Socjologia organizacji dyspozycyjnych 2102-BW-M-Z2SODY

1. Wprowadzenie. Socjologia organizacji dyspozycyjnych na tle innych nauk społecznych i humanistycznych
*Specyfika poznania społecznego *Socjologia na tle innych nauk o społeczeństwie *Subdyscypliny socjologii *Socjologia organizacji *Socjologia instytucji totalnych *Socjologia wojska *Socjologia grup dyspozycyjnych *Politologia organizacji *Wzajemne interferencje pomiędzy naukami społecznymi *Politologia, socjologia, nauki o bezpieczeństwie – wzajemne relacje*Jedność nauk społecznych i humanistycznych *Przedmiot, problematyka i metody socjologii instytucji totalnych i grup (służb) dyspozycyjnych *Świat społeczny jako świat organizacji i instytucji *Polityczny wymiar instytucji i organizacji, organizacyjny i instytucjonalny wymiar polityki
2. Tradycje badań nad organizacjami i instytucjami. Podejścia, paradygmaty i metafory
*Szkoły i kierunki badań nad organizacjami i instytucjami *Dorobek polskich nauk społecznych *Socjologia wojska i jej ewolucja *Naukowe wyobrażenia a technologie organizacyjne jako mechanizmy kontroli społecznej *Fordyzm i postfordyzm jako systemy kontroli społecznej *Metoda metafor w badaniu instytucji totalnych i organizacji dyspozycyjnych *Metafory a modele i paradygmaty *Instytucje totalne i organizacje dyspozycyjne jako maszyny, organizmy, mózgi, psychiczne więzienia, systemy polityczne, narzędzia dominacji, kultury, procesy zmian i transformacji
3. Organizacje dyspozycyjne a ich otoczenie oraz cele i funkcje w systemie politycznym i systemie bezpieczeństwa wewnętrznego.*Organizacja: prakselogiczne a socjologiczne rozumienia organizacji *Organizacja jako grupa społeczna a jako system społeczny *Analiza systemowa *Cechy organizacji jako systemu społecznego *Cele, funkcje, kryteria efektywności organizacji i instytucji *Cykl życia instytucji i organizacji *Organizacje i instytucje a otoczenie – modele zależności *Kategoria grup dyspozycyjnych jako model analityczny*Rozumienie grup dyspozycyjnych *Funkcje organizacji dyspozycyjnych w systemie społecznym i podsystemie bezpieczeństwa państwa *Typologie organizacji dyspozycyjnych *Profesjonalizacja organizacji dyspozycyjnych
4. Model instytucji totalnej Goffmana
*Koncepcje i modele socjologiczne E. Goffmana: model dramatyczny, model gry, model instytucji totalnej *Instytucje totalne jako typ idealny*Rozumienie instytucji totalnej *Typy instytucji totalnych i ich charakterystyka *Przykładowe instytucje totalne: *Wojsko jako instytucja totalna *Szkoła jako instytucja totalna *Więzienie jako instytucja totalna *Szpital psychiatryczny jako instytucja totalna *Cechy instytucji totalnych *Charakterystyka świata podwładnych (pensjonariuszy) i świata personelu *Różnice między instytucjami totalnymi *Instytucje totalne a procesy totalizacji i oligarchizacji organizacji i życia społecznego *Instytucje totalne a totalitarny model analizy systemów społecznych * Organizacje dyspozycyjne a instytucje totalne *Uwarunkowania i mechanizmy totalizacji w grupach dyspozycyjnych
5.Tożsamość i kultura organizacji dyspozycyjnych
*Organizacje i instytucje jako zjawiska kulturowe, *Kultury i subkultury organizacyjne, *Modele, funkcje i uwarunkowania kultury organizacyjne, model Scheina *Wymiary kultury organizacyjnej *Poziomy kultury organizacyjnej *Zarządzanie poprzez kulturę *Zmiana kultury organizacji *Typologie kultur organizacyjnych *Teorie kultury organizacyjnej: symboliczno-interpretatywna, modernistyczna i postmodernistyczna *Organizacje w warunkach kulturowej różnorodności *Kultury organizacyjne a kultury narodowe *Kultura organizacyjna a kultura polityczna *Kultura a tożsamość *Kultura a kontrola w organizacjach, kultura jako kontrola, kontrola poprzez kulturę *Ideologie organizacyjne *Kontrola za pomocą ideologii a ideologia kontroli *Metafora organizacji jako kultury *Charakterystyczne cechy kultur organizacyjnych w organizacjach totalnych i grupach dyspozycyjnych *Wzory społeczne i wzory osobowe w organizacjach dyspozycyjnych *Przykładowe wzory społeczne i ethos członków organizacji dyspozycyjnych: żołnierza, policjanta, strażaka, funkcjonariusza służby więziennej, ratownika medycznego *Wzory społeczne w ochotniczych organizacjach dyspozycyjnych *Rekrutacja do organizacji dyspozycyjnych, jej uwarunkowania kulturowe, społeczno – demograficzne, psychospołeczne i ideologiczno – polityczne
6.Procesy strategiczne w instytucjach totalnych i grupach dyspozycyjnych
*Polityczny charakter strategii i procesów strategicznych w instytucjach totalnych i dyspozycyjnych *Przetrwanie organizacji *Podstawowe koncepcje strategii organizacyjnych: szkoła planistyczna, szkoła ewolucyjna, szkoła pozycyjna, szkoła zasobów, umiejętności i uczenia się *Pojmowanie strategii *Rodzaje strategii organizacyjnych i ich typologie: strategie rozwoju, strategie wzrostu, strategie konkurencji, strategie funkcjonalne, strategie na poziomie organizacji, strategie na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej *Analiza strategiczna: SWOT, problemów krytycznych, procesowa, rdzennych kompetencji i zasobów strategicznych, segmentacja strategiczna i analiza portfelowa – macierz BCG, analiza PEST, benchmarking, model pięciu sił konkurencji i łańcuch wartości Portera *Zarządzanie strategiczne: proces, etapy, cele, organizacja, misja firmy, uwarunkowania *Planowanie i kontrola strategiczna *Wdrażanie strategii *Specyfika procesów strategicznych w organizacjach totalnych i dyspozycyjnych
7.. Struktury formalne i nieformalne instytucji totalnych i grup dyspozycyjnych
*Pojęcie struktury, *Struktura jawna, ukryta, głęboko ukryta *Porządek zwinięty i rozwinięty *Struktura realna a zaprojektowana *Struktura społeczna organizacji *Parametry struktury społecznej organizacji *Schematy analizy struktur: gradacyjny, konfliktowy, funkcjonalny, dialektyczny, * Formalizacja a instytucjonalizacja struktur,*Luki strukturalne *Czynniki określające strukturę, *Struktura a integracja i dezintegracja organizacji, *Typologie struktur organizacyjnych: struktury płaskie i smukłe, rozpiętość kierowania, struktury liniowe, funkcjonalne, sztabowe, macierzowe, struktury sieciowe, wirtualne, holograficzne, hybrydowe; struktury typu U, typu H, typu M; struktury statyczne i dynamiczne, struktury zorientowane hierarchicznie i struktury zorientowane heterarchicznie *kompleksowy model struktur H.Mintzberga *Autodynamizm i dynamiczne modele struktur organizacyjnych, teoria strukturalizacji *Projektowanie i zmiana struktur organizacyjnych *Fizyczna struktura organizacji: definicje, podejście behawioralne i symboliczne, struktura fizyczna a powstawanie tożsamości organizacji *Porządek formalny a nieformalny* Cechy wspólne i odmienności struktur organizacji totalnych i dyspozycyjnych
8.Społeczna odpowiedzialność w organizacjach totalnych i dyspozycyjnych. Patologie ich funkcjonowania
*Patologie organizacji totalnych i dyspozycyjnych *Kryteria patologii: etyczne, teleologiczne i funkcjonalno-systemowe. *Wskaźniki i przykłady patologii *Funkcjonalizacja patologii *Analiza wybranych zjawisk patologicznych w grupach dyspozycyjnych *Etyczne problemy organizacji *Społeczna i polityczna odpowiedzialność służb dyspozycyjnych, jej uwarunkowania i ograniczenia
9.Władza i przywództwo w instytucjach totalnych i grupach dyspozycyjnych
*Władza, wpływ i autorytet w organizacjach *Osie sporów w kwestii pojmowania władzy i władzy organizacyjnej *Mechanizmy kreacji władzy *Kształt władzy organizacyjnej w grupach dyspozycyjnych a ich funkcje, zadania i stosowane technologie organizacyjne *Przesłanki, źródła i legitymizacja władzy w organizacji *Wzory walki o władzę w organizacji *Funkcje władzy w organizacji, *Władza organizacyjna a interesy, *Sposób sprawowania władzy, *Instrumenty władzy, *Bariery i koszty władzy organizacyjnej, *Władza a normy organizacyjne, *Symbole władzy * Władza symboliczna i ukryte oblicza władzy w organizacjach *Przywództwo w organizacji, *Teorie przywództwa, *Style przewodzenia *Polityczna metafora organizacji *Przywództwo polityczne a przywództwo organizacyjne *Biurokracja *Oligarchizacja organizacji dyspozycyjnych *Właściwości władzy i przywództwa w organizacjach dyspozycyjnych *"Problem pretorianina"
10. Konflikt i zmiana w instytucjach totalnych i grupach dyspozycyjnych
*Metafora transformacji i przepływu /dialektyczna/ i jej zastosowanie do analizy funkcjonowania instytucji totalnych i grup dyspozycyjnych, *Sprzeczność a konflikt, *Źródła konfliktów w instytucjach totalnych i grupach dyspozycyjncyh *Konflikty a interesy i role, *Konflikty a adaptacja, *Modele konfliktu *Typologie konfliktów, *Kierowanie poprzez konflikt, *Metody rozwiązywania konfliktów *Negocjacyjny i przetargowy aspekt rozwiązywania konfliktów w grupach dyspozycyjncyh *Koncepcje i modele zmiany organizacyjnej *Wymiary diagnozy otoczenia, potencjału organizacyjnego i sił sprawczych zmiany organizacyjnej, *Typowe scenariusze zmiany, *Typowe reakcje na zmiany i opór wobec zmiany; sposoby jego przezwyciężania, mapa zaangażowania i analiza pola sił, *Realizacja zmiany, *Przywództwo a zmiana *Organizacje dyspozycyjne w procesie transformacji systemowej