Historia bezpieczeństwa wewnętrznego 2100-BW-L-Z1HIBW

Celem kursu jest przekazanie studentom wiedzy - na bazie odpowiednio dobranej literatury - na temat funkcjonowania systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego w państwach demokratycznych i niedemokratycznych. Student po zakończeniu kursu powinien rozumieć uwarunkowania obiektywne i procesy związane z funkcjonowaniem systemów bezpieczeństwa wewnętrznego.
Szczegółowe cele kształcenia obejmują:
 zapamiętanie przez uczestników kursu faktografii, pojęć w celu poznania i zrozumienia problematyki dotyczącej funkcjonowania systemów bezpieczeństwa wewnętrznego;
 przyswojenie niezbędnej wiedzy do poznania systemów bezpieczeństwa w państwach demokratycznych i niedemokratycznych;
 zdobycie wiedzy o cechach systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego;
 wyrobienie umiejętności krytycznej analizy i oceny systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego;
 wyrobienie podstawowych kompetencji w zakresie posługiwania się literaturą naukową, w tym umiejętność selekcji informacji, oceny krytycznej literatury;
 zdobycie wiedzy i umiejętności w zakresie korzystania ze źródeł historycznych, w tym krytyka wewnętrzna i zewnętrzna źródła;
 poznanie zasad i zdobycie umiejętności w zakresie przygotowania pracy pisemnej / ustnej - kwerenda, selekcja materiału, budowa pracy.

Zakres tematów
1. Wywiad wojskowy w okresie walki o rząd i granice II RP (1918-1923).
2. Służby policyjne w okresie Drugiej Niepodległości i w czasie II wojny światowej.
3. Polskie służby wywiadowcze wobec zagrożenia ze strony Niemiec i na kierunku wschodnim (szczeg. wobec zagrożenia ze strony ZSRR).
4. Wywiad cywilny i wojskowy w PL.

Tematy uzupeł.
5. Państwo policyjne w okresie III Rzeszy Niemieckiej.
6. Policjanci polscy w czasie II wojny światowej. Policja na ziemiach polskich w okresie okupacji.
7. Polski wywiad wojskowy w czasie II wojny światowej.
8. Wywiad Polskiego Państwa Podziemnego.
9. Służby specjalne Wielkiej Brytanii.
10. Organizacja i działalność Milicji Obywatelskiej w PL.
11. Aparat bezpieczeństwa w PL.
12. Służby bezpieczeństwa państwa PRL w historiografii.
13. System policyjny i służby bezpieczeństwa ZSRR.
14. Służby specjalne USA.
Bilans nakładu pracy studenta (Punkty ECTS)
Forma aktywności studenta/ Obciążenie godzinowe
Godziny kontaktowe: Udział w konwersatoriach w sali dydaktycznej – obciążenie: 18 h
Godziny kontaktowe: Udział w sesji egzaminacyjnej i konsultacjach (w czasie dyżurów dydaktycznych) – obciążenie: 12 h
Praca własna: Studiowanie literatury i przygotowanie do bieżących zajęć- obciążenie: 25 h
Praca własna: Praca w zespole, przygotowanie prezentacji multimedialnej - obciążenie:20 h
Praca własna: Samodzielna nauka i przygotowanie do egzaminu testowego- obciążenie:25 h
SUMARYCZNY NAKŁAD PRACY STUDENTW (h):100 godzin
LICZBA PUNKTÓW ECTS: 4.0 ECTS

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025Z:

Andrzej Misiuk

W cyklu 2026Z:

Andrzej Misiuk
Jacek Ziółkowski

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Celem realizacji przedmiotu jest przedstawienie : -ewolucji instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego w naszym kraju - kształtowanie świadomości historycznej Student dysponuje podstawową wiedzą z zakresu historii Polski oraz historii państwa i prawa. Celem zajęć jest zapoznanie studentów z podstawowymi pojęciami, teoriami oraz podejściami badawczymi charakterystycznymi dla historii instytucji BW, w tym szczególnie w kontekście zagadnień związanych z bezpieczeństwem wewnętrznym państwa. Oczekiwane umiejętności to zdolność praktycznego wykorzystania zdobytej wiedzy teoretycznej, wspomagane analizą porównawczą pod kierunkiem prowadzącego. Oczekiwane kompetencje to zdolność do samodzielnej pracy opartej na informacjach pozyskanych w czasie zajęć oraz na ogólnodostępnej literaturze.

Efekty uczenia się

Wiedza:
- analizuje w zaawansowanym stopniu fundamentalne dla bezpieczeństwa wewnętrznego jako podobszaru nauk społecznych zagadnienia, pojęcia i teorie oraz zasady prowadzenia badań w zakresie nauk o bezpieczeństwie, rozumie ich użyteczność dla analiz i zarządzania sferą bezpieczeństwa wewnętrznego (K_W01)
- w zaawansowanym stopniu identyfikuje uwarunkowania bezpieczeństwa wewnętrznego np.: społeczne, polityczne, psychologiczne, prawne, kulturowe, etyczne, rozumie zależności między tymi uwarunkowaniami oraz ich wpływ na wymiar bezpieczeństwa wewnętrznego (K_W02)
- w zaawansowanym stopniu opisuje podstawowe problemy i wyzwania dla bezpieczeństwa wewnętrznego, aspekty i wymiary bezpieczeństwa wewnętrznego (K_W03)
- w zaawansowanym stopniu opisuje instytucje i mechanizmy zarządzania bezpieczeństwem wewnętrznym; zna normy, reguły, zasady, procedury rządzące strukturami i instytucjami zarządzającymi bezpieczeństwem wewnętrznym (K_W04)
- w zaawansowanym stopniu identyfikuje relacje między zagrożeniami występującymi na różnych poziomach: globalnym, regionalnym, krajowym, lokalnym, rozumie powiązania między nimi oraz ich skutki dla sfery bezpieczeństwa wewnętrznego (K_W08)
Umiejętności:
- formułuje, analizuje, rozwiązuje problemy i zadania w zakresie bezpieczeństwa; zbiera, gromadzi i przetwarza informacje w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego; analizuje i syntetyzuje informacje z zakresu bezpieczeństwa wewnętrznego (K_U01)

Kryteria oceniania

Warunki sprawdzania obecności o limitu dopuszczalnych nieobecności przedstawione na zajęciach

Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się;
1. Zaliczenie końcowe (Pisemny test końcowy – pytania zamknięte i półotwarte)
- Przypisane efekty uczenia się: K_W01 (zasady BW) K_W02 (Opis struktur instytucjonalnych), K_W04 (uwarunkowania polityczne systemów BW;; K_W08 (Klasyfikacja systemów BW); K_U01 (Krytyczna analiza)
- Przypisana waga i wartość punktowa: 50% oceny końcowej (Maksymalnie 50 punktów)
2. Projekt grupowy K_W02 (Opis struktur instytucjonalnych), K_W04 (Różnicowanie ustrojów);; K_W03 (zmiany systemowe w ujęciu historycznym)
(K_W08: , klasyfikacja systemów) K_U01 (Krytyczna analiza) (max. 2 osoby)(Prezentacja multimedialna i
wystąpienie publiczne)
Dopuszczalny poziom stosowania SI w przygotowywaniu prezentacji w skali 1-5. (zgodnie z uchwałą nr 75 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 11 września 2026 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia oraz uchwałą nr 29/2025 Rady Dydaktycznej z dnia 7 maja 2025 r. w sprawie szczegółowych zasad korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia)
Poziom 2. GENEROWANIE POMYSŁÓW I TWORZENIE STRUKTURY PRZEZ SI (Sztuczna inteligencja może być wykorzystana m.in. do
przeprowadzenia burzy mózgów, stworzenia struktury i generowania pomysłów na udoskonalenie pracy. W ostatecznej wersji pracy nie
mogą się znaleźć żadne treści wygenerowane przez sztuczną inteligencję).
- Przypisana waga i wartość punktowa: 30% oceny końcowej (Maksymalnie 30 punktów)
3. Ocena aktywności bieżącej (Udział w dyskusjach, zadania warsztatowe na bazie lektur, alternatywnie rozmowa na dyżurze
dydaktycznym lub przygotowanie dodatkowych prac pisemnych)
- Przypisane efekty uczenia się: K_W02;K_W04; K_W03;K_W08 -K_W01 efekty wiedzowe) K_U01 (Krytyczna analiza);
- Przypisana waga i wartość punktowa: 20% oceny końcowej (Maksymalnie 20 punktów)
RAZEM : Wszystkie powyższe efekty: 100% / Maksymalnie 100 punktów
Skala oceniania:
● 0 – 50 pkt: Ocena 2.0 (niedostateczny) – brak osiągnięcia minimalnych efektów kształcenia dla przedmiotu.
● 51 – 58 pkt: Ocena 3.0 (dostateczny) – minimalne, odtwórcze spełnienie kryteriów.
● 59 – 65 pkt: Ocena 3.5 (dostateczny plus) – poprawne zdefiniowanie większości pojęć.
● 66 – 74 pkt: Ocena 4.0 (dobry) – samodzielna analiza struktur i procesów politycznych.
● 75 – 86 pkt: Ocena 4.5 (dobry plus) – wysoka aktywność, płynne operowanie literaturą.
● 87 – 100 pkt: Ocena 5.0 (bardzo dobry) – wyróżniająca się wiedza i oryginalność projektu.

Praktyki zawodowe

nie dotyczy

Literatura

LITERATURA PODSTAWOWA:
1. Abramski A., Konieczny J., Justycjarjusze. Hutmani. Policjanci. Z dziejów służb ochrony porządku w Polsce, Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1987.
2. Letkiewicz A., Majer P., Zarys dziejów polskiej policji, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Policji, Szczytno 2010.
3. Majer P., Bezpieczeństwo wewnętrzne Polski w rozwoju dziejowym. Od X wieku do końca Polski Ludowej, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie, Szczytno 2012.
4. Misiuk A., Historia bezpieczeństwa wewnętrznego w Polsce. Zarys dziejów instytucji i służb w latach 1764-1990, Difin, Warszawa 2015.
5. Misiuk A., Historia policji w Polsce. Od X wieku do współczesności, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2008.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1. Abramski A., Konieczny J., Organizacja bezpieczeństwa w miastach polskich do roku 1795, "Problemy Kryminalistyki" 1983, nr 1.
2. Bardach J., Leśnodorski B., Pietrzak M., Historia państwa i prawa polskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979.
3. Borucki M., Temida staropolska. Szkice z dziejów sądownictwa Polski szlacheckiej, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1979.
4. Cichoń P., Dyrekcja Policji Wolnego Miasta Krakowa 1827-1846. Studium historyczno-prawne, Księgarnia Akademicka, Kraków 2014.
5. Czekiści. Organy bezpieczeństwa w europejskich krajach bloku sowieckiego 1944-1989, Persak K., Kamiński Ł. (red.), Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Warszawa 2010.
6. Dobrowolski S., Policja miejska w Sanoku w okresie autonomii 1867-1918, Muzeum Historyczne, Sanok 2008.
7. Dominiczak H., Organy bezpieczeństwa PRL 1944-1990, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 1997.
8. Dudek A., Pierwsze lata III Rzeczypospolitej 1989-2001, Wydawnictwo ARCANA, Kraków 2002.
9. Eisler J., Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989, Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, Warszawa 1992.
10. Friszke A., Polska. Losy państwa i narodu 1939-1989, Wydawnictwo ISKRY, Warszawa 2003.
11. Hempel A., Pogrobowcy klęski. Rzecz o policji "granatowej" w Generalnym Gubernatorstwie 1939-1945, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1990.
12. Historia i rola społeczna formacji policyjnych w jubileuszu 85-lecia. Materiały z sympozjum naukowego zorganizowanego przez Komendę Główną Policji i Uniwersytet Warszawski - 23 lipca 2004 r., G. Jach (red.), Wydawnictwo Centrum Szkolenia Policji, Warszawa 2005.
13. Jeleniewski M.K., Policja Państwowa w Bydgoszczy i jej obraz medialny 1920-1939, Bydgoski Dom Wydawniczy Margrafsen, Bydgoszcz 2012.
14. Kallas M., Historia ustroju Polski. X-XX wiek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999.
15. Kieniewicz S., Historia Polski 1795-1918, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.
16. Kurka A., Dzieje i tajemnice lwowskiej policji. Z czasów zaboru austriackiego 1772-1918, Gubrynowicz i Syn, Lwów 1930.
17. Leinwand A., Pogotowie Bojowe i Milicja Ludowa w Polsce 1917-1919, Książka i Wiedza, Warszawa 1972.
18. Litwiński R., Policja Państwowa w województwie lubelskim w latach 1919-1939, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2001.
19. Majer P., Milicja Obywatelska w systemie organów władzy PRL. Zarys problematyki i źródła, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2003.