Bezpieczeństwo cybernetyczne 2102-BW-M-D1BECY
Przedmiot ma za zadanie w sposób uporządkowany i systematyczny wprowadzić studentów w tematykę bezpieczeństwa cybernetycznego, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki z obszaru bezpieczeństwa wewnętrznego i międzynarodowego państwa. Obok wprowadzenia zaawansowanych pojęć i podejść badawczych z obszaru cyberprzestrzeni omawiane będą także aspekty prawne oraz praktyczne związane z analizą stron internetowych, ataków hakerskich i funkcjonowania społeczeństwa informacyjnego.
Studenci, opierając się na dorobku wielu obszarów nauki, będą wykorzystywać zdobytą wiedzę do analiz z zakresu nauk o bezpieczeństwie, wzbogacając tym samym spojrzenie na bezpieczeństwo wewnętrzne państwa oraz pogłębiając rozumienie znaczenia cyberbezpieczeństwa w kontekście wyzwań i zagrożeń dla bezpieczeństwa państwa i jednostki.
Zakres tematyczny obejmuje następujące grupy zagadnień wraz z proponowaną dla nich literaturą:
Bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni – historia cyberprzestrzeni, prognozy jej rozwoju, definicje zagrożeń cybernetycznych oraz problem rozróżnienia i klasyfikacji ataków cybernetycznych.
Bezpieczeństwo w erze nowych technologii informatycznych – konsekwencje analizy wielkich zbiorów danych, możliwe naruszenia prawa do prywatności, prawo do bycia zapomnianym, bezpieczeństwo danych osobowych oraz RODO/GDPR.
Ataki w cyberprzestrzeni – problematyka ataków cybernetycznych, prawne aspekty zagrożeń w cyberprzestrzeni, kontrowersje dotyczące możliwości prowadzenia działań w cyberprzestrzeni oraz problematyka dark net.
Przyszłość IT – przyszłość Internetu, nowy „cybernetyczny” styl życia, Internet Rzeczy (IoT), sztuczna inteligencja, Przemysł 4.0 oraz Big Data.
Cyberprzestrzeń jako wymiar rywalizacji państw – znaczenie cyberprzestrzeni dla bezpieczeństwa państwa i stosunków międzynarodowych.
Internet jako narzędzie propagandy i biznesu – wykorzystanie Internetu w działalności informacyjnej, propagandowej i gospodarczej.
Nakład pracy studenta (75 godzin, 3 ECTS):
udział w konwersatorium – 30 h,
studiowanie literatury i materiałów dydaktycznych oraz przygotowanie do zajęć – 10 h,
przygotowanie analiz OSINT – 10 h,
opracowanie studium przypadku ataku w cyberprzestrzeni – 10 h,
przygotowanie i opracowanie prezentacji tematycznej oraz jej wygłoszenie – 8 h,
przygotowanie i przeprowadzenie wywiadów oraz opracowanie uzyskanych danych – 7 h.
Łączny szacunkowy nakład pracy studenta: 75 h, co odpowiada 3 punktom ECTS.
|
W cyklu 2025Z:
Przedmiot ma za zadanie w sposób uporządkowany i systematyczny wprowadzić studentów w tematykę bezpieczeństwa cybernetycznego ze szczególnym uwzględnieniem problematyki z obszaru bezpieczeństwa wewnętrznego i międzynarodowego państwa. Obok wprowadzenia podstawowych pojęć i podejść badawczych z obszaru cyberprzestrzeni, pojawią się także aspekty prawne oraz praktyczne związane z analizą stron internetowych, ataków hakerskich, społeczeństwa informacyjnego. Studenci, opierając się na dorobku z wielu obszarów nauki, będą mogli wykorzystać ją do analiz z obszaru nauk o bezpieczeństwie, wzbogacając tym samym nie tylko spojrzenie na bezpieczeństwo wewnętrzne państwa, ale także pogłębiając zrozumienie znaczenia cyberbezpieczeństwa w kontekście wyzwań i zagrożeń dla bezpieczeństwa zarówno państwa, jak i jednostki. Zakres tematyczny obejmuje następujące grupy zagadnień wraz z proponowaną dla nich literaturą: - Bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni – historia cyberprzestrzeni i prognozy przyszłości cyberprzestrzeni, definicja zagrożeń cybernetycznych, problem rozróżnienia ataków cybernetycznych. |
W cyklu 2026Z:
Przedmiot ma za zadanie w sposób uporządkowany i systematyczny wprowadzić studentów w tematykę bezpieczeństwa cybernetycznego ze szczególnym uwzględnieniem problematyki z obszaru bezpieczeństwa wewnętrznego i międzynarodowego państwa. Obok wprowadzenia zaawansowanych pojęć i podejść badawczych z obszaru cyberprzestrzeni, pojawią się także aspekty prawne oraz praktyczne związane z analizą stron internetowych, ataków hakerskich, społeczeństwa informacyjnego. Studenci, opierając się na dorobku z wielu obszarów nauki, będą mogli wykorzystać wiedzę do analiz z obszaru nauk o bezpieczeństwie, wzbogacając tym samym nie tylko spojrzenie na bezpieczeństwo wewnętrzne państwa, ale także pogłębiając zrozumienie znaczenia cyberbezpieczeństwa w kontekście wyzwań i zagrożeń dla bezpieczeństwa zarówno państwa, jak i jednostki. Zakres tematyczny obejmuje następujące grupy zagadnień wraz z proponowaną dla nich literaturą: |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025Z: | W cyklu 2026Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Wiedza (W)
K_W01:
Student charakteryzuje w pogłębionym stopniu bezpieczeństwo wewnętrzne jako obszar nauk społecznych oraz wyjaśnia znaczenie bezpieczeństwa cybernetycznego w systemie bezpieczeństwa państwa, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań prawnych i instytucjonalnych bezpieczeństwa cyberprzestrzeni w Polsce i Unii Europejskiej oraz międzynarodowych polityk cyberbezpieczeństwa.
K_W02:
Student charakteryzuje w pogłębionym stopniu społeczne, zawodowe i prawne więzi oraz relacje mające znaczenie dla bezpieczeństwa człowieka i grup społecznych w kontekście funkcjonowania społeczeństwa informacyjnego i cyberprzestrzeni.
K_W03:
Student wyjaśnia w pogłębionym stopniu normy, reguły oraz mechanizmy społeczne i prawne służące przeciwdziałaniu zagrożeniom i rozwiązywaniu sytuacji kryzysowych w cyberprzestrzeni oraz utrzymaniu bezpieczeństwa jednostki, społeczeństwa i państwa.
Umiejętności (U)
K_U02:
Student analizuje i interpretuje, z wykorzystaniem pogłębionej oceny teoretycznej, zjawiska społeczne zachodzące w cyberprzestrzeni oraz identyfikuje ich wzajemne relacje i zależności. Diagnozuje przyczyny i przebieg zagrożeń oraz sytuacji kryzysowych w cyberprzestrzeni i prognozuje ich możliwe następstwa. Wykorzystuje wiedzę teoretyczną o zagrożeniach cybernetycznych oraz zasadach funkcjonowania sieci do diagnozowania podstawowych rodzajów ataków w cyberprzestrzeni i dobiera podstawowe działania służące ograniczeniu ich skutków.
K_U04:
Student formułuje samodzielne opinie, prognozy i propozycje rozwiązań dotyczących zagrożeń i problemów bezpieczeństwa cyberprzestrzeni oraz wykorzystuje nowoczesne techniki informacyjno-komunikacyjne do ich analizy i prezentacji. Opracowuje propozycje działań służących ograniczaniu skutków zagrożeń cybernetycznych oraz planuje ich podstawowe etapy wdrażania.
Kompetencje społeczne (K)
K_K01:
Student określa priorytety działań służących przeciwdziałaniu zagrożeniom w cyberprzestrzeni, uwzględniając ich potencjalne konsekwencje dla funkcjonowania jednostki, struktur społecznych, państwa oraz ładu prawno-politycznego.
Kryteria oceniania
Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się:
1. Test – 40% oceny końcowej (maksymalnie 40 punktów)
Test obejmuje pytania dotyczące zagadnień związanych z bezpieczeństwem cybernetycznym, w szczególności podstawowych i zaawansowanych pojęć z zakresu cyberprzestrzeni, zagrożeń cybernetycznych, bezpieczeństwa danych, aspektów prawnych oraz znaczenia nowych technologii dla bezpieczeństwa państwa i jednostki.
Przypisane efekty uczenia się: K_W01, K_W02, K_W03.
2. Projekt – analiza przypadku zagrożenia lub ataku w cyberprzestrzeni – 40% oceny końcowej (maksymalnie 40 punktów)
Projekt obejmuje analizę wybranego przypadku zagrożenia lub ataku w cyberprzestrzeni, w tym zebranie i analizę dostępnych informacji, identyfikację charakteru zagrożenia, ocenę jego potencjalnych skutków oraz przedstawienie propozycji działań służących ograniczeniu jego skutków.
Przypisane efekty uczenia się: K_U02, K_U04, K_K01.
Dopuszczalny poziom stosowania narzędzi SI w przygotowaniu projektu: poziom 2 – generowanie pomysłów i tworzenie struktury przez SI, zgodnie z uchwałą nr 75 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 11 września 2026 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia oraz uchwałą nr 29/2025 Rady Dydaktycznej z dnia 7 maja 2025 r. w sprawie szczegółowych zasad korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia. W ostatecznej wersji projektu nie mogą znaleźć się treści wygenerowane przez sztuczną inteligencję.
3. Esej / opracowanie analityczne – 20% oceny końcowej (maksymalnie 20 punktów)
Student przygotowuje samodzielne opracowanie dotyczące wybranego problemu bezpieczeństwa cybernetycznego, wykorzystując literaturę przedmiotu oraz dostępne materiały źródłowe. Opracowanie powinno zawierać analizę problemu, sformułowanie wniosków oraz propozycje rozwiązań lub działań odnoszących się do analizowanego zagrożenia.
Przypisane efekty uczenia się: K_W01, K_W03, K_U02, K_U04.
Dopuszczalny poziom stosowania narzędzi SI w przygotowaniu eseju: poziom 2 – generowanie pomysłów i tworzenie struktury przez SI, zgodnie z Uchwałą nr 29/2025 RD. Ostateczna wersja pracy musi być opracowana samodzielnie przez studenta.
Warunki dotyczące obecności:
Student jest zobowiązany do uczestnictwa w zajęciach. Dopuszcza się 2 nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze. Nieobecności przekraczające dopuszczalny limit wymagają odpracowania.
Odpracowanie nieobecności:
Nadmiarowe nieobecności student odpracowuje w formie uzgodnionej z prowadzącym, poprzez wykonanie wskazanego zadania dotyczącego treści zajęć, w których student nie uczestniczył, w szczególności przygotowanie pisemnej analizy, opracowanie wskazanego materiału lub wykonanie zadania analitycznego. Zakres i termin odpracowania nieobecności ustala prowadzący.
Nieobecność usprawiedliwiona jest odpracowywana na zasadach ustalonych z prowadzącym, z uwzględnieniem charakteru i zakresu opuszczonych zajęć.
RAZEM: 100% / maksymalnie 100 punktów.
Skala oceniania
0–50 pkt – 2,0 (niedostateczny) – brak osiągnięcia minimalnego poziomu efektów uczenia się;
51–58 pkt – 3,0 (dostateczny) – minimalne, odtwórcze osiągnięcie wszystkich efektów uczenia się;
59–65 pkt – 3,5 (dostateczny plus) – poprawne osiągnięcie efektów uczenia się;
66–74 pkt – 4,0 (dobry) – samodzielne wykorzystanie wiedzy oraz poprawna analiza problemów bezpieczeństwa cybernetycznego;
75–86 pkt – 4,5 (dobry plus) – pogłębiona analiza problemów, poprawne wykorzystanie źródeł i samodzielne formułowanie wniosków;
87–100 pkt – 5,0 (bardzo dobry) – pogłębiona i samodzielna analiza oraz trafne formułowanie propozycji rozwiązań.
Praktyki zawodowe
nie dotyczy
Literatura
1. Bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni – historia i rozwój cyberprzestrzeni, podstawowe pojęcia z zakresu cyberbezpieczeństwa, definicje i klasyfikacja zagrożeń cybernetycznych, charakterystyka cyberzagrożeń oraz problem rozróżnienia ataków cybernetycznych.
Literatura do przygotowania:
Liderman K., Cyberprzestrzeń, cyberbezpieczeństwo, cyberryzyko, Warszawa 2026.
Marczyk M., Stolarz M., Terebiński B., Cyberbezpieczeństwo – zagrożenia i wyzwania, Warszawa 2023.
2. Bezpieczeństwo w erze nowych technologii informatycznych – rozwój nowych technologii informatycznych, społeczeństwo informacyjne, Big Data, Internet Rzeczy (IoT), sztuczna inteligencja oraz wpływ rozwoju technologicznego na bezpieczeństwo jednostki i państwa.
Literatura do przygotowania:
Bielecki W.T., Informatyzacja zarządzania, Warszawa 2001.
Borowiecki R., Kwieciński M. (red. nauk.), Informacja i wiedza w zintegrowanym systemie zarządzania, Kraków 2004.
3. Prawne aspekty cyberbezpieczeństwa – podstawowe regulacje prawne dotyczące cyberbezpieczeństwa, ochrona danych osobowych, prywatność w sieci, RODO/GDPR oraz Krajowy System Cyberbezpieczeństwa.
Literatura do przygotowania:
Nossowski M., Prawne aspekty cyberbezpieczeństwa, Warszawa 2019.
Skoczylas D., Krajowy System Cyberbezpieczeństwa, Warszawa 2023.
Ciemski W., Wieczorek B., NIS i KSC w praktyce. Przewodnik wdrożeniowy dla organizacji, Gliwice 2026.
4. Ataki w cyberprzestrzeni – rodzaje ataków cybernetycznych, mechanizmy i skutki ataków, zagrożenia dla systemów informatycznych, podstawowe metody identyfikacji zagrożeń oraz reagowania na incydenty.
Literatura do przygotowania:
Graham D., Etyczny hacking. Praktyczne wprowadzenie do hakingu, Gliwice 2021.
Yaworski P., Na tropie błędów, Warszawa 2020.
Rains T., Zagrożenia cyberbezpieczeństwa i rozwój złośliwego oprogramowania. Poznaj strategie obrony przed współczesnymi niebezpieczeństwami, Gliwice 2024.
5. Analiza złośliwego oprogramowania i cyberzagrożeń – podstawowe zagadnienia związane ze złośliwym oprogramowaniem, analiza wybranych przypadków malware oraz znaczenie działań obronnych w cyberprzestrzeni.
Literatura do przygotowania:
Sikorski M., Honig A., Praktyczna analiza malware, Warszawa 2021.
Sehgal K., Thymianis N., Cyberbezpieczeństwo i strategie blue teamów. Walka z cyberzagrożeniami w Twojej organizacji, Gliwice 2024.
6. Cyberprzestrzeń jako wymiar bezpieczeństwa państwa – znaczenie cyberprzestrzeni dla bezpieczeństwa państwa, cyberzagrożenia w wymiarze krajowym i międzynarodowym, strategie i polityki cyberbezpieczeństwa oraz miejsce cyberprzestrzeni w systemie bezpieczeństwa państwa.
Literatura do przygotowania:
Trubalska J., Wojciechowski Ł., Bezpieczeństwo państwa w cyberprzestrzeni, Lublin 2017.
Krawiec J., Cyberbezpieczeństwo. Podejście systemowe, Warszawa 2019.
Strategia Cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej na lata 2017–2022.
7. Cyberprzestrzeń jako wymiar rywalizacji państw – cyberprzestrzeń jako obszar współczesnej rywalizacji, zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa, znaczenie polityki cyberbezpieczeństwa oraz międzynarodowy wymiar zagrożeń cybernetycznych.
Literatura do przygotowania:
Hofmann T., Wybrane aspekty cyberbezpieczeństwa w Polsce, 2018.
Krajowe Ramy Polityki Cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej na lata 2017–2022.
8. Dark net i zagrożenia związane z wykorzystaniem cyberprzestrzeni – charakterystyka dark net, anonimowość w sieci, zagrożenia związane z wykorzystaniem cyberprzestrzeni do działalności przestępczej oraz problem przeciwdziałania tego rodzaju zagrożeniom.
Literatura i materiały do przygotowania:
Graham D., Etyczny hacking. Praktyczne wprowadzenie do hakingu, Gliwice 2021.
materiały internetowe wskazane przez prowadzącego.
9. Internet jako narzędzie propagandy i biznesu – wykorzystanie Internetu i przestrzeni informacyjnej w działalności gospodarczej, komunikacji oraz propagandzie, znaczenie informacji i wiedzy w społeczeństwie informacyjnym.
Literatura do przygotowania:
Krzemieńska W., Nowak P. (praca zbiorowa), Przestrzenie informacji, Poznań 2002.
Borowiecki R., Kwieciński M. (red. nauk.), Informacja i wiedza w zintegrowanym systemie zarządzania, Kraków 2004.
10. OSINT i analiza informacji dostępnych w cyberprzestrzeni – podstawy białego wywiadu, identyfikowanie, gromadzenie, hierarchizowanie i analiza informacji dostępnych w otwartych źródłach oraz wykorzystanie informacji do oceny zagrożeń cybernetycznych.
Literatura do przygotowania:
Wosiński K., Bezpieczeństwo osób i systemów IT z wykorzystaniem białego wywiadu, Warszawa 2024.
materiały internetowe wskazane przez prowadzącego.
11. Cyberbezpieczeństwo infrastruktury i systemów przemysłowych – zagrożenia dla infrastruktury technicznej i systemów sterowania, znaczenie cyberbezpieczeństwa dla funkcjonowania infrastruktury krytycznej oraz rozwój automatyki przemysłowej.
Literatura do przygotowania:
Kreiser W., Automatyka przemysłowa i systemy sterowania w pigułce, Gliwice 2026.
Syta J., Zarządzanie cyberbezpieczeństwem, Warszawa 2025.
12. Zarządzanie cyberryzykiem i reagowanie na zagrożenia – identyfikacja zagrożeń, ocena i modelowanie ryzyka, zarządzanie cyberbezpieczeństwem, strategie reagowania oraz analiza wybranych przypadków incydentów cybernetycznych.
Literatura do przygotowania:
Hubbard D., Seiersen R., Ryzyko w cyberbezpieczeństwie. Metody modelowania, pomiaru i szacowania ryzyka, Gliwice 2024.
Syta J., Zarządzanie cyberbezpieczeństwem, Warszawa 2025.
13. Analiza przypadku ataku w cyberprzestrzeni – studium przypadku – analiza wybranego incydentu lub ataku cybernetycznego, identyfikacja źródeł zagrożenia, analiza przebiegu i skutków ataku oraz opracowanie propozycji działań ograniczających jego skutki.
Literatura i materiały do przygotowania: materiały wskazane przez prowadzącego, w szczególności aktualne raporty, analizy i materiały źródłowe dotyczące wybranego przypadku.
14. Przyszłość cyberbezpieczeństwa – kierunki rozwoju cyberprzestrzeni, sztuczna inteligencja, IoT, Big Data, Przemysł 4.0, nowe rodzaje zagrożeń oraz wyzwania dla bezpieczeństwa państwa i jednostki.
Literatura do przygotowania:
Liderman K., Cyberprzestrzeń, cyberbezpieczeństwo, cyberryzyko, Warszawa 2026.
Olejnik Ł., Kurasiński A., Filozofia cyberbezpieczeństwa, Warszawa 2022.
15. Podsumowanie – współczesne wyzwania cyberbezpieczeństwa – analiza zależności pomiędzy rozwojem technologii, zagrożeniami cybernetycznymi i bezpieczeństwem państwa oraz dyskusja nad kierunkami rozwoju cyberbezpieczeństwa.
Informacja dotycząca przygotowania do zajęć:
Zakres literatury i materiałów źródłowych wymaganych do przygotowania na poszczególne zajęcia może być uzupełniany przez prowadzącego w trakcie realizacji przedmiotu, z odpowiednim wyprzedzeniem przed danymi zajęciami. W przypadku literatury książkowej prowadzący wskazuje, w miarę możliwości, konkretny rozdział lub zakres stron. W przypadku materiałów internetowych, raportów, dokumentów i innych źródeł prowadzący wskazuje konkretny materiał wymagany do przygotowania. Wskazane materiały stanowią podstawę przygotowania studentów do dyskusji, analiz przypadków, zadań warsztatowych i prac projektowych.
|
W cyklu 2025Z:
Adamczewski P., Zintegrowane systemy informatyczne w praktyce. Warszawa 2000. Źródłą internetowe: |
W cyklu 2026Z:
Graham D., Etyczny haking. Praktyczne wprowadzenie do hakingu. Gliwice 2021. Źródłą internetowe: |