Siły Zbrojne RP w zarządzaniu kryzysowym i ochronie ludności (spec. ZK) 2100-BW-L-Z5SZOL-ZK

Treści zajęć przedmiotu obejmują zajęcia w następujących zakresach tematycznych.
Kurs otwiera charakterystyka narodowego systemu zarządzania kryzysowego oraz systemu ochrony ludności, ze wskazaniem miejsca, jakie zajmują w nich Siły Zbrojne RP. Omawiane są podstawy prawne działań wojska – w tym ustawa o zarządzaniu kryzysowym, ustawa o obronie Ojczyzny oraz nowe regulacje dotyczące ochrony ludności i obrony cywilnej, a także zasady wprowadzania i wykorzystywania sił wojskowych w stanach nadzwyczajnych.
W dalszej części analizowane są militarne i niemilitarne zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i ludności oraz rola SZ RP w reagowaniu na nie: od klęsk żywiołowych, katastrof technicznych i skażeń, przez zagrożenia hybrydowe, po wsparcie logistyczne, medyczne i inżynieryjne. Charakteryzowane są siły i środki (w tym Wojska Obrony Terytorialnej) przydzielane do zadań z zakresu zarządzania kryzysowego i ochrony ludności.
Odrębny blok poświęcony jest współdziałaniu SZ RP z administracją rządową i samorządową oraz służbami, inspekcjami i strażami – zasadom kierowania, koordynacji, obiegu informacji i wsparcia. Kurs zamyka analiza wybranych przypadków krajowych i zagranicznych oraz zespołowe opracowanie elementów planu współdziałania.
Nakład pracy własnej studenta odniesiono do 2 punktów ECTS (ok. 50 godzin łącznie), obejmując udział w zajęciach, lekturę literatury i aktów prawnych, przygotowanie projektu zespołowego oraz udział w zaliczeniu.

Bilans nakładu pracy studenta (Punkty ECTS)
Forma aktywności studenta / Obciążenie godzinowe:
• Godziny kontaktowe: udział w konwersatorium w sali dydaktycznej – 18 h
• Godziny kontaktowe: udział w konsultacjach i zaliczeniu – 3 h
• Praca własna: studiowanie literatury i aktów prawnych, przygotowanie do zajęć – 22 h
• Praca własna: przygotowanie projektu zespołowego i prezentacji – 7 h
SUMARYCZNY NAKŁAD PRACY STUDENTA (h): 50 godzin
LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2.0 punkty ECTS

Koordynatorzy przedmiotu

Tomasz Serafin
Jacek Ziółkowski

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Student przystępujący do kursu powinien dysponować podstawową wiedzą z zakresu bezpieczeństwa wewnętrznego, wiedzy o społeczeństwie i o funkcjonowaniu państwa, wyniesioną z wcześniejszych przedmiotów kierunkowych studiów I stopnia oraz z programu szkoły średniej. Oczekiwana jest umiejętność krytycznej lektury tekstów naukowych i aktów prawnych oraz gotowość do pracy zespołowej i przygotowania prezentacji multimedialnej. Nie jest wymagane wcześniejsze zaliczenie konkretnych przedmiotów specjalizacyjnych.

Efekty uczenia się

Student po zakończeniu kursu osiąga następujące przedmiotowe efekty uczenia się:
Wiedza (W)
• K_W03: charakteryzuje w stopniu zaawansowanym podstawowe problemy i wyzwania dla bezpieczeństwa wewnętrznego związane z udziałem SZ RP w zarządzaniu kryzysowym i ochronie ludności oraz objaśnia militarne i niemilitarne wymiary tych zagrożeń.
• K_W04: objaśnia w stopniu zaawansowanym instytucje i mechanizmy zarządzania bezpieczeństwem wewnętrznym oraz zestawia normy, procedury i podstawy prawne użycia sił i środków SZ RP w sytuacjach kryzysowych.
• K_W06: klasyfikuje w stopniu zaawansowanym organy władzy publicznej i podmioty wyspecjalizowane współdziałające z SZ RP oraz charakteryzuje zasady funkcjonowania państwa w stanach nadzwyczajnych.
• K_W07: w zaawansowanym stopniu wskazuje zagrożenia dla funkcjonowania współczesnego państwa i społeczeństwa, ich przeobrażenia, konsekwencje i sposoby przeciwdziałania.
• K_W08: w stopniu zaawansowanym interpretuje relacje między zagrożeniami występującymi na poziomie globalnym, krajowym i lokalnym oraz określa ich skutki dla ochrony ludności.
Umiejętności (U)
• K_U03: przeprowadza analizę procesu decyzyjnego i optymalizuje warianty zaangażowania SZ RP w typowych i nietypowych sytuacjach kryzysowych.
• K_U04: wykorzystuje zdobytą wiedzę do opracowania rozwiązań praktycznych (m.in. elementów planu współdziałania) w zakresie użycia sił i środków wojskowych w ochronie ludności.
Kompetencje społeczne (K)
• K_K03: przestrzega zasad etyki i profesjonalizmu przy pełnieniu ról zawodowych związanych z bezpieczeństwem wewnętrznym oraz krytycznie ocenia własne kompetencje w pracy zespołowej.

Kryteria oceniania

Warunki formalne zaliczenia:
• Dopuszczalna liczba nieobecności: maksymalnie 2 nieobecności nieusprawiedliwione w semestrze; nieobecność można usprawiedliwić na podstawie zwolnienia lekarskiego lub odpracować w formie uzgodnionej z Prowadzącym.
• Warunek pozytywnego zaliczenia: uzyskanie łącznie co najmniej 51/100 punktów oraz osiągnięcie – co najmniej w stopniu minimalnym – wszystkich efektów uczenia się przypisanych do przedmiotu (każdy efekt musi zostać zweryfikowany pozytywnie).
• Samodzielność i etyka: Wszystkie prace zaliczeniowe muszą być przygotowane samodzielnie, z poszanowaniem zasad etyki akademickiej i ochrony własności intelektualnej (zgodnie z Uchwałą nr 14 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia UW z dnia 13 lipca 2020 r.).
• Narzędzia SI: Dopuszczalny poziom korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji (SI): poziom 2 w skali 1–5 (SI może wspierać wyszukiwanie i porządkowanie informacji oraz korektę językową; niedopuszczalne jest generowanie merytorycznej treści prac zaliczeniowych) – zgodnie z uchwałą nr 75 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 11 września 2026 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia oraz uchwałą nr 29/2025 Rady Dydaktycznej z dnia 7 maja 2025 r. w sprawie szczegółowych zasad korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia

Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się:
1. Test wiedzy (pytania zamknięte i otwarte)
– Przypisane efekty uczenia się: K_W03, K_W04, K_W06, K_W07, K_W08
– Waga i wartość punktowa: 50% oceny końcowej (maksymalnie 50 punktów)
2. Projekt zespołowy (opracowanie elementów planu współdziałania SZ RP z podmiotami zarządzania kryzysowego / analiza przypadku) wraz z prezentacją podczas zajęć
– Przypisane efekty uczenia się: K_U03, K_U04, K_K03
– Waga i wartość punktowa: 40% oceny końcowej (maksymalnie 40 punktów)
3. Zadania warsztatowe i analizy przypadków realizowane na zajęciach (możliwe skompensowanie udziału w dyskusji dodatkową pracą pisemną)
– Przypisane efekty uczenia się: K_U03, K_K03
– Waga i wartość punktowa: 10% oceny końcowej (maksymalnie 10 punktów)
RAZEM: wszystkie powyższe efekty – 100% / maksymalnie 100 punktów.
Skala oceniania:
• 0–50 pkt: ocena 2,0 (niedostateczny) – brak osiągnięcia minimalnych efektów uczenia się przypisanych do przedmiotu.
• 51–58 pkt: ocena 3,0 (dostateczny) – minimalne, odtwórcze spełnienie wszystkich efektów uczenia się.
• 59–65 pkt: ocena 3,5 (dostateczny plus) – poprawne opanowanie wiedzy i umiejętności.
• 66–74 pkt: ocena 4,0 (dobry) – opanowanie efektów na poziomie przeciętnym we wszystkich wymiarach.
• 75–86 pkt: ocena 4,5 (dobry plus) – wysoka aktywność, ponadprzeciętna realizacja zadań, płynne operowanie literaturą.
• 87–100 pkt: ocena 5,0 (bardzo dobry) – wyróżniająca się wiedza, umiejętności oraz samodzielność i oryginalność w rozwiązywaniu problemów.

Dopuszczalna liczba nieobecności: maksymalnie 2 nieobecności nieusprawiedliwione w semestrze; nieobecność można usprawiedliwić na podstawie zwolnienia lekarskiego lub odpracować w formie uzgodnionej z Prowadzącym.

Literatura

Literatura obligatoryjna, której znajomość jest niezbędna do zaliczenia przedmiotu:
1. Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 574 ze zm.).
2. Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 825 ze zm.).
3. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907).
4. T. Szczurek, Resort obrony narodowe w systemie zarządzania kryzysowego, „Roczniki Nauk Społecznych” 2023, T. 15(51), nr 2, DOI:
https://doi.org/10.18290/rns2023.0020
5. B. Michaliuk, J. Stempień, I. Denysiuk (red.), Siły Zbrojne RP w realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego, AszWoj,
Warszawa 2021.
6. K. Załęski, Siły zbrojne. Teoria i praktyka funkcjonowania, Difin, Warszawa 2018.
7. G. Sobolewski, Siły Zbrojne RP w zarządzaniu kryzysowym. Aspekt narodowy i międzynarodowy, ASzWoj, Warszawa 2013.
8. Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2020, BBN, Warszawa 2020.
9. Materiały i raporty Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (dostępne online: rcb.gov.pl).
Literatura uzupełniająca:
1. M. Szyrski (red.), Ochrona ludności i obrona cywilna. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2025.
2. M. Banasik, A. Rogozińska (red.), Bezpieczeństwo i zagrożenia hybrydowe, Difin, Warszawa 2022.
3. B. Składanek, Rola Wojsk Obrony Terytorialnej w systemie zarządzania kryzysowego, „Studia Bezpieczeństwa Narodowego” 2021, t.
20, nr 2, s. 11–20, DOI: 10.37055/sbn/146280.
4. A. Kukuła, Wojska Obrony Terytorialnej w systemie zarządzania kryzysowego, „Zeszyty Naukowe Pro Publico Bono” 2024, nr 1, s. 227–
239, DOI: 10.5604/01.3001.0054.8782.
5. P. Ochyra, D. Brążkiewicz, S. Żurawski, Z. Ciekanowski, Siły Zbrojne RP jako element zarządzania kryzysowego w Polsce,
Wydawnictwo Akademia im. Jakuba z Paradyża, „Studia Administracji i Bezpieczeństwa” 2024, nr 16, s. 292-307.
6. A. Kazuro, Funkcjonowanie Sił Zbrojnych RP w sytuacjach kryzysowych, s. 111-127 ,DOI: HTTPS://DOI.ORG/10.37055/SBN/144282
7. Najwyższa Izba Kontroli, Przygotowanie państwa na zagrożenia związane z działaniami hybrydowymi, Warszawa 2023.
8. Ministerstwo Obrony Narodowej / Wojska Obrony Terytorialnej, materiały informacyjne dotyczące miejsca WOT w systemie zarządzania
kryzysowego resortu obrony narodowej, https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/wojska-obrony-terytorialnej.
9. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego oraz materiały dotyczące ostrzegania, alarmowania,
planowania cywilnego i reagowania na zagrożenia CBRNE, https://www.gov.pl/web/rcb/krajowy-plan-zarzadzania-kryzysowego.