Etyka i polityka 2100-MON-ETPO-OG

Celem wykładu jest zapoznanie studentów z podstawowymi wartościami, ideałami i normami etycznymi społeczeństw demokratycznych. Wykład objaśnia etyczne i prawne aspekty aksjologicznych podstaw demokracji odnosząc się do funkcjonowania takich społeczeństw i państw oraz do zagrożeń jakie przed nimi stoją.

Tematy wykładów:
1. Wartości – instrukcja obsługi (czym są wartości, jakie jest ich źródło, funkcje społeczne, moralne i obywatelskie)
2. Moralność prywatna, moralność zawodowa i obywatelska (niejednolitość moralności, zróżnicowanie norm i wartości w zależności od sfer, w których obowiązują).
3. Godność ludzka (godność jako fundament konstytucji, praw człowieka, szacunku dla strony innych, kulturowe źródła, pojęcia godności, funkcje polityczne i etyczne; czym godność człowieka różni się od godności osobistej i honoru)
4. Czym jest praworządność i do czego jest potrzebna? (do czego jest potrzebny podział władz, dlaczego władze muszą się równoważyć, podział władz jako forma otwartej publicznej dyskusji nad decyzjami kluczowymi dla społeczeństwa, skutki naruszenia podziału i równowagi władz)
5. Czy prawa człowieka ograniczają naszą suwerenność? Prawa człowieka a prawo krajowe (kluczowe dokumenty praw człowieka, generacje praw, prawa a wolności; prawo krajowe a prawo międzynarodowe)
6. Polityczne cnoty a problem brudnych rąk w polityce (prawdomówność, uczciwość, odpowiedzialność, kultura osobista, skuteczność)
7. Pierwszy obowiązek społeczeństwa: sprawiedliwość (równość wobec prawa, prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, domniemanie niewinności i prawo do obrony, proporcjonalność kar, zakaz ponownego sądzenia lub karania za ten sam czyn)
8. Równość, emancypacja, wielokulturowość (równość jako wartość horyzontalna demokracji, emancypacja a równość, społeczeństwo wielokulturowe; antynomie między postulatem gościnności, miłości bliźniego, praw człowieka a prawami obywatela)
9. Polityka a płeć (patriarchalizm a egalitaryzm, feministyczne aksjologie, feministyczne wizje polityki)
10. Własność prywatna i solidarność społeczna (co to jest własność, dlaczego jest ważna, czy własność jest święta, czemu służy gospodarka; pomoc a dobroczynność, zabezpieczenia społeczne i pomoc społeczna, ochrona zdrowia i środowiska).
11. Polityka a środowisko naturalne. Czy zwierzęta mogą mieć obywatelstwo? (czy ekosystemy powinny stanowić przedmiot politycznej troski? W jakim zakresie? Polityka antropocenu i jak ją przezwyciężyć? )
12. Etyka życia publicznego w społeczeństwie demokratycznym, czyli w obronie grzeczności, tolerancji i poprawności politycznej (fundamentalne lecz niedoceniane „małe cnoty” życia publicznego, czy mają charakter moralny czy tylko społeczny, szacunek do innych, tolerancja, pokój, samodyscyplina, powściągliwość, ponoszenie odpowiedzialności)