujące praktyczne funkcjonowanie mechanizmów UE i NATO w odpowiedzi na rzeczywiste kryzysy, takie jak agresja Rosji przeciwko Ukrainie, pandemia COVID-19, kryzysy migracyjne i energetyczne.

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Założenia (opisowo)

Wykład ma na celu przekazanie usystematyzowanej wiedzy na temat mechanizmów zarządzania kryzysowego funkcjonujących w ramach Unii Europejskiej oraz NATO, ze szczególnym uwzględnieniem Polski. Założeniem przedmiotu jest przedstawienie zarządzania kryzysowego jako procesu strategicznego, realizowanego w warunkach złożonego i dynamicznego środowiska bezpieczeństwa międzynarodowego. Wykład koncentruje się na instytucjonalnych, prawnych i politycznych uwarunkowaniach reagowania kryzysowego, obejmujących zapobieganie kryzysom, przygotowanie, reagowanie oraz odbudowę po kryzysie. Szczególną uwagę poświęca się kryzysom transgranicznym i hybrydowym, które wymagają koordynacji na poziomie ponadnarodowym oraz ścisłej współpracy cywilno-wojskowej. Przedmiot zakłada rozwijanie u studentów zdolności rozumienia procesów decyzyjnych w UE i NATO, interpretacji dokumentów strategicznych oraz oceny roli organizacji międzynarodowych w zapewnianiu bezpieczeństwa. Wykład ma charakter analityczno-systemowy i stanowi podstawę teoretyczną dla dalszych, bardziej specjalistycznych kursów z zakresu bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego.

Koordynatorzy przedmiotu

Kamil Mroczka

Efekty kształcenia

Absolwent zna i rozumie organizację, funkcjonowanie i zadania instytucji odpowiedzialnych za zarządzanie kryzysowe na poziomie UE i NATO, ze szczególnym uwzględnieniem instytucji odpowiedzialnych za zarządzanie kryzysowe w Polsce (K_W04).

Absolwent zna i rozumie w pogłębionym stopniu instytucjonalne, prawne i proceduralne mechanizmy zarządzania kryzysowego funkcjonujące w Unii Europejskiej oraz Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, w tym zasady współpracy międzynarodowej i cywilno-wojskowej w reagowaniu na zagrożenia o charakterze transgranicznym, hybrydowym i terrorystycznym, na poziomie regionalnym i globalnym (K_W06).

Absolwent potrafi w pogłębionym stopniu analizować i wyjaśniać wzajemne relacje i zależności zjawisk społecznych i politycznych rozmaitej natury, szczególnie w odniesieniu do instytucji odpowiedzialnych za zarządzanie kryzysowe zarówno na poziomie poszczególnych państw, jak i UE i NATO (K_U01).

Absolwent potrafi w pogłębionym stopniu analizować (z wykorzystaniem pogłębionej teoretycznie oceny) różne zjawiska społeczne, zaś przede wszystkim dotyczące bezpieczeństwa ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji kryzysowych i zagrożeń dla jednostki, społeczeństwa i państwa (K_U02).

Absolwent potrafi funkcjonować w zespołach zajmujących się zarządzaniem kryzysowym na poziomie krajowym, unijnym i sojuszniczym, w tym w strukturach cywilno-wojskowych UE i NATO, podejmując samodzielne zadania związane z analizą sytuacji kryzysowych, koordynacją działań oraz reagowaniem na zagrożenia o charakterze międzynarodowym i transgranicznym (K_U07).

Absolwent jest gotów do uczestniczenia w tworzeniu, realizacji i koordynowaniu inicjatyw oraz projektów z zakresu zarządzania kryzysowego i bezpieczeństwa międzynarodowego, w szczególności w kontekście działań podejmowanych w ramach Unii Europejskiej i NATO, oraz do świadomego przewidywania i oceny społecznych, politycznych, prawnych i ekonomicznych skutków podejmowanych działań w sytuacjach kryzysowych (K_K02).

Kryteria oceniania

Egzamin ustny + praca roczna

Wykorzystanie sztucznej inteligencji w ramach zajęć zgodnie z przyjętymi na Uniwersytecie Warszawskim zasadami.

POZIOM 4. KRYTYCZNA EWALUACJA ZADAŃ WYKONANYCH PRZEZ SI

Sztuczna inteligencja jest wykorzystywana do wykonywania określonych elementów zadania, a studenci dyskutują nad treściami wygenerowanymi przez sztuczną inteligencję.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy

Literatura

Literatura polskojęzyczna

Kitler W., Zarządzanie kryzysowe. Wybrane problemy, Warszawa: AON.

Falecki J., Zarządzanie kryzysowe w systemie bezpieczeństwa państwa, Warszawa: Difin.

Zięba R., Instytucjonalizacja bezpieczeństwa europejskiego, Warszawa: Scholar.

1) Kuźniar R., Polityka bezpieczeństwa w stosunkach międzynarodowych, Warszawa: Scholar.
2) Kaczmarek J., Bezpieczeństwo międzynarodowe. Wyzwania i zagrożenia, Warszawa: PWN.
3) Wójtowicz A., Dezinformacja i bezpieczeństwo międzynarodowe, Warszawa: PISM.
4) Dokumenty strategiczne UE i NATO (Strategiczna Koncepcja NATO, Strategiczny Kompas UE).
5) Boin A., ’t Hart P., Stern E., Sundelius B., The Politics of Crisis Management, Cambridge University Press.
6) NATO, NATO Crisis Management Handbook, Brussels.
7) Howorth J., Security and Defence Policy in the European Union, Palgrave Macmillan.
8) Smith M., Europe’s Foreign and Security Policy, Cambridge University Press.
9) Riddervold M., Newsome A., EU–NATO Cooperation in Crisis Management, Routledge.
10) European Union, Strategic Compass for Security and Defence, Brussels.
11) EU External Action Service, Integrated Political Crisis Response (IPCR) – official documents.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2102-BW-M-Z2ZKUN-ZK w USOSweb