Konstytucyjne podstawy bezpieczeństwa 2100-BW-L-Z3KOPB
Wykład obejmuje następującą szczegółową problematykę:
1. Istota konstytucji jako gwaranta ładu politycznego (w sensie formalnym i materialnym) w państwie; wartości konstytucyjne, które budują tożsamość konstytucyjną państwa i umożliwiają funkcjonowanie wspólnoty politycznej.
2. Naczelne zasady ustrojowe (konstytucyjne) ujmujące problematykę bezpieczeństwa państwa: zasada demokratycznego państwa prawnego (i zasady składowe: zasada suwerenności narodu; zasada podziału, równowagi i współdziałania władz; zasada konstytucjonalizmu, zasada legalizmu, zasada demokratycznego modelu stanowienia prawa, zasada pluralizmu politycznego), zasada państwa jako dobra wspólnego, zasada subsydiarności, zasada suwerenności i niepodległości;
3. System rządów w RP a efektywność w zapewnieniu państwu bezpieczeństwa: pozycja ustrojowa, funkcje i kompetencje głowy państwa, parlamentu i rządu i wzajemne między nimi relacje w kontekście bezpieczeństwa państwa;
4. Prawa i wolności oraz obowiązki człowieka i obywatela a konstytucyjne regulacje dotyczące bezpieczeństwa państwa; godność ludzka jako źródło praw i wolności oraz kluczowa kategoria bezpieczeństwa jednostki;
5. Problem wojny i pokoju w świetle rozwiązań konstytucyjnych w Polsce i wybranych państwach; pojęcia czasu wojny, stanu wojny i stanu wojennego;
6. Rola i stosowanie konstytucji w stanach nadzwyczajnych - funkcjonowanie państwa i prawa w sytuacjach kryzysów i przesileń.
7. Konstytucyjna rola sił zbrojnych w Konstytucji RP z 1997 r. na tle porównawczym oraz na tle polskich tradycji ustrojowych.
Bilans nakładu pracy studenta:
Godziny kontaktowe: udział w wykładach (18 godz.)
Godziny kontaktowe: udział w sesji egzaminacyjnej i konsultacjach (10 godz.)
Praca własna: przygotowanie eseju egzaminacyjnego, selekcja i studiowanie literatury (30 godz.)
Praca własna: przygotowanie do ustnej części egzaminu (10 godz.)
Sumaryczny nakład pracy studentów: 68 godz. (liczba ECTS: 3.0)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Studentka/student po zakończeniu kursu osiąga następujące efekty uczenia się:
E1. Zna i rozumie pojęcia w ujęciu i z zakresu problematyki przedmiotu: konstytucji i innych źródeł prawa, ładu i porządku konstytucyjnego, zasad konstytucyjnych, bezpieczeństwa ustrojowego, systemu rządów, godności człowieka, katalogu praw, wolności i obowiązków, sił zbrojnych, wojny i pokoju (K_W01, K_W02)
E2. Zna i rozumie rolę konstytucji w tworzeniu ładu i porządku ustrojowego państwa oraz jako elementu stabilizującego życie polityczne państwa i integrującego społeczeństwo wokół określonych wartości i zasad. (K_W03, K_W05)
E3. Posiada wiedzę o systemie naczelnych organów państwowych i ich roli w zapewnieniu państwu bezpieczeństwa. (K_W04, K_W06)
E4. Zna i rozumie istotę praw, wolności i obowiązków człowieka i obywatela w sytuacji stabilności ustrojowej oraz w stanach zagrożeń.(K_W02)
Kryteria oceniania
Podstawą oceny jest egzamin pisemny w postaci eseju z elementem "obrony pracy" - części ustnej, umożliwiającej pełną weryfikację podjętych problemów, hipotez i wniosków oraz ocenę wykorzystanych źródeł i literatury przedmiotu. Przygotowanie opracowania musi być realizowane z zachowaniem samodzielności, zasad etycznych, ochrony własności intelektualnej oraz przepisów obowiązujących na UW i WNPiSM dotyczących stosowania narzędzi SI.
Tematy opracowań przekazywane są studentkom/studentom do końca października.
Warunkiem zaliczenia przedmiotu (100%) jest spełnienie obydwu warunków, tj. przygotowania eseju (50%) oraz przystąpienie do części ustnej (50%).
Skala oceniania:
1) Ocena niedostateczna (2.0): 1. brak przygotowania eseju lub nieprzystąpienie do części ustnej egzaminu. 2. Niespełnienie przez esej podstawowych wymagań (przedstawienie hipotezy, głównego problemu pracy, wskazanie podstaw teoretycznych oraz operowanie przykładami, przedstawienie wniosków, wykorzystanie literatury przedmiotu). 3. Niezdolność do poprawnego zdefiniowania pojęć oraz przedstawienia procesów opisanych w eseju.
2) Ocena dostateczna (3.0): przygotowanie eseju oraz przystąpienie do części ustnej. Minimalne, odtwórcze spełnienie kryteriów zarówno w części pisemnej, jak i ustnej.
3) Ocena dostateczna plus (3.5): Poprawne zdefiniowanie większości pojęć oraz opis procesów.
4) Ocena dobra (4.0): Samodzielna analiza procesów związanych z przyjętą tematyką.
5) Ocena dobra plus (4.5): Samodzielność w analizie procesów oraz ponadprzeciętna orientacja w ustaleniach literatury przedmiotu.
6) Ocena bardzo dobra (5.0): Wyróżniająca się wiedza, zdolności analityczne oraz oryginalność ujęcia i opisu wybranej problematyki.
Metody dydaktyczne:
Wykład z elementami moderowanej dyskusji dydaktycznej - realizowane efekty uczenia się: K_W01, K_W02, K_W03, K_W04, K_W05, K_W06
Praktyki zawodowe
Nie są wymagane.
Literatura
L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa, różne wyd.
Parlamentarny nadzór nad sektorem bezpieczeństwa. Zasady, mechanizmy i praktyki, Warszawa 2004.
Z. Trejnis, Siły zbrojne w państwie demokratycznym i autorytarnym, Warszawa 1997.
A. Suska, Konstytucyjne gwarancje bezpieczeństwa politycznego państwa: stan prawny, zagrożenia i perspektywy, Toruń 2021.
W.J. Wołpiuk, Państwo wobec szczególnych zagrożeń, Warszawa 2002.
K. Prokop, Stany nadzwyczajne w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Białystok 2005.
M. Brzeziński, Stany nadzwyczajne w polskich konstytucjach, Warszawa 2007.
S. Hoc, Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, Opole 2002.
M. Zubik (red.), Konstytucja III RP w tezach orzeczniczych Trybunału Konstytucyjnego i wybranych sądów, Warszawa 2008.
T. Mołdawa, Naczelne władze państwa w sytuacji nadzwyczajnych zagrożeń (doświadczenia krajów Europy Zachodniej), [w:] Pokolenia. Kultura. Polityka. Księga jubileuszowa na 65-lecie Profesora Bronisława Gołębiowskiego, Warszawa 1999.
J. Szymanek, Rozporządzenie z mocą ustawy jako gwarancja bezpieczeństwa państwa, [w:] S. Sulowski, M. Brzeziński (red.), Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2009.
G. Rydlewski, Prezydent RP w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego, [w:] S. Sulowski, M. Brzeziński (red.), Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2009.
G. Rydlewski, Rada Ministrów i inne naczelne organy administracji rządowej w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego, [w:] S. Sulowski, M. Brzeziński (red.), Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2009.
A. Pakuła, Bezpieczeństwo publiczne jako dobro wspólne (kilka uwag i refleksji), [w:] A. Chajbowicz, T. Kocowski (red.), Bezpieczeństwo wewnętrzne w działaniach terenowej administracji publicznej, Kolonia Limited 2009.
S. Zalewski, Bezpieczeństwo polityczne państwa, Warszawa 2002.
D. Dudek, Bezpieczeństwo Rzeczypospolitej jako wartość konstytucyjna, [w:], L. Antonowicz, T. Guz, M.R. Pałubska (red.), Bezpieczeństwo Polski. Historia i współczesność, Lublin 2010.
A. Komadowska, Problematyka bezpieczeństwa państwa w kodeksie karnym z 1997 r., [w:], L. Antonowicz, T. Guz, M.R. Pałubska (red.), Bezpieczeństwo Polski. Historia i współczesność, Lublin 2010.
J. Zalewski, Apolityczność Sił Zbrojnych Drugiej i Trzeciej Rzeczypospolitej Polskiej. Teoria i praktyka, Warszawa 2009.
M. Brzeziński, Bezpieczeństwo jako wartość konstytucyjna, Warszawa 2019.
Niezależnie studentki/studenci indywidualnie przygotowują źródła i literaturę przedmiotu, niezbędne do napisania eseju egzaminacyjnego.