Polityka publiczna w wybranych państwach 2100-PP-M-D3PPWP
Przedmiot poświęcony jest porównawczej analizie polityki publicznej prowadzonej w wybranych państwach Europy i świata. Jego celem jest przedstawienie zróżnicowanych modeli organizowania działań publicznych oraz pokazanie, w jaki sposób uwarunkowania polityczne, społeczne, gospodarcze, kulturowe i instytucjonalne wpływają na definiowanie problemów publicznych, wybór celów i instrumentów interwencji, a także sposób wdrażania i oceny przyjmowanych rozwiązań.
Podczas zajęć omówione zostaną podstawowe modele polityki publicznej oraz zróżnicowanie roli państwa, administracji publicznej, samorządu, rynku i podmiotów społeczeństwa obywatelskiego w procesie zaspokajania potrzeb zbiorowych. Analizie poddane zostaną rozwiązania stosowane w wybranych państwach reprezentujących odmienne modele ustrojowe, administracyjne i społeczno-gospodarcze. Szczególna uwaga zostanie poświęcona zależności pomiędzy modelem państwa a zakresem odpowiedzialności władz publicznych, sposobem podejmowania decyzji oraz doborem instrumentów polityki publicznej.
Porównanie wybranych polityk sektorowych pozwoli przeanalizować zarówno podobieństwa i różnice między państwami, jak i uwarunkowania skuteczności poszczególnych rozwiązań. Omawiane przypadki będą rozpatrywane z uwzględnieniem sposobu zdefiniowania problemu publicznego, przyjętych celów, zaangażowanych podmiotów, wykorzystanych instrumentów, przebiegu wdrażania oraz osiągniętych rezultatów. Istotnym elementem zajęć będzie krytyczna ocena możliwości przenoszenia rozwiązań pomiędzy państwami oraz identyfikowanie czynników, które sprzyjają lub ograniczają transfer dobrych praktyk.
W ramach przedmiotu przedstawione zostaną również obszary i ograniczenia interwencji publicznej w Unii Europejskiej, w tym wpływ procesów europeizacji i wielopoziomowego zarządzania na krajowe polityki publiczne. Osobny obszar analizy stanowić będą współrządzenie, otwartość instytucji publicznych i partycypacja obywatelska. Omówiona zostanie koncepcja Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu (Open Government Partnership) oraz sposoby jej realizacji w wybranych państwach. Analizie poddany zostanie także wpływ charakteru systemu politycznego na dostęp obywateli i organizacji społecznych do procesu tworzenia polityki publicznej.
Zajęcia będą prowadzone w formie konwersatorium łączącego wprowadzenia problemowe, analizę literatury i materiałów źródłowych, studia przypadków oraz dyskusję. Studenci przygotują prezentacje dotyczące wybranych rozwiązań z zakresu polityki publicznej, uwzględniające ich uwarunkowania, sposób realizacji, rezultaty i możliwość wykorzystania w innym kontekście instytucjonalnym. Przedmiot rozwija umiejętność porównywania modeli i instrumentów polityki publicznej, krytycznej oceny doświadczeń różnych państw oraz formułowania wniosków przydatnych w projektowaniu działań publicznych.
Plan zajęć
1) Wprowadzenie do przedmiotu
Polityka publiczna w perspektywie porównawczej. Cele, zakres i organizacja zajęć. Zasady przygotowania prezentacji, zaliczenia zajęć i egzaminu.
2) Jak porównywać polityki publiczne?
Przedmiot i kryteria analizy porównawczej. Problem publiczny, cele, podmioty, instrumenty, sposób wdrażania oraz rezultaty polityki publicznej.
3) Modele państwa i polityki publicznej
Rola państwa, rynku i społeczeństwa obywatelskiego. Modele państwa dobrobytu i ich znaczenie dla zakresu interwencji publicznej.
4) Państwa nordyckie – uniwersalizm i rozbudowana odpowiedzialność publiczna
Szwecja i Finlandia. Organizacja usług publicznych oraz wybrane rozwiązania z zakresu polityki społecznej, edukacyjnej i rynku pracy.
5) Kontynentalny model polityki publicznej
Niemcy. Federalizm, korporatyzm, dialog społeczny i zasada subsydiarności.
6) Brytyjski model polityki publicznej
Centralizacja i decentralizacja, reformy usług publicznych oraz znaczenie mechanizmów rynkowych.
7) Polityka publiczna w Stanach Zjednoczonych
Federalizm, ograniczona odpowiedzialność państwa, rola rynku i grup interesu oraz zróżnicowanie polityk między stanami.
8) Wielopoziomowe zarządzanie polityką publiczną w Kanadzie
Relacje pomiędzy poziomem federalnym i prowincjonalnym na przykładzie wybranych polityk sektorowych.
9) Polityka publiczna wobec nierówności społecznych
Państwa Ameryki Łacińskiej na przykładzie Brazylii i programu Bolsa Família. Warunkowe transfery pieniężne jako instrument polityki publicznej.
10) Państwo rozwojowe i polityka przemysłowa
Japonia i Korea Południowa. Rola państwa w modernizacji gospodarki, rozwoju przemysłu i wspieraniu innowacyjności.
11) Polityka publiczna w systemie niedemokratycznym
Chiny. Zdolność państwa do realizacji długofalowych celów a ograniczenia przejrzystości, partycypacji i kontroli społecznej.
12) Unia Europejska a krajowe polityki publiczne
Zakres i ograniczenia interwencji Unii Europejskiej, europeizacja polityk krajowych oraz wielopoziomowe zarządzanie.
13) Otwarty rząd i przejrzystość polityki publicznej
Koncepcja i funkcjonowanie Open Government Partnership oraz przykłady rozwiązań stosowanych w wybranych państwach.
14) Partycypacja obywatelska i współrządzenie
Udział obywateli, organizacji społecznych i innych interesariuszy w tworzeniu polityki publicznej. Różnice pomiędzy demokracjami i systemami niedemokratycznymi.
15) Transfer polityk publicznych – możliwości i ograniczenia
Uczenie się od innych państw, kopiowanie, adaptacja i warunki skutecznego przenoszenia rozwiązań.
Istotnym elementem konwersatorium będą przygotowywane przez studentów prezentacje dotyczące wybranych polityk publicznych realizowanych w różnych państwach. Prezentacje będą stanowiły punkt wyjścia do wspólnej dyskusji nad uwarunkowaniami, instrumentami, rezultatami i możliwością wykorzystania omawianych rozwiązań w innych kontekstach.
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025Z: | W cyklu 2026Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
W wyniku udziału w zajęciach, student:
W zakresie wiedzy:
K_W01 – zna i rozumie w pogłębionym stopniu teoretyczne kategorie pojęciowe i modele polityki publicznej oraz ich zastosowanie w różnych państwach;
K_W07 – zna i rozumie wybrane obszary szczegółowe polityki publicznej oraz rozwiązania stosowane w tych obszarach w wybranych państwach;
K_W08 – zna i rozumie zasady zarządzania i współrządzenia procesem polityki publicznej oraz mechanizmy podejmowania decyzji publicznych w różnych systemach politycznych i instytucjonalnych;
K_W09 – zna i rozumie polityczne, społeczne, gospodarcze i instytucjonalne uwarunkowania wpływające na proces tworzenia i realizacji polityki publicznej w wybranych państwach.
W zakresie umiejętności:
K_U02 – potrafi analizować rozwiązania stosowane w różnych państwach oraz wykorzystywać płynące z nich doświadczenia do projektowania i organizowania procesu polityki publicznej;
K_U07 – potrafi uczestniczyć w debacie dotyczącej modeli i sposobów prowadzenia polityki publicznej w różnych państwach, formułując i uzasadniając własne stanowisko;
K_U10 – potrafi samodzielnie uzupełniać i doskonalić wiedzę oraz umiejętności w obszarze polityki publicznej, korzystając z porównawczej analizy rozwiązań stosowanych w różnych państwach.
W zakresie kompetencji społecznych:
K_K03 – jest gotów do prawidłowego identyfikowania i rozstrzygania dylematów związanych z prowadzeniem polityki publicznej, w tym do krytycznej oceny możliwości wykorzystania rozwiązań funkcjonujących w innych państwach;
K_K04 – jest gotów do bieżącego monitorowania informacji o sytuacji politycznej, społecznej, gospodarczej i instytucjonalno-prawnej wpływającej na prowadzenie polityki publicznej w różnych państwach.
Kryteria oceniania
Zaliczenie przedmiotu obejmuje zaliczenie zajęć oraz egzamin.
Zaliczenie zajęć dokonywane jest na podstawie obecności oraz przygotowanej i przedstawionej na zajęciach prezentacji.
Egzamin ma formę pisemną i polega na przygotowaniu eseju zawierającego analizę porównawczą wybranego rozwiązania lub obszaru polityki publicznej w co najmniej dwóch państwach. Integralnym elementem egzaminu jest krótka rozmowa dotycząca treści eseju, zastosowanych kryteriów porównania, wykorzystanych źródeł, przyjętej argumentacji i sformułowanych wniosków.
Praktyki zawodowe
Nie dotyczy.
Literatura
Literatura podstawowa:
Zybała A. (2012), Polityki publiczne. Doświadczenia w tworzeniu i wykonywaniu programów publicznych w Polsce i w innych krajach, Krajowa Szkoła Administracji Publicznej, Warszawa.
Wołek A. (red.) (2021), Polityki publiczne, Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie, Kraków.
Zybała A. (2013), Państwo i społeczeństwo w działaniu. Polityki publiczne wobec potrzeb modernizacji państwa i społeczeństwa, Difin, Warszawa.
Szarfenberg R. (2016), „Polityka publiczna”, w: B. Rysz-Kowalczyk, B. Szatur-Jaworska (red.), W kręgu pojęć i zagadnień współczesnej polityki społecznej, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 39–50.
Szelewa D. (2016), „Modele polityki społecznej”, w: B. Rysz-Kowalczyk, B. Szatur-Jaworska (red.), W kręgu pojęć i zagadnień współczesnej polityki społecznej, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 309–324.
Literatura do poszczególnych zajęć:
2. Jak porównywać polityki publiczne?
Wołek A. (2021), „Polityka, polityka publiczna, nauki o polityce publicznej: w poszukiwaniu tożsamości”, w: A. Wołek (red.), Polityki publiczne.
Szarfenberg R. (2016), „Polityka publiczna”, w: B. Rysz-Kowalczyk, B. Szatur-Jaworska (red.), W kręgu pojęć i zagadnień współczesnej polityki społecznej, s. 39–50.
3. Modele państwa i polityki publicznej
Esping-Andersen G. (2010), Trzy światy kapitalistycznego państwa dobrobytu – fragmenty dotyczące trzech modeli państwa dobrobytu.
Szelewa D. (2016), „Modele polityki społecznej”, w: B. Rysz-Kowalczyk, B. Szatur-Jaworska (red.), W kręgu pojęć i zagadnień współczesnej polityki społecznej, s. 309–324.
4. Państwa nordyckie
Anioł W. (2013), Szlak Norden. Modernizacja po skandynawsku – wybrany rozdział.
Esping-Andersen G. (2010), Trzy światy kapitalistycznego państwa dobrobytu – fragmenty dotyczące modelu socjaldemokratycznego.
5. Kontynentalny model polityki publicznej – Niemcy
Esping-Andersen G. (2010), Trzy światy kapitalistycznego państwa dobrobytu – fragmenty dotyczące modelu konserwatywnego.
Antoszewski A., Herbut R. (red.) (2006), Systemy polityczne współczesnej Europy – rozdział dotyczący Niemiec.
6. Brytyjski model polityki publicznej
Antoszewski A., Herbut R. (red.) (2006), Systemy polityczne współczesnej Europy – rozdział dotyczący Wielkiej Brytanii.
Esping-Andersen G. (2010), Trzy światy kapitalistycznego państwa dobrobytu – fragmenty dotyczące modelu liberalnego.
7. Polityka publiczna w Stanach Zjednoczonych
Żmigrodzki M., Dziemidok-Olszewska B. (red.) (2013), Współczesne systemy polityczne – rozdział dotyczący Stanów Zjednoczonych.
Zybała A. (red.) (2012), Polityki publiczne. Doświadczenia w tworzeniu i wykonywaniu programów publicznych w Polsce i w innych krajach – wybrane studium przypadku dotyczące Stanów Zjednoczonych.
8. Wielopoziomowe zarządzanie polityką publiczną w Kanadzie
Klich J. (2021), „Polityka zdrowotna: wybrane uwarunkowania i wyzwania”, w: A. Wołek (red.), Polityki publiczne.
Government of Canada, Canada’s Health Care System – fragmenty dotyczące podziału odpowiedzialności między federację i prowincje.
9. Brazylia i program Bolsa Família
Laurisz N. (2021), „Polityka społeczna”, w: A. Wołek (red.), Polityki publiczne.
World Bank (2015), Lifting Families Out of Poverty in Brazil: Bolsa Família Program.
10. Państwo rozwojowe – Japonia i Korea Południowa
Geodecki T. (2021), „Polityka wsparcia innowacyjności gospodarki”, w: A. Wołek (red.), Polityki publiczne.
Chang H.-J. (2016), Źli Samarytanie. Mit wolnego handlu i tajna historia kapitalizmu – wybrany rozdział dotyczący państw wschodnioazjatyckich.
11. Polityka publiczna w systemie niedemokratycznym – Chiny
Góralczyk B. (2021), Nowy Długi Marsz. Chiny ery Xi Jinpinga – wybrany rozdział.
Geodecki T. (2021), „Polityka wsparcia innowacyjności gospodarki”, w: A. Wołek (red.), Polityki publiczne.
12. Unia Europejska a krajowe polityki publiczne
Grosse T.G. (2021), „Globalizacja i europeizacja polityk publicznych”, w: A. Wołek (red.), Polityki publiczne.
Sroka J. (2009), Deliberacja i rządzenie wielopasmowe. Teoria i praktyka – wybrane fragmenty dotyczące wielopoziomowego zarządzania.
13. Otwarty rząd i przejrzystość polityki publicznej
Kędzierski M. (2021), „Sieci tworzenia polityki publicznej a współzarządzanie publiczne”, w: A. Wołek (red.), Polityki publiczne.
OECD (2017), Recommendation of the Council on Open Government.
14. Partycypacja obywatelska i współrządzenie
Olech A. (red.) (2011), Partycypacja publiczna. O uczestnictwie obywateli w życiu wspólnoty lokalnej – wybrany rozdział.
Kędzierski M. (2021), „Sieci tworzenia polityki publicznej a współzarządzanie publiczne”, w: A. Wołek (red.), Polityki publiczne.
15. Transfer polityk publicznych
Wołek A. (2021), „Uczenie się, kopiowanie, transfer w politykach publicznych”, w: A. Wołek (red.), Polityki publiczne.
Dolowitz D.P., Marsh D. (2000), „Learning from Abroad: The Role of Policy Transfer in Contemporary Policy-Making”, Governance, 13(1), s. 5–24.