Nauka o państwie 2100-BW-L-Z1NOPA
Przedmiot wprowadza w teorię państwa i polityki, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia instytucji państwowych dla bezpieczeństwa wewnętrznego. Kurs rozpoczyna się od wprowadzenia do podstawowej aparatury pojęciowej nauki o państwie. Omawiane są elementy definicji państwa, jego cechy konstytutywne oraz znaczenie państwa w organizacji życia zbiorowego. W dalszej części zajęcia obejmują genezę i istotę państwa. Analizowane są koncepcje pochodzenia państwa obecne w wybranych doktrynach starożytnych, średniowiecznych, nowożytnych i współczesnych. Omawiane są również kontrowersje związane z pojęciem typu państwa oraz forma państwa rozumiana przez pryzmat trzech podstawowych składników. Studenci porównują modele form rządów, ustroje terytorialne, państwa unitarne i federalne oraz konfederacje, a także mechanizmy centralizacji i decentralizacji. Istotną część kursu stanowi analiza reżimów politycznych. W odniesieniu do reżimu demokratycznego omawiane są pojęcie reżimu politycznego, definicje demokracji oraz współczesne zagrożenia dla demokracji, ze szczególnym uwzględnieniem populizmu. Kontrapunktem jest charakterystyka reżimów niedemokratycznych. Analizie poddawane są autorytaryzm i totalitaryzm, ich cechy, przykłady oraz podstawowe różnice między nimi. Kolejny blok tematyczny dotyczy celów, zadań i funkcji państwa. Przedstawiane są pojęcie funkcji państwa, systemowa i przedmiotowa typologia funkcji, problem celu i przeznaczenia państwa w wybranych orientacjach doktrynalnych oraz ewolucja poglądów na funkcje państwa. Zagadnienia te uzupełnia analiza władzy politycznej i państwowej, jej funkcji, podziału i jedności w państwie, a także mechanizmów legitymizacji. Omawiane są koncepcje legitymizacji Davida Eastona, Davida Beethama i Maxa Webera oraz znaczenie charyzmy w sprawowaniu władzy. Przedmiot obejmuje także dynamikę zmian w dziejach państwa. Analizowane są rewolucja, reforma, transformacja, zamach stanu, pucz i rewolta, z uwzględnieniem ich przyczyn, przebiegu, konsekwencji oraz kryteriów oceny powodzenia. Zagadnienia te są rozwijane w zespołowych analizach przypadków. Kurs zamyka problematyka relacji między państwem, wojną i pokojem, obejmująca pojęcia wojny i pokoju oraz charakterystykę współczesnych konfliktów zbrojnych i ich znaczenia dla bezpieczeństwa państwa.
Bilans nakładu pracy studenta (Punkty ECTS)
Forma aktywności studenta/ Obciążenie godzinowe
Godziny kontaktowe: Udział w konwersatoriach w sali dydaktycznej – obciążenie: 18 h
Godziny kontaktowe: Udział w sesji egzaminacyjnej i konsultacjach (w czasie dyżurów dydaktycznych) – obciążenie: 2 h
Praca własna: Studiowanie literatury i przygotowanie do bieżących zajęć- obciążenie: 20 h
Praca własna: Praca w zespole, przygotowanie prezentacji multimedialnej - obciążenie: 20 h
Praca własna: Samodzielna nauka i przygotowanie do egzaminu - obciążenie: 15 h
SUMARYCZNY NAKŁAD PRACY STUDENTA (H):75 godzin
LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3.0 ECTS
|
W cyklu 2026Z:
Przedmiot wprowadza w teorię państwa i polityki, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia instytucji państwowych dla bezpieczeństwa wewnętrznego. Kurs rozpoczyna się od wprowadzenia do podstawowej aparatury pojęciowej nauki o państwie. Omawiane są elementy definicji państwa, jego cechy konstytutywne oraz znaczenie państwa w organizacji życia zbiorowego. W dalszej części zajęcia obejmują genezę i istotę państwa. Analizowane są koncepcje pochodzenia państwa obecne w wybranych doktrynach starożytnych, średniowiecznych, nowożytnych i współczesnych. Omawiane są również kontrowersje związane z pojęciem typu państwa oraz forma państwa rozumiana przez pryzmat trzech podstawowych składników. Studenci porównują modele form rządów, ustroje terytorialne, państwa unitarne i federalne oraz konfederacje, a także mechanizmy centralizacji i decentralizacji. Istotną część kursu stanowi analiza reżimów politycznych. W odniesieniu do reżimu demokratycznego omawiane są pojęcie reżimu politycznego, definicje demokracji oraz współczesne zagrożenia dla demokracji, ze szczególnym uwzględnieniem populizmu. Kontrapunktem jest charakterystyka reżimów niedemokratycznych. Analizie poddawane są autorytaryzm i totalitaryzm, ich cechy, przykłady oraz podstawowe różnice między nimi. Kolejny blok tematyczny dotyczy celów, zadań i funkcji państwa. Przedstawiane są pojęcie funkcji państwa, systemowa i przedmiotowa typologia funkcji, problem celu i przeznaczenia państwa w wybranych orientacjach doktrynalnych oraz ewolucja poglądów na funkcje państwa. Zagadnienia te uzupełnia analiza władzy politycznej i państwowej, jej funkcji, podziału i jedności w państwie, a także mechanizmów legitymizacji. Omawiane są koncepcje legitymizacji Davida Eastona, Davida Beethama i Maxa Webera oraz znaczenie charyzmy w sprawowaniu władzy. Przedmiot obejmuje także dynamikę zmian w dziejach państwa. Analizowane są rewolucja, reforma, transformacja, zamach stanu, pucz i rewolta, z uwzględnieniem ich przyczyn, przebiegu, konsekwencji oraz kryteriów oceny powodzenia. Zagadnienia te są rozwijane w zespołowych analizach przypadków. Kurs zamyka problematyka relacji między państwem, wojną i pokojem, obejmująca pojęcia wojny i pokoju oraz charakterystykę współczesnych konfliktów zbrojnych i ich znaczenia dla bezpieczeństwa państwa. |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025Z: | W cyklu 2026Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Student po ukończeniu przedmiotu osiąga poniższe efekty uczenia się.
Wiedza:
- K_W02 - identyfikuje i objaśnia w stopniu zaawansowanym społeczne, polityczne, psychologiczne, prawne, kulturowe i etyczne uwarunkowania bezpieczeństwa wewnętrznego państwa oraz interpretuje zależności między nimi i ich wpływ na stabilność wewnętrzną;
- K_W04 - charakteryzuje w stopniu zaawansowanym instytucje i mechanizmy zarządzania bezpieczeństwem wewnętrznym państwa oraz objaśnia normy, reguły i procedury wyznaczające ich działanie;
- K_W05 - klasyfikuje i wyjaśnia w stopniu zaawansowanym napięcia, konflikty, kryzysy, rewolucje i zamachy stanu jako formy zakłócenia ładu społecznego i porządku publicznego, wskazując ich przyczyny, konsekwencje i mechanizmy rozwiązywania;
- K_W06 - charakteryzuje w stopniu zaawansowanym fundamentalne atrybuty i -mechanizmy współczesnego państwa, w szczególności państwa demokratycznego, oraz wyjaśnia rolę prawa, organów władzy publicznej i innych instytucji w kształtowaniu polityki bezpieczeństwa.
Umiejętności:
- K_U01 - analizuje problemy bezpieczeństwa wewnętrznego w odniesieniu do instytucji i procesów politycznych, gromadzi, porządkuje i syntetyzuje informacje z różnych źródeł oraz formułuje uzasadnione wnioski.
Kompetencje społeczne:
- K_K01 - krytycznie i świadomie ocenia zakres własnej wiedzy i kompetencji oraz wykorzystuje nabytą wiedzę do rozwiązywania problemów poznawczych i praktycznych dotyczących państwa i bezpieczeństwa wewnętrznego.
Kryteria oceniania
Warunki formalne: obecność na zajęciach obowiązkowa, dopuszczalne dwie nieobecności, zakres odpracowania nieobecności ustalony z wykładowcą.
1. Egzamin końcowy (Pisemny test końcowy – pytania zamknięte, półotwarte i krótkie pytanie problemowe)
W przypadku pytania problemowego oceniane są poprawność pojęciowa, rozumienie mechanizmów państwa oraz wyjaśnianie zależności i procesów.
Przypisane efekty uczenia się: K_W02, K_W04, K_W05, K_W06
Przypisana waga: 60% oceny końcowej
Warunkiem uzyskania oceny pozytywnej jest zdobycie co najmniej połowy punktów możliwych do zdobycia.
2. Projekt grupowy - Prezentacja multimedialna i wystąpienie publiczne (max. 4 osoby)
Zespół wybiera istotną zmianę w dziejach wybranego państwa, wskazuje jej uwarunkowania i przyczyny, opisuje przebieg, uczestników i instytucje oraz ocenia, czy zmiana zakończyła się powodzeniem i dlaczego. Każdy student prezentuje lub broni części analizy oraz składa krótką samoocenę własnego wkładu.
Ocenie podlegają:
Trafny wybór zmiany oraz poprawny opis jej przebiegu (5 pkt)
Analiza przyczyn i uwarunkowań zmiany (6 pkt)
Analiza uczestników, instytucji i mechanizmów państwa (5 pkt
Ocena powodzenia albo niepowodzenia zmiany wraz z uzasadnieniem i opisem konsekwencji (6 pkt)
Dobór i krytyczne wykorzystanie wiarygodnych źródeł (3 pkt)
Indywidualna obrona własnego udziału oraz krytyczna samoocena(5 pkt)
Dopuszczalny poziom stosowania SI w przygotowywaniu prezentacji w skali 1-5. Zgodnie z Uchwałą nr 29/2025 RD
Poziom 2. GENEROWANIE POMYSŁÓW I TWORZENIE STRUKTURY PRZEZ SI (Sztuczna inteligencja może być wykorzystana m.in. do
przeprowadzenia burzy mózgów, stworzenia struktury i generowania pomysłów na udoskonalenie pracy. W ostatecznej wersji pracy nie mogą się znaleźć żadne treści wygenerowane przez sztuczną inteligencję).
Przypisane efekty uczenia się: K_U01, K-K01
Przypisana waga: 30% oceny końcowej
Warunkiem uzyskania oceny pozytywnej jest zdobycie co najmniej połowy punktów możliwych do zdobycia.
Spełnienie obu warunków uzyskania oceny pozytywnej zapewnia osiągnięcie każdego efektu co najmniej na poziomie podstawowym. Niespełnienie minimum w którejkolwiek formie skutkuje oceną niedostateczną niezależnie od łącznej liczby punktów. Nieosiągnięty składnik podlega poprawie zgodnie z organizacją sesji.
3. Ocena aktywności bieżącej (Udział w dyskusjach, lub alternatywnie rozmowa na dyżurze dydaktycznym)
- Przypisane efekty uczenia się: K_U01; K_K01
- Przypisana waga i wartość punktowa: 10% oceny końcowej
RAZEM : Wszystkie powyższe efekty: 100%
Skala oceniania:
0 – 50%:Ocena 2.0 (niedostateczny) – brak osiągnięcia minimalnych efektów kształcenia dla przedmiotu.
51% – 60%: Ocena 3.0 (dostateczny) – minimalne, odtwórcze spełnienie kryteriów.
61% – 70%: Ocena 3.5 (dostateczny plus) – poprawne zdefiniowanie większości pojęć.
71% – 80%: Ocena 4.0 (dobry) – samodzielna analiza struktur i procesów politycznych.
81% – 90%: Ocena 4.5 (dobry plus) – wysoka aktywność, płynne operowanie literaturą.
91% – 100%: Ocena 5.0 (bardzo dobry) – wyróżniająca się wiedza i oryginalność projektu.
Praktyki zawodowe
Brak
Literatura
1. Bankowicz M., Zamach stanu: pojęcie i konteksty, "Politeja", nr 7, 2007.
2. Błaszczyk A., Ewolucja państwa. Wybór tekstów, Warszawa 1997.
3. Dubel L. i in., Nauka o państwie i polityce, Warszawa 2022.
4. Friedrich C. J., Brzeziński Z., Dyktatura totalitarna i autokracja, Warszawa 2022.
5. Heywood A., Politologia, Warszawa 2006.
6. Karwat M., Ziółkowski J. (red.), Leksykon pojęć politycznych, Warszawa 2013.
7. Münkler H., Wojny naszych czasów, Kraków 2004.
8. Pogłódek A., Szmulik B., Zenderowski R. (red.), Wprowadzenie do nauki o państwie, polityce i prawie, Warszawa 2022.
9. Szmulik M., Żmigrodzki M. (red.), Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, Lublin 2006.
10. Weber M., Społeczeństwo i gospodarka, Warszawa 2002.
11. Zieliński E., Nauka o państwie i polityce, Warszawa 2006.
|
W cyklu 2026Z:
Bankowicz M., Zamach stanu: pojęcie i konteksty, "Politeja", nr 7, 2007. |