Geopolityczne uwarunkowania bezpieczeństwa wewnętrznego 2102-BW-M-D1GUBW

Głównym celem przedmiotu: Geopolityczne uwarunkowania bezpieczeństwa wewnętrznego jest uzyskanie wiedzy niezbędnej do przeprowadzenia pogłębionej analizy uwarunkowań geograficznych, społeczno-politycznych, militarnych oraz pokojowych, mających wpływ na bezpieczeństwo wewnętrzne i międzynarodowe.
Szczególny nacisk kładzie się na przedstawienie ewolucji uwarunkowań geopolitycznych w poszczególnych regionach świata, identyfikację głównych źródeł zagrożenia bezpieczeństwa, charakterystykę wybranych konfliktów zbrojnych i sojuszy oddziałujących na bezpieczeństwo w regionie oraz geopolityczne uwarunkowania pozycji poszczególnych państw.
Podczas zajęć omówione zostaną następujące zagadnienia szczegółowe:
• Geopolityka i bezpieczeństwo wewnętrzne
- Pojęcie i istota geopolityki - podstawowe rozróżnienia i spory definicyjne
- Analiza geopolityczna potęgi państwa
- Pojęcie mocarstwowości - metody i techniki pomiaru
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne państw: Polska
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych Polski.
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji Polski w Europie i na świecie
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne państw: Europa
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych w Europie
- Unia Europejska - potęga soft power
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych w regionie
- Charakterystyka wybranych konfliktów zbrojnych i sojuszy oddziaływujących na bezpieczeństwo w regionie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji poszczególnych państw w regionie.
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne państw: Ukraina / Rosja / Białoruś / Mołdawia / Słowacja.
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych w regionie
- Charakterystyka wybranych konfliktów zbrojnych oddziałujących na bezpieczeństwo w regionie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji poszczególnych państw w regionie (m.in. Ukraina, Rosja, Białoruś, Mołdawia ).
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne wybranych państw na świecie, na przykładzie wytypowanych konfliktów zbrojnych i sojuszy oddziałujących na bezpieczeństwo danego kontynentu (Europa, Azja, Afryka, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Australia, Antarktyda):
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych
- Identyfikacja głównych źródeł zagrożenia bezpieczeństwa
- Charakterystyka wybranych konfliktów zbrojnych i sojuszy oddziałujących na ich bezpieczeństwo.

Bilans nakładu pracy studenta (75 h = 3 ECTS)
• Udział w konwersatoriach w sali dydaktycznej: 30 h
• Udział w konsultacjach i zaliczeniu: 5 h
• Studiowanie literatury/przygotowanie do bieżących zajęć/przygotowanie projektu: 25 h
• Samodzielna nauka i przygotowanie do zaliczenia końcowego: 15 h
SUMARYCZNY NAKŁAD PRACY STUDENTA (ŁĄCZNIE): 75 h
LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3.0

W cyklu 2025Z:

Głównym celem przedmiotu geopolityczne uwarunkowania bezpieczeństwa wewnętrznego jest uzyskanie wiedzy niezbędnej do przeprowadzenia pogłębionej analizy uwarunkowań geograficznych, społeczno-politycznych, militarnych mających wpław na bezpieczeństwo wewnętrzne i międzynarodowe. Szczególny nacisk kładzie się na przedstawieniu ewolucji uwarunkowań geopolitycznych w poszczególnych regionach świata, identyfikacji głównych źródeł zagrożenia bezpieczeństwa, charakterystyce wybranych konfliktów zbrojnych i sojuszy oddziaływających na bezpieczeństwo w regionie oraz geopolitycznych uwarunkowaniach pozycji poszczególnych państw.Podczas zajęć omówione zostaną następujące zagadnienia szczegółowe:
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne
- Pojęcie i istota geopolityki - podstawowe rozróżnienia i spory definicyjne
- Analiza geopolityczna potęgi państwa
- Pojęcie mocarstwowości - metody i techniki pomiaru
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne państw: Polska
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych Polski
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji Polski w Europie i na świecie
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne państw: Europa
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych w Europie
- Unia Europejska - potęga soft power
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji Niemiec w Europie i na świecie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji Francji w Europie i na świecie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji Wielkiej Brytanii w Europie i na świecie
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne państw: Afryka
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych w regionie
- Charakterystyka wybranych konfliktów zbrojnych i sojuszy oddziaływujących na bezpieczeństwo w regionie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji poszczególnych państw w regionie
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne państw: Azja i Pacyfik
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych w regionie
- Identyfikacja głównych źródeł zagrożenia bezpieczeństwa w regionie Azji i Pacyfiku
- Charakterystyka wybranych konfliktów zbrojnych i sojuszy oddziaływujących na bezpieczeństwo w regionie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji poszczególnych państw w regionie (min. Chiny, Indie, Korea Płd.)
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne państw: Ameryka Północna
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych w regionie
- Charakterystyka sojuszy oddziaływujących na bezpieczeństwo w regionie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji Stanów Zjednoczonych w regionie i na świecie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji Kanady w regionie i na świecie
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne państw: Ameryka Łacińska
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych w regionie
- Charakterystyka wybranych konfliktów oraz sojuszy oddziaływujących na bezpieczeństwo w regionie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji poszczególnych państw w regionie (min. Brazylia, Meksyk, Argentyna)
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne państw: obszar postradziecki
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych na obszarze poradzieckim
- Charakterystyka wybranych konfliktów zbrojnych oddziaływających na bezpieczeństwo w regionie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji Rosji w Europie i na świecie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji poszczególnych państw w regionie (min. Rosja, Azerbejdżan, Kazachstan).
• Geopolityka a bezpieczeństwo wewnętrzne państw: Bliski i Środkowy Wschód
- Ewolucja uwarunkowań geopolitycznych w regionie
- Charakterystyka wybranych konfliktów zbrojnych oddziaływających na bezpieczeństwo w regionie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji Izraela w regionie i na świecie
- Geopolityczne uwarunkowania pozycji poszczególnych państw w regionie (min. Izrael, Arabia Saudyjska, Iran).

W cyklu 2026Z:

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025Z:

Kornela Oblińska

W cyklu 2026Z:

Kornela Oblińska
Jacek Ziółkowski

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Znajomość podstaw funkcjonowania państwa w zakresie polityki zagranicznej i jej wpływu na bezpieczeństwo wewnętrzne, z uwzględnieniem stosunków międzynarodowych i uwarunkowań geograficznych.

Efekty uczenia się

Student /ka definiuje w stopniu pogłębionym istotę, miejsce i znaczenie bezpieczeństwa wewnętrznego jako dyscypliny nauk społecznych oraz jego relacje (przedmiotowe i metodologiczne) z innymi obszarami nauk w tym z naukami politycznymi i geografią, a także dysponuje poszerzoną i pogłębioną wiedzą na temat metod i technik badawczych oraz narzędzi opisu stosowanych w obszarze bezpieczeństwa (K_W01). Student/ka określa w stopniu pogłębionym normy i reguły panujące w strukturach i instytucjach, jak i mechanizmy np. prawne, psychologiczne, społeczne, służące przeciwdziałaniu i rozwiązywaniu konfliktów i kryzysów na świecie oraz utrzymaniu porządku społeczno-politycznego i bezpieczeństwa w Polsce i na świecie, ze szczególnym uwzględnieniem roli organizacji międzynarodowych (K_W03). Student/ka charakteryzuje w stopniu pogłębionym instytucjonalne rozwiązania w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego oraz współpracy międzynarodowej, które mają na celu przeciwdziałanie i globalnym zagrożeniom bezpieczeństwa (K_W06). Student/ka analizuje i wyjaśnia w stopniu pogłębionym wzajemne relacje i zależności zjawisk społecznych i politycznych różnorodnej natury, w tym zjawiska, które prowadzą do powstawania i zaogniania konfliktów na świecie (K_U01). Student/ka formułuje samodzielne opinie, prognozy i propozycje rozwiązań (oraz ich wdrożenia) w zakresie bezpieczeństwa międzynarodowego i wewnętrznego (K_U04). Student/ka przygotowuje wystąpienie publiczne (w tym prowadzić debatę) w zakresie właściwym dla problematyki geopolitycznych uwarunkowań bezpieczeństwa (K_U05). Student/ka definiuje priorytety służące realizacji zadań z zakresu przeciwdziałania zagrożeniom dla struktur państwowych i społecznych oraz utrzymania w nich określonego ładu i porządku (K_K01). Student /ka uczestniczy w tworzeniu i koordynowaniu projektów z zakresu bezpieczeństwa oraz przewiduje społeczne, polityczne, prawne i ekonomiczne skutki swej działalności (K_K02)

Kryteria oceniania

Obecność na zajęciach jest obowiązkowa (dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze). Przekroczenie liczby możliwych nieobecności skutkuje koniecznością zaliczenia zajęć na dyżurze lub w innej formie, wskazanej przez prowadzącą. Nieobecność na ponad połowie spotkań prowadzi do niezaliczenia zajęć.

Studenci/ki ze względu na formę zajęć zobowiązani są do aktywnego w nich udziału.

Podstawą oceny pracy studenta/ki jest test pisemny 60%, aktywność na zajęciach na podstawie zalecanej literatury i udział w dyskusji lub przygotowanie projektu (2-3 max. osoby) stanowi 40% oceny.

Test pisemny obejmujący zagadnienia merytoryczne z konwersatoriów i literatury obowiązkowej. Weryfikowane efekty uczenia się: K_W01, K_W03, K_W06.
Aktywność na zajęciach na podstawie zalecanej literatury i udział w dyskusji lub przygotowanie projektu. Weryfikowane efekty uczenia się: K_U01, K_U04, K_U05, K_K01, K_K02

Dopuszczalny poziom stosowania narzędzi Sztucznej Inteligencji (SI)
zgodnie z uchwałą nr 75 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 11 września 2026 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia oraz uchwałą nr 29/2025 Rady Dydaktycznej z dnia 7 maja 2025 r. w sprawie szczegółowych zasad korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia dla przedmiotu ustala się poziom. dopuszczalnego korzystania z narzędzi SI:
Warunki i ograniczenia: Ostateczna treść projektu, prezentacji oraz wystąpienia musi być w pełni autorskim opracowaniem studenta. Zabronione jest bezpośrednie wklejanie tekstów lub slajdów wygenerowanych przez modele sztucznej inteligencji.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura podstawowa:
- J. Kloczkowski (red.), Geopolityka, Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum ,Kraków 2021,
- M. Banasik, A. Rogozińska, Bezpieczeństwo geopolityczne, Wyd. Difin, Warszawa 2022,
- A. M. Banasiak, A. Kułakowska, Współczesne uwarunkowania geopolityczne a bezpieczeństwo wewnętrzne, Zeszyty Naukowe Pro Publico Bono, 2024, nr 1(1) s. 317-337,
- R. Zięba (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe w XXI wieku, Warszawa 2018,
- R. Kuźniar, Geopolityka i polityka bezpieczeństwa Polski, w: Sprawy Międzynarodowe, 2008 nr 1, s. 49-64.

Literatura uzupełniająca:
- T. R. Aleksandrowicz, Zimna wojna 2.0. Nowy ład międzynarodowy a bezpieczeństwo wewnętrzne państwa, wyd. Difin, Warszawa 2026,
- P. Eberhardt, Problematyka geopolityczna ziem polskich, Warszawa 2008, w: file:///Users/annasroka/Desktop/Geoplityka/Problematyka_geopolityczna_ziem_polskich.pdf.

W cyklu 2025Z:

Literatura podstawowa
- P. Eberhardt, Problematyka geopolityczna ziem polskich, Warszawa 2008, w: file:///Users/annasroka/Desktop/Geoplityka/Problematyka_geopolityczna_ziem_polskich.pdf
- R. Kuźniar, Geopolityka i polityka bezpieczeństwa Polski, w: Sprawy Międzynarodowe, 2008 nr 1, s. 49-64.
- L. Sykulski, Geopolityka. Skrypt dla początkujących, Częstochowa 2014, w: https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/8626/Sykulski_Leszek_Geopolityka_Skrypt.pdf;sequence=1
- R. Zięba (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe w XXI wieku, Warszawa 2018

Literatura uzupełniająca
- D. Bach, Regionalizm, integracja i transnarodowa regionalizacja w Afryce, w: K. Jędrzejczak-Kulniak, L. Kwieciński, B. Michalski, E. Stadtmuller (red.), Regionalizacja w stosunkach międzynarodowych, Toruń 2008, s. 248-267.
- A. Bartnicki (red.), Zarys dziejów Afryki i Azji, 1869-2000. Historia konfliktów, Warszawa 2000, s. 378-390,402-411, 531-551.
- S. Bieleń, M. Raś (red.), Polityka zagraniczna Rosji, Warszawa 2008, s. 13-46, 125-155.
- B. Davidson, Społeczna i polityczna historia Afryki w XX wieku, Warszawa 2011- K. Bieniek, Afrykańskie organizacje subregionalne wobec konfliktów zbrojnych, w: K. Jędrzejczak-Kulniak, L. Kwieciński, B. Michalski, E. Stadtmuller (red.), Regionalizacja w stosunkach międzynarodowych, Toruń 2008, s. 537-552.
- Ł. Fijałkowski, Regionalizm w Azji Wschodniej, w: K. Jędrzejczak-Kulniak, L. Kwieciński, B. Michalski, E. Stadtmuller (red.), Regionalizacja w stosunkach międzynarodowych, Toruń 2008, s. 323-348.
- K. Fijałkowski, J. Jarzębek. Dylematy bezpieczeństwa militarnego państwa azjatyckich, wewnętrzne uwarunkowania sekuryzacji. Warszawa 2018, rozdział 4. Indonezja.- E. Haliżak, Regionalny kompleks bezpieczeństwa Azji Północno-Wschodniej, „Żurawia Papers” 2004, nr 3.
- M.F. Gawrycki, Regionalna koncepcja bezpieczeństwa w Ameryce Łacińskiej, „Żurawia Papers” 2005.
- M. Hyra, Saudyjsko-irańskie zmagania się o dominację na Bliskim Wschodzie, Próba bilansu, w: J. Marszałek-Kawa, R. Podgórzańska, J. Piątek (red.) Bliski Wschód między konfliktem a stabilizacją, Toruń 2017, s. 201-220.
- M. Jarocki, Polityka Kanady wobec Arktyki, w: http://geopolityka.org/publikacje/michal-jarocki-polityka-kanady-wobec-arktyki
- J. Nye, Konflikty międzynarodowe: wprowadzenie do teorii i historii, Warszawa 2009, s. 21- 60.
- K. Kubiak, P. Mickiewicz (red.), NATO w dobie transformacji. Siły zbrojne w transatlantyckim systemie bezpieczeństwa XXI wieku, Warszawa 2008.
- R. Kuźniar, Polityka zagraniczna III Rzeczpospolitej, Warszawa 2012.
- R. Kuźniar, Tradycyjne zagrożenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego, w: Kuźniar (red.) Bezpieczeństwo międzynarodowe, Warszawa 2012,s. 40– 58.
- A. Legucka, Geopolityczne uwarunkowania i konsekwencje konfliktów zbrojnych na obszarze poradzieckim, Warszawa 2013, s. 52-83, 223-290.
- Z. Łazowski (red.), Państwa Afryki Zachodniej, Tom I i II, Warszawa 2008.
- J. Marszałek-Kawa (red.), Bezpieczeństwo współczesnej Azji, Toruń 2015.
- A. Oberda-Monkiewicz, Polityka USA wobec Ameryki Łacińskiej po zimnej wojnie, Warszawa 2009, s. 32-117.
- D. Ożarowska, Droga od lokalnych niepokojów do skrajnej destabilizacji regionu . Studium na przykładzie obszaru wielkich Jezior Afrykańskich w drugiej połowie XX w, w: E. Szyszlak, T. Szyszlak (red.) Konflikty etniczne i wyznaniowe a bezpieczeństwo w wymiarze lokalnym, państwowym i międzynarodowym. Wybrane aspekty, Kraków 2016, s. 166-188.S.
- Parzymies, Dyplomacja czy siła? Unia Europejska w stosunkach międzynarodowych, Warszawa 2009.
- R. Pęksa, Polityka bezpieczeństwa Kanady: nowa strategia, wierność priorytetom, w: Doctrina. Studia społeczno-polityczne, 2009 nr 6, s.197--214.
- K. Pronińska, Międzynarodowe instytucje bezpieczeństwa Ameryki, Afryki, Azji i regionu WNP, w: (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe, Warszawa 2012, s. 208-233.
- E. Waśko-Owsiejczuk, Polityka bezpieczeństwa narodowego Stanów Zjednoczonych 2001-2009, Kraków 2014.
- P. Treffer, Ewolucja koncepcji bezpieczeństwa w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach, od bezpieczeństwa narodowego po bezpieczeństwa ludzkie, w: K. Krzywicka, P. Treffer (red.), Przeobrażenia geopolityczne i nowe zagrożenia w Ameryce Łacińskiej, Lublin 2006, s. 95-136.
- J. Zajączkowski, Indie w stosunkach międzynarodowych, Scholar, Warszawa 2008.
- R. Zięba, Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa Unii Europejskiej, Warszawa 2007, rozdz. III.
- R. Zięba, Główne kierunki polityki zagranicznej Polski po II zimnej wojnie, Warszawa 2010.

Uwagi

W cyklu 2025Z:

W zależności od wielkości i zaangażowania grup, istnieje możliwość systematycznego sprawdzania wiedzy studentek/ów. Przedstawienie przez studentów /ki tzw. kodu geopolitycznego wybranego kraju, gdzie niezbędne jest użycie wiedzy z całego przedmiotu, ponadto dodatkowo cotygodniowe przygotowanie na zajęcia oraz udział w dyskusji może zwolnić z egzaminu końcowego. Kod geopolityczny:
1) Przedstawienie aktualnych wyznaczników siły państwa (dane z indeksów min. - Indeks mocy państw, oraz Global Firepower Index)
2) określenie aktualnych i potencjalnych sojuszników oraz przeciwników,
3) omówienie sposobów na utrzymanie sojuszników, pozyskanie potencjalnych sojuszników oraz przeciwstawienie się aktualnym i potencjalnym przeciwnikom,
4) Metody i formy komunikowania wizji geopolitycznej, powstałej wskutek powyższych punktów (tj. 2 i 3), własnemu społeczeństwu oraz społeczności globalnej.