Wojny i konflikty zbrojne współczesnego świata 2102-BW-M-Z2WKWS
Głównym celem przedmiotu jest uzyskanie wiedzy niezbędnej do przeprowadzenia pogłębionej analizy wojen i konfliktów zbrojnych współczesnego świata i ich implikacji dla bezpieczeństwa wewnętrznego państw, bezpieczeństwa społeczeństw, bezpieczeństwa międzynarodowego, bezpieczeństwa jednostki.
Celem zajęć z przedmiotu jest zapoznanie Studentów z kluczowymi kategoriami umożliwiającymi samodzielną analizę i rozumienie roli wojny w życiu państwa, jej relacji z władzą i polityką.
Szczególny nacisk kładzie się na charakterystykę tzw. nowych wojen w porównaniu do klasycznych wojen państwowych. Student/ka zapoznaje się z procesami prywatyzacji, komercjalizacji, reseksualizacji, mediatyzacji, demokratyzacji współczesnych wojen i konfliktów zbrojnych, strategiami asymetryzacji użycia przemocy w nowych wojnach, ze zjawiskiem dzieci żołnierzy, PMC/PSC, z problemem odpowiedzialności za agresję zbrojną.
Studenci poznają współczesne wojny i konflikty zbrojne poprzez analizę teorii oraz studiów przypadków.
Podczas zajęć omówione zostaną następujące zagadnienia szczegółowe:
1. Wojny przedpaństwowe, wojny państwowe a wojny współczesne
2. Klasyczne wojny państwowe a tzw. nowe wojny. Charakterystyki.
3. Pojęcia: wojna a konflikt zbrojny. Armia jako narzędzie wojny. Przyczyny wojen i konfliktów zbrojnych.
4. Państwo a wojna: wzajemne relacje.
5. Rodzaje wojen współczesnych: wojny hybrydowe; wojny asymetryczne, proxy wars, małe wojny, low intensity war, tzw. wojny wśród społeczeństw, wojny postprzemysłowe, wojny czwartej generacji, wojny nieograniczone, wojny zdegenerowane, wojny transnarodowe, wojny gangów, "dzikie wojny", cyberwojny.
6. Wojska najemne we współczesnych wojnach. PMC/PSC - analiza przypadków.
7. Interwencje humanitarne, misje pokojowe a suwerenność państwa.
8. Koncepcje wojny sprawiedliwej.
9. Wojny religijne
10. Odpowiedzialność za wojnę. Odpowiedzialność karna za zbrodnie agresji. Przestępstwa przeciw pokojowi, ludzkości oraz przestępstwa wojenne.
11. Wybrane współczesne wojny i konflikty zbrojne wewnątrzpaństwowe i międzypaństwowe. Studia przypadków:
a. Agresja Rosji na Ukrainę
b. Bliski Wschód:
Strefa Gazy: Wojna Izraela z Hamasem, stanowiąca katastrofę humanitarną.
Syria i Jemen: Długotrwałe, wewnętrzne wojny domowe.
Inne: Konflikt izraelsko-irański, kurdyjsko-turecki.
c. Azja:
Kaszmir: Konflikt terytorialny między Indiami a Pakistanem.
Tajwan: Napięcia z Chinami.
Mjanma (Birma): Konflikty wewnętrzne.
Afganistan - Talibowie,
d. konflikty na obszarze byłej Jugosławii (wciąż aktywny kocioł bałkański),
e. Ameryka Łacińska: Meksyk: Rywalizacja karteli narkotykowych.
Kolumbia: Działalność grup partyzanckich (ELN, FARC
f. Afryka:
Sudan: Wyniszczająca wojna domowa.
Region Sahelu: Aktywność grup dżihadystycznych.
Nigeria: Ataki terrorystyczne Boko Haram.
Demokratyczna Republika Konga: Konflikty wewnętrzne.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza:
1. Student w pogłębionym stopniu charakteryzuje fundamentalne pojęcia, teorie i metody stosowane w studiach nad wojną i pokojem oraz wyniki najnowszych badań naukowych w tym obszarze (K_W01).
2. Student w pogłębiony sposób objaśnia rolę armii jako narzędzia wojny, gwaranta politycznego porządku i stabilności, grupy interesu, alternatywy dla władzy cywilnej (K_W04).
3. Student rozważa i uzasadnia w pogłębiony sposób rozwiązania służące pociągnięciu do odpowiedzialności m.in. karnej za wojnę, za zbrodnie agresji, przeciwdziałaniu zjawisku dzieci-żołnierze, najemnictwa we współczesnych wojnach i konfliktach zbrojnych (prywatyzacji sektora militarnego), prowadzeniu wojny sprawiedliwej. Wyjaśnia nieprzystawalność rozwiązań instytucjonalnych do charakteru współczesnych wojen i konfliktów zbrojnych (K_W06).
Umiejętności:
1. Student w pogłębionym stopniu prezentuje analizy przyczyn, przebiegu, charakteru i następstw dla bezpieczeństwa wewnętrznego i międzynarodowego współczesnych wojen i konfliktów zbrojnych. Lokalizuje, identyfikuje i opisuje konflikty zbrojne w najbardziej zapalnych punktach świata (K_U01).
2. Student w pogłębionym stopniu (z wykorzystaniem pogłębionej teoretycznie oceny) porównuje wojny przedpaństwowe, państwowe i tzw. nowe wojny (K_U02).
Kompetencje:
1. Student w pogłębionym stopniu identyfikuje ewentualne zagrożenia dla pokoju rozumiejąc przyczyny wojen i konfliktów zbrojnych współczesnego świata i wskazuje priorytety służące realizacji zadań z zakresu przeciwdziałania (K_K01).
Kryteria oceniania
Przedmiot kończy się zaliczeniem na ocenę.
Warunki zaliczenia: 1. (50%oceny końcowej) obecność na zajęciach i aktywny w nich udział odnotowywany na bieżąco (są 4 zjazdy, można mieć 1 nieobecność. Więcej niż 1 nieobecność powoduje, że wszystkie nieobecności należy zaliczyć w postaci testu). 2. (50% oceny końcowej) praca roczna - w sali.
Praktyki zawodowe
brak
Literatura
- J.G.Otto, Państwo i wojna w kauzalnym związku. Zoon politikon = homo militans, Warszawa 2023 (głównie rozdz. 1 oraz 5.13).
- M. Kaldor, Globalizacja, państwo i wojna w: P. Sztompka, M. Kuci (red.), Socjologia, Kraków 2005.
- R. Łoś, J. Regina-Zacharski, Współczesne konflikty zbrojne, Warszawa 2010.
- L. Freedman, Przyszła wojna, Warszawa 2019.
- K.N. Waltz, Człowiek, państwo, wojna, Kraków 2023 (szczególnie Wprowadzenie, VI).
- J. Drabina (red.), Religie a wojna i terroryzm, Kraków 2003 (W świecie współczesnym).
- Interwencja humanitarna a suwerenność państwowa w: T. Żuradzki, T. Kuniński (red.), Etyka wojny, Warszawa 2009.
-Interwencje humanitarne i operacje pokojowe w: J. Baylis, J. Wirtz (red), Strategia we współczesnym świecie, Kraków 2009.
-G. Corm, Religia i polityka w XXI w., Warszawa 2007.
-A. T. Khoury (red.), Wojna i przemoc w religiach świata, Kraków 2006.
- R.Y. Pelton, Najemnicy XXI wieku, Warszawa 2008.
- R. Uesseler, Wojna jako usługa, Warszawa 2008.
- J. Czyżewski, Dzieci żołnierze we współczesnych konfliktach zbrojnych, Toruń 2009.
-P. Grzebyk, Odpowiedzialność karna za zbrodnie agresji, Warszawa 2010.
- D. S. Kozerawski, P. Lotarski, Konflikty zbrojne na Bliskim Wschodzie i ich wpływ na zmiany na polu walki, „Zeszyty Naukowe” 2022, nr 159 (1).
-A. Czupryński, G. Stolarski (red.), Teoria wojny. Nowe i stare wyzwania, Siedlce 2019.
- Ł. Skoneczny, Wojna hybrydowa – wyzwanie przyszłości? Wybrane zagadnienia, „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2015, nr 4.
-P. Orłowski, Wojska specjalne w konflikcie poniżej progu wojny, „Analiza KBN” 2022, nr 8 (103).
- M. Banasik, Współczesny wymiar strategicznej rywalizacji militarnej, „Facta Simonidis” 2023, nr 2.
- S. Wojciechowski, R. Fiedler (red.), Zagrożenia asymetryczne współczesnego świata, Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM, Poznań 2009.
-. Bryjka, Wojny zastępcze – próba konceptualizacji, „Sprawy Międzynarodowe” 2019, t. 72, nr 4, s. 181–199.
- D. Karczmarzyk, Współczesne rozumienie wojen zastępczych, „Przegląd Geopolityczny” 2023, nr 45.
M. Madej (red.), Wojny Zachodu. Interwencje zbrojne państw zachodnich po zimnej wojnie, Warszawa 2017.
Literatura uzupełniająca:
1. A. Bryl, Zbrodnie przeciwko ludzkości w doktrynie i orzecznictwie międzynarodowych trybunałów karnych, Warszawa 2021.
2. F. Heisbourg, Wojny, Warszawa 1998.
3. P. Crépon, Religie a wojna, Gdańsk 1994.
4. W. Urban, Nowożytni najemnicy, Warszawa 2008.
5. J. Scahill, Blackwater. Powstanie najpotężniejszej armii świata, Wrocław 2007.
6. R. Kobryński (red.), Dzieci w konfliktach zbrojnych, Warszawa 2013.
7. A. Prus, Uwarunkowania wykorzystania sztucznej inteligencji w przyszłej wojnie, “Cybersecurity and Law” 2024, nr 11.
8. R. Kopeć, Robotyzacja wojny, „Społeczeństwo i Polityka” 2016, nr 4 (49).
9. M. Heromiński, Wojna i konflikt w cyberprzestrzeni. Piąty teatr wojny, „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2024, nr 30.
10. T. Darmohrai, Nowoczesna wojna informacyjna: metody i środki przeciwdziałania, „Media i Społeczeństwo” 2022, nr 17.
11. M. Walzer, Wojny sprawiedliwe i niesprawiedliwe, Warszawa 2010.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: