Europejska polityka spójności i rozwoju 2100-PP-M-D3EPSR
Szczegółowy plan zajęć – 15 spotkań
1. Zajęcia organizacyjne i mapa przedmiotu
Zakres:
• omówienie celów, efektów, zasad zaliczenia i harmonogramu pracy projektowej;
• różnice między polityką rozwoju, polityką regionalną, polityką strukturalną i polityką spójności;
• wprowadzenie do perspektywy 2021-2027 oraz do debaty o polityce spójności po 2027 r.
Przygotowanie / materiały:
• Komisja Europejska: Cohesion policy 2021–2027 – priorities
• MFiPR / Portal Funduszy Europejskich: Fundusze Europejskie 2021–2027 w Polsce
2. Polityka spójności i polityka regionalna – pojęcia, geneza, zasady
Zakres:
• polityka spójności jako polityka publiczna UE w systemie shared management;
• geneza i ewolucja polityki strukturalnej, regionalnej i spójności;
• zasady: programowanie, partnerstwo, koncentracja tematyczna, komplementarność/dodatkowość, proporcjonalność, wielopoziomowe governance;
• NUTS, terytorialność i zróżnicowania regionalne – region jako kategoria analityczna i administracyjna, klasyfikacja NUTS 2027;
Przygotowanie / materiały:
• Rozporządzenie (UE) 2021/1060 – CPR
• 9. Raport o spójności Komisji Europejskiej
• Eurostat: NUTS classification
• Eurostat Regional Statistics, Cohesion Open Data Platform, Kohesio
3. Uwarunkowania rozwoju i współczesne wyzwania UE
Zakres:
• czynniki geograficzne, endogeniczne i egzogeniczne rozwoju;
• demografia, migracje, klimat, energia, transformacja cyfrowa, bezpieczeństwo gospodarcze, odporność i de-risking;
• pozycja konkurencyjna UE i rola jednolitego rynku w finansowaniu rozwoju.
Przygotowanie / materiały:
• Letta, Much More Than a Market (2024)
• Draghi, The future of European competitiveness (2024) – materiał dodatkowy
• ESPAS, Global Trends to 2040 (2024)
• EPRS, Ten issues to watch in 2026
4. Ramy strategiczne UE: od Europa 2020 do STEP
Zakres:
• Europa 2020 i Horyzont 2020 jako kontekst historyczny;
• Horyzont Europa jako aktualny program badań i innowacji;
• RRF/NextGenerationEU i KPO jako instrumenty komplementarne wobec polityki spójności;
• STEP jako platforma technologii strategicznych: technologie cyfrowe/deep tech, clean/resource-efficient tech, biotechnologie.
Przygotowanie / materiały:
• Komisja Europejska: Horizon Europe
• Komisja Europejska: RRF
• Strategic Technologies for Europe Platform – portal STEP
• Rozporządzenie (UE) 2024/795
5. Akty prawne i fundusze UE w perspektywie 2021-2027
Zakres:
• CPR i fundusze: EFRR, Fundusz Spójności, EFS+, FST/JTF, Interreg, EFMRA;
• pięć celów polityki spójności 2021-2027 i ich przełożenie na programy;
• instrumenty finansowe, EBI i różnice między dotacją a instrumentem zwrotnym;
• aktualizacje wynikające ze STEP i przeglądu śródokresowego.
Przygotowanie / materiały:
• Komisja Europejska: regulations and guidance 2021-2027
• Komisja Europejska: A modernised cohesion policy – mid-term review
• EUR-Lex: rozporządzenia 2021/1060, 2021/1058, 2021/1057, 2021/1056, 2021/1059, 2024/795
6. Polityka rozwoju w Polsce i programowanie strategiczne
Zakres:
• system zarządzania rozwojem państwa: ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju;
• KRK 2050 jako długookresowa wizja rozwoju;
• projekt Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. jako średniookresowa operacjonalizacja wizji;
• SOR jako dokument historyczny poprzedniego cyklu strategicznego;
• prace nad KSRR 2035 i wymiar terytorialny polityki rozwoju.
Przygotowanie / materiały:
• MFiPR: Koncepcja Rozwoju Kraju 2050
• MFiPR: Strategia Rozwoju Polski do 2035 r. – projekt/konsultacje
• MFiPR: prace nad KSRR 2035
• ISAP: ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju
7. Fundusze Europejskie w Polsce 2021–2027
Zakres:
• Umowa Partnerstwa 2021-2027;
• programy krajowe: FEnIKS, FENG, FERS, FERC, FEPW, Pomoc Techniczna;
• programy regionalne i Interreg;
• struktura alokacji, postępy wdrażania, lista projektów;
• ćwiczenie: problematyka (obszar) i wstępny temat/pomysł projektu [jeżeli STEP, to zawężamy do obszarów: technologie cyfrowe / deep tech albo biotech albo cleantech albo miltech; ścieżka A albo B].
Przygotowanie / materiały:
• MFiPR/Portal FE: Fundusze Europejskie 2021–2027
• Lista projektów FE 2021–2027
• Mapa Dotacji UE
• programy krajowe i regionalne FE
8. Polityka innowacyjności, B+R+I i inteligentne specjalizacje
Zakres:
• innowacja produktowa i procesowa w świetle Oslo Manual;
• badania podstawowe, badania przemysłowe, prace rozwojowe, prace przedwdrożeniowe;
• TRL jako narzędzie oceny dojrzałości technologii i ryzyka;
• Krajowe Inteligentne Specjalizacje i mapowanie projektu na KIS oraz priorytety STEP;
• ćwiczenie: dobór programu do typu beneficjenta i typu projektu + wybór aktualnego naboru do pracy semestralnej: preferencyjnie STEP/FENG 05.01 albo inny nabór wskazany przez prowadzącego.
Przygotowanie / materiały:
• OECD Frascati Manual 2015
• OECD Oslo Manual 2018
• Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – tekst aktualny w ISAP
• MRiT: Krajowe Inteligentne Specjalizacje
9. Instytucje systemu wdrażania i beneficjenci
Zakres:
• rola MFiPR, IZ, IP, IW, komitetów monitorujących i beneficjentów;
• NCBR, PARP, BGK, PFR jako elementy systemu finansowania rozwoju i innowacji;
• SL2021/CST2021, LSI2 i platformy naborowe jako narzędzia wdrażania;
• dobre praktyki i ryzyka instytucjonalne;
• ćwiczenie: szczegółowa analiza dokumentacji naborowej (dla kogo, na co, budżet, dofinansowanie, harmonogram, sposób składania wniosków, sposób oceny wniosków oraz dokumenty: zasady konkursu, kryteria wyboru, katalog kosztów, wniosek o dofinansowanie, umowa o dofinansowanie, dokumenty dodatkowe – można będzie skorzystać z Codex-a lub innego LLM, ale pod warunkiem „ręcznej” weryfikacji poprawności uzyskanych w ten sposób informacji).
Przygotowanie / materiały:
• Ustawa wdrożeniowa 2021-2027
• Wytyczne kwalifikowalności wydatków 2021-2027
• MFiPR: instytucje w programach
• NCBR: platforma konkursowa i aktualne nabory
• Dokumentacja aktualnego naboru STEP/FENG 05.01 lub równoważnego
• (PARP: nabory i dokumentacja – uzupełniająco)
10. Logika interwencji projektu i generator idei
Zakres:
• problem, potrzeba, użytkownik/grupa docelowa, cel, produkt, rezultat, oddziaływanie;
• teoria zmiany: problem -> cel -> działania -> produkty -> rezultaty -> wpływ;
• zasady horyzontalne: równość szans, dostępność, zrównoważony rozwój, DNSH – wyłącznie w zakresie wynikającym z dokumentacji naboru;
• ćwiczenie: przygotowanie fiszki projektu i wstępnej argumentacji wyboru finansowania, generowanie idei i kształtowanie projektu – dalsza weryfikacja pomysłu i konstruowanie szczegółowej koncepcji projektu B+R (zasoby, prace, cele, funkcjonalności, kryteria nowości/innowacyjności).
Przygotowanie / materiały:
• Dokumentacja naboru
• Kryteria wyboru projektów
• Wytyczne dotyczące zasad horyzontalnych i kwalifikowalności wydatków
11. Konstrukcja projektu B+R: zadania, etapy, TRL, kamienie milowe, ryzyka
Zakres:
• podział projektu na badania przemysłowe, prace rozwojowe i prace przedwdrożeniowe;
• etapy, zadania badawcze, metody, produkty i rezultaty;
• kamienie milowe: mierzalne, obiektywnie weryfikowalne, powiązane z ryzykiem technologicznym;
• matryca ryzyk: technologiczne, rynkowe, prawne, finansowe, kadrowe, harmonogramowe;
• ćwiczenie: dalsze konstruowanie opisu projektu – zadania, prace, etapy, kamienie milowe/Gantt, ryzyka.
Przygotowanie / materiały:
• Podręcznik Frascati / Oslo
• Kryteria naboru i instrukcja wypełniania wniosku
• Materiały NCBR/PARP o B+R, kamieniach milowych i ryzykach – tylko aktualne lub wyraźnie oznaczone jako archiwalne
12. Budżet, kwalifikowalność i pomoc publiczna
Zakres:
• kategorie kosztów: wynagrodzenia, podwykonawstwo, środki trwałe, WNiP, pozostałe koszty bezpośrednie, koszty pośrednie;
• intensywność pomocy dla badań przemysłowych, prac rozwojowych i MŚP – zawsze weryfikowana w dokumentacji naboru;
• racjonalność, niezbędność i adekwatność wydatków;
• wstępna kontrola budżetu przez pryzmat kryteriów oceny;
• ćwiczenie: dalsze konstruowanie opisu projektu – budżet projektu.
Przygotowanie / materiały:
• Wytyczne kwalifikowalności wydatków 2021-2027
• Regulamin i przewodnik kosztów aktualnego naboru
• Komisja Europejska: State aid rules
13. Prezentacje końcowe, symulacja oceny i polityka spójności po 2027 r. – cz. 1.
Zakres:
• prezentacja projektu przez zespół: 8–10 minut + pytania panelu;
• ocena projektu według karty oceny: zgodność z programem, innowacyjność, B+R, wdrożenie, zespół, budżet, ryzyka, zasady horyzontalne;
• feedback i karta poprawy projektu.
Przygotowanie / materiały:
• 9. Raport o spójności
• Przegląd śródokresowy polityki spójności 2025/2026
• Raport Draghiego
• KRK 2050 / SRP 2035 / KSRR 2035
14. Prezentacje końcowe, symulacja oceny i polityka spójności po 2027 r. – cz. 2.
j.w. – wystąpienia/obrony kolejnych grup projektowych wg ustalonego porządku
15. Zakończenie i podsumowanie zajęć
• Omówienie wyników pracy zespołowej;
• Podsumowanie merytoryczne przedmiotu;
• Polityka spójności po 2027 r. — dyskusja końcowa: czy polityka spójności ma nadal przede wszystkim zmniejszać dysproporcje, czy coraz mocniej finansować konkurencyjność, bezpieczeństwo i odporność UE?;
• Ewaluacja zajęć i refleksja końcowa.
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025Z: | W cyklu 2026Z: |
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Efekty zostały ujęte bardziej operacyjnie pod kątem pracy z dokumentami UE i przygotowania projektu:
• K_W08: zna i rozumie rolę Unii Europejskiej i innych organizacji międzynarodowych w określaniu zasad zabezpieczenia społecznego i dostarczania usług społecznych oraz kreowania strategii rozwoju społecznego
• K_U01: potrafi krytycznie analizować proces tworzenia i implementacji polityki społecznej na poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym.
• K_U05: potrafi prezentować wyniki własnych i zastanych badań i analiz z obszaru polityki społecznej w formie ustnej i pisemnej, osadzając je w szerszym kontekście metodologiczno-teoretycznym i uwzględniając zróżnicowany krąg odbiorców
• K_U08: potrafi współdziałać z innych osobami w ramach zespołu zadaniowego przyjmując w nim różne role, w tym ma umiejętności z zakresu zarządzania zespołem
• K_K02: jest gotów do inspirowania, inicjowania i udziału w procesie tworzenia i ewaluacji polityki społecznej w różnych skalach i dziedzinach, w tym projektowania, prezentowania i realizacji własnych rozwiązań
W szczególności:
Wiedza
• Student zna i rozumie rolę Unii Europejskiej oraz instytucji krajowych w programowaniu i finansowaniu polityki rozwoju, polityki regionalnej i polityki spójności.
• Student zna podstawowe pojęcia, zasady, fundusze i instrumenty polityki spójności oraz potrafi odróżnić fundusze spójności od Horyzontu Europa, RRF/KPO, STEP i instrumentów finansowych.
• Student zna podstawowe programy FE 2021-2027 w Polsce, system instytucji zarządzających, pośredniczących i wdrażających oraz podstawowe dokumenty strategiczne: KRK 2050, projekt SRP 2035, Umowę Partnerstwa 2021–2027 i KIS.
Umiejętności
• Student potrafi krytycznie analizować proces tworzenia i implementacji polityki rozwoju na poziomie UE, krajowym i regionalnym.
• Student potrafi dobrać potencjalne źródło finansowania do typu beneficjenta i typu projektu oraz uzasadnić ten wybór na podstawie dokumentacji programowej i konkursowej.
• Student potrafi przygotować zarys projektu B+R+I: problem, cel, logikę interwencji, zadania, etapy, TRL, kamienie milowe, ryzyka, zespół i budżet.
• Student potrafi przedstawić projekt w formie ustnej i pisemnej, odpowiadając na pytania panelu eksperckiego.
Kompetencje społeczne
• Student jest gotów do pracy zespołowej nad projektem, przyjmując role analityczne, organizacyjne i prezentacyjne.
• Student potrafi selekcjonować aktualne i wiarygodne informacje o funduszach, programach i naborach oraz wyjaśniać je potencjalnemu beneficjentowi.
• Student rozumie znaczenie jakości dokumentacji, rzetelności danych, zasad horyzontalnych, odpowiedzialności za środki publiczne i etyki aplikowania.
Kryteria oceniania
Element oceny Waga Kryteria
Obecność, przygotowanie i udział w zajęciach 25% udział w dyskusji, znajomość zadanych materiałów, terminowe wykonywanie krótkich zadań, praca z dokumentami i danymi
Projekt zespołowy: wniosek o dofinansowanie / makieta wniosku 75% zgodność z programem i dokumentacją naborową, jakość diagnozy, logika interwencji, adekwatność B+R, TRL i kamieni milowych, budżet, ryzyka, zasady horyzontalne, jakość prezentacji i odpowiedzi na pytania panelu
Warunki zaliczenia
• Podstawą zaliczenia jest zespołowe przygotowanie i obrona projektu wniosku o dofinansowanie. Projekt powinien być przygotowany na aktualnym formularzu albo w makiecie odpowiadającej strukturze dokumentacji naborowej wskazanej przez prowadzącego.
• Praca ma charakter dydaktyczny. Studentom nie wolno wysyłać testowych ani przypadkowych wniosków do oficjalnego procesu oceny. Jeżeli wykorzystywany jest generator, pracę kończymy na etapie walidacji, eksportu/backup’u lub makiety PDF, zgodnie z instrukcją prowadzącego.
• Terminy etapów projektowych są ustalane na początku semestru – daty dzienne mogą ulegać zmianie w trakcie semestru, aby uniknąć dezaktualizacji programu.
• W razie braku przygotowania słuchaczy do zajęć prowadzący może wprowadzić krótkie sprawdziany z dokumentacji, literatury lub pojęć.
Praktyki zawodowe
n.d.
Literatura
Rekomendacja: źródła urzędowe oraz akty prawne należy weryfikować każdorazowo przed właściwymi zajęciami, zwłaszcza dokumentację naborów, wytyczne i teksty jednolite ustaw.
A. Źródła obowiązkowe – ramy UE i polityka spójności
• Komisja Europejska, Cohesion policy 2021–2027 – regulations and guidance: https://ec.europa.eu/regional_policy/information-sources/legislation-and-guidance/regulations_en
• Komisja Europejska, Cohesion policy priorities 2021–2027: https://ec.europa.eu/regional_policy/policy/how/priorities_en
• Komisja Europejska, Ninth Report on Economic, Social and Territorial Cohesion, 2024: https://ec.europa.eu/regional_policy/information-sources/cohesion-report_en
• Komisja Europejska, A modernised Cohesion policy: The mid-term review, 2025: https://ec.europa.eu/regional_policy/information-sources/publications/communications/2025/a-modernised-cohesion-policy-the-mid-term-review_en
• Komisja Europejska, Results of the Mid-Term Review of cohesion policy, 2026: https://ec.europa.eu/regional_policy/whats-new/newsroom/25-03-2026-results-of-the-mid-term-review-of-cohesion-policy_en
• Komisja Europejska, Strategic Technologies for Europe Platform (STEP): https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/strategic-technologies-europe-platform_en
• STEP Portal: https://strategic-technologies.europa.eu/index_en
B. Źródła obowiązkowe – Polska, strategie i Fundusze Europejskie
• Portal Funduszy Europejskich, Fundusze Europejskie 2021–2027: https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-2021-2027/
• MFiPR, Koncepcja Rozwoju Kraju 2050: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/koncepcja-rozwoju-kraju-2051
• MFiPR, Biblioteka KRK 2050: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/biblioteka-krk-2050
• MFiPR, Strategia Rozwoju Polski do 2035 r. – projekt/konsultacje: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/strategia-rozwoju-polski-do-2035-r-
• MFiPR, Prace nad nową polityką regionalną i KSRR 2035: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/prace-nad-nowa-polityka-regionalna-i-krajowa-strategia-rozwoju-regionalnego-do-2035-r
• MFiPR / Portal FE, Lista projektów realizowanych z Funduszy Europejskich 2021–2027: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/lista-projektow-realizowanych-z-funduszy-europejskich-2021-2027
• Mapa Dotacji UE: https://mapadotacji.gov.pl/
C. Dane i narzędzia do ćwiczeń
• Eurostat, NUTS classification: https://ec.europa.eu/eurostat/web/nuts
• Eurostat Regional Statistics: https://ec.europa.eu/eurostat/web/regions
• Cohesion Open Data Platform: https://cohesiondata.ec.europa.eu/
• Kohesio: https://kohesio.ec.europa.eu/en
• GUS, statystyka regionalna i klasyfikacja NUTS w Polsce: https://stat.gov.pl/
D. B+R+I, innowacyjność, KIS i dokumentacja projektowa
• Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG): https://nowoczesnagospodarka.gov.pl/
• NCBR – aktualne informacje i nabory: https://www.gov.pl/web/ncbr
• NCBR – platforma konkursowa: https://www.gov.pl/web/ncbr/platforma-konkursowa
• PARP – aktualne nabory i dokumentacja: https://www.parp.gov.pl/
• MRiT, Krajowe Inteligentne Specjalizacje: https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/krajowe-inteligentne-specjalizacje
• Wytyczne kwalifikowalności wydatków 2021–2027: https://funduszeeuropejskie.gov.pl/dokumenty/wytyczne-dotyczace-kwalifikowalnosci-wydatkow-2021-2027/
• OECD, Frascati Manual 2015: https://www.oecd.org/en/publications/frascati-manual-2015_9789264239012-en.html
• OECD/Eurostat, Oslo Manual 2018: https://www.oecd.org/en/publications/oslo-manual-2018_9789264304604-en.html
E. Akty prawne – wskazywać przez EUR-Lex / ISAP, z kontrolą aktualności
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 – CPR: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/1060/oj/pol
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1058 – EFRR i Fundusz Spójności: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/1058/oj/pol
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 – EFS+: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/1057/oj/pol
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1056 – Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/1056/oj/pol
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1059 – Interreg: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/1059/oj/pol
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/795 – STEP: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/795/oj/pol
• Ustawa z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 – ISAP: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220001079
• Ustawa z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju – ISAP: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20062271658
• Ustawa z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – ISAP: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180001668
F. Materiały strategiczne i foresight – kontekst aktualny
• Letta E., Much More Than a Market. Speed, Security, Solidarity, 2024: https://www.consilium.europa.eu/media/ny3j24sm/much-more-than-a-market-report-by-enrico-letta.pdf
• Draghi M., The future of European competitiveness, 2024: https://commission.europa.eu/topics/competitiveness/draghi-report_en
• Komisja Europejska, Competitiveness Compass: https://commission.europa.eu/topics/competitiveness/competitiveness-compass_en
• ESPAS, Global Trends to 2040: Choosing Europe’s Future, 2024: https://espas.eu/files/espas_files/about/ESPAS-Global-Trends-to-2040-Choosing-Europes-Future-EN.pdf
• EPRS, Ten issues to watch in 2026: https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_IDA(2026)782587
G. Literatura naukowa – dodatkowy background naukowy
• Świstak M., Polityka regionalna Unii Europejskiej jako polityka publiczna, Warszawa 2020.
• Grosse T. G., Polityki europejskie w dobie kryzysu, Warszawa 2016 – jako kontekst politologiczny.
• Lin J. Y., Nowak A. Z., Nowa ekonomia strukturalna wobec krajów mniej zaawansowanych, Warszawa 2017 – jako podbudowa teoretyczna rozwoju.
• Barcz J., Górka M., Wyrozumska A., Instytucje i prawo Unii Europejskiej – zalecane możliwie najnowsze wydanie; w razie braku nowszego wydania pozycja do weryfikacji z aktualnymi aktami prawnymi.
H. Materiały archiwalne i sposób ich użycia
• Strategia Europa 2020, Horyzont 2020, NSRO, POIR, „Szybka Ścieżka” i część filmów NCBR z poprzedniej perspektywy finansowej mogą być użyte jako case study ewolucji polityki i procedur (ale nie jako główna dokumentacja do bieżącego projektu semestralnego).
• Materiały publicystyczne i geopolityczne mogą służyć wyłącznie jako kontekst do dyskusji, nie jako źródła definicyjne ani prawne. Podstawą zaliczenia są akty prawne, dokumenty programowe, dokumentacja naborowa, dane i literatura naukowa.
Uwagi
|
W cyklu 2026Z:
n.d. |