Badania w zakresie bezpieczeństwa 2100-BW-L-Z1BAWB
Przedmiot obejmuje:
1. Wstęp do zajęć i eksperyment badawczy dotyczący rozumienia pojęcia bezpieczeństwa , zgodnie z pomysłami Normy Rossi i Malte Riemanna, z udziałem studentów.
2. Omówienie wyników eksperymentu. W tym wstępna charakterystyka na przykładzie wyników tego badania zagadnień takich jak: formułowanie hipotez i pytań badawczych, gromadzenie i porządkowanie danych empirycznych, źródła wywołane, dobór próby, analiza jakościowa, analiza ilościowa, pierwotna i wtórna analiza danych. Wstępne uwypuklenie możliwości oraz problemów związanych z wykorzystaniem SI w procesie badawczym. Wstępne omówienie problemu błędów pomiarowych i zagadnienia krytyki źródeł, w tym wywołanych.
3. Wstępne omówienie kluczowych zjawisk, wiodących pomysłów interpretacyjnych, paradygmatów (wzorców), problemów i pytań badawczych w ramach zintegrowanych badań bezpieczeństwa (tradycyjne badania bezpieczeństwa i perspektywy realistyczna i liberalna w tym pojęcia dylematu bezpieczeństwa i teorii demokratycznego pokoju, wpływ końca zimnej wojny na badania bezpieczeństwa, nietradycyjne zagrożenia dla bezpieczeństwa, wpływ globalizacji na problemy bezpieczeństwa, zagrożenia asymetryczne i hybrydowe, kwestia "poszerzania" i "pogłębiania" pola badawczego w obrębie studiów bezpieczeństwa, "wojny liberalne"/Interwencje Zbrojne Zachodu; podstawy studiów nad wywiadem i kontrwywiadem - intelligence studies).
4. Definiowanie i badanie problematyki bezpieczeństwa poprzez identyfikację wyzwań związanych z bezpieczeństwem. Zastosowanie metodologii krytycznych studiów nad bezpieczeństwem w odniesieniu do rozmaitych zagrożeń (wyjaśnienie pojęć i terminów związanych z problemem sekurytyzacji zagrożeń - akt mowy, podmiot sekurytyzujący, działanie sekurytyzujące, obiekt referencyjny, desekurytyzacja, sektory bezpieczeństwa wg. Barry'ego Buzana i w innych ujęciach). Teoria sprawiedliwej sekurytyzacji Rity Floyd.
5. Wyjaśnienie pojęcia zintegrowanych nauk o bezpieczeństwie w kategoriach budowania szkoły naukowej o złożonej genezie w ramach polskiej akademii, w ślad za ustaleniami i propozycjami interpretacyjnymi Tomasza Pawłuszki, z uwypukleniem analizy SWOT polskich nauk o bezpieczeństwie. Wymiary bezpieczeństwa wg. Stanisława Sulowskiego i Michała Brzezińskiego. Charakterystyka postaw badawczych w zintegrowanych badaniach nad bezpieczeństwem w ślad za propozycją interpretacyjną Arkadiusza Nyzio.
6. Specyfika badań w ramach polskich nauk o bezpieczeństwie; badania nad systemami i strategią bezpieczeństwa państwa (RP) na przykładzie możliwych interpretacji ewolucji polskich Strategii Bezpieczeństwa Narodowego; specyfika badań nad krajowymi instytucjami bezpieczeństwa (struktura, rola i miejsce sił zbrojnych i służb dyspozycyjnych w państwie; system bezpieczeństwa państwa z perspektywy zagrożeń bezpieczeństwa RP; badania w zakresie zagrożeń codziennych; sytuacji kryzysowych i zarządzania kryzysowego, zagrożeń szczególnych i stanów nadzwyczajnych; zagrożeń asymetrycznych i hybrydowych, cyberbezpieczeństwa).
7. Omówienie przydatnych w zintegrowanych badaniach nad bezpieczeństwem metod badawczych typowych dla nauk społecznych, humanistycznych i przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem tych wypracowanych w ramach socjologii, nauk prawniczych, studiów międzynarodowych, ekonomii, politologii i historii. Wyjaśnienie pojęcia interdyscyplinarności i zastosowanie metody interdyscyplinarnej w zintegrowanych naukach o bezpieczeństwie.
8. Omówienie rozmaitych metod i technik zbierania danych w badaniach empirycznych (obserwacja, eksperyment, badanie ankietowe, wywiad, badanie fokusowe, pogłębiony wywiad indywidualny, badanie dokumentów (krytyka źródeł pisanych zgodnie z metodologią historyczną), metodologia oral history i jej ograniczenia, analiza treści, statystyka opisowa, analiza regresji, analiza czynnikowa, analiza skupień, analiza zawartości). Metoda studium przypadku (case study) i jej zastosowanie. Pojęcia "dobrych praktyk" i "odrobionych lekcji" (lessons learned) w badaniach w ramach nauk o bezpieczeństwie i w wymiarze praktycznym.
9. Pogłębione omówienie problemu błędów i ograniczeń w badaniach empirycznych z uwzględnieniem ewentualnego wykorzystania SI (tzw. halucynacje SI, zdradliwe podpowiedzi SI, błędy pomiarowe, błędy selekcji próby, błędy interpretacji danych, ograniczenia czasowe, finansowe, techniczne lub etyczne itd.). Uwypuklenie problemu własnych ograniczeń badacza, w tym stronniczości wynikającej z uprzedzeń, zakorzenionych przekonań lub upowszechnionych stereotypów. Problem ulegania autorytetom w tym akademickim i rozmaitym liderom opinii.
10. Omówienie aspektów praktycznych faz procesu badawczego w badaniach empirycznych (faza przygotowawcza, faza wstępna, faza realizacyjna, faza końcowa, faza wykorzystania i upowszechnienia wyników) w perspektywie planowania przyszłej pracy dyplomowej.
11. Problem zastosowania wyników badań empirycznych w praktyce (proces dyplomowania w akademii w szczegółach, cykl wywiadowczy, podstawy podejmowania decyzji politycznych, militarnych i ekonomicznych, formułowanie polityk publicznych, zadaniowanie służb dyspozycyjnych państwa, diagnozowanie problemów społecznych związanych z problematyką bezpieczeństwa, projektowanie interwencji i programów w tym zakresie). Rozpoznawanie zagrożeń i prognozowanie w zakresie bezpieczeństwa.
12. Podsumowanie i rekapitulacja głównych wątków zajęć – przeszłość, teraźniejszość i przyszłość zintegrowanych nauk o bezpieczeństwie. Ewentualne prezentacje studentów (dodatkowa aktywność). Pytania do testu zaliczającego (jednokrotnego lub wielokrotnego wyboru) – omówienie.
Test na zaliczenie w sesji.
Właściwe zajęcia będą miały charakter wykładu wraz z eksperymentem badawczym. W programie zajęć przewidziane są 3 spotkania po cztery godziny lekcyjne. Treść wykładów odpowiadać będzie w ogólnych zarysach wykazowi powyżej, przy czym każdorazowo wykładowca będzie udzielał wskazówek odnośnie dodatkowej pracy nad danymi tematami w domu uwzględniając tym samym specyfikę studiów niestacjonarnych.
Bilans nakładów pracy studenta:
Udział w wykładzie w sali wykładowej 9 h (zegarowych), w tym udział w eksperymencie badawczym w sali wykładowej ok. 1 h (lekcyjna).
Praca własna: bieżące studiowanie zadanej literatury obowiązkowej i pomocniczej 21 h.
Przygotowanie do testu 20 h.
Sumarycznie: 50 h i 2 punkty ECTS.
|
W cyklu 2026Z:
Jak w podstawowych informacjach o przedmiocie |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025Z: | W cyklu 2026Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Ogólnie: w sali | W cyklu 2026Z: w sali lektura monograficzna |
Tryb zdalny przypisany do przedmiotu cyklu - podyplomowe
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Wiedza:
K_W03: Student/ka definiuje w zaawansowanym stopniu rolę człowieka jako twórcy kultury i podmiotu konstytuującego strukturę społeczną oraz tworzącego określony porządek zapewniający bezpieczne warunki funkcjonowania jednostek ludzkich, społeczeństwa i państwa, a w szczególności rozumie i opisuje interdyscyplinarny charakter badań nad bezpieczeństwem człowieka, a także najważniejsze metodologie i paradygmaty światowych badań nad bezpieczeństwem oraz ich relacje z badaniami w obszarze polskich nauk o bezpieczeństwie.
K_W09: Student/ka identyfikuje w zaawansowanym stopniu zasady dotyczące ochrony własności przemysłowej i intelektualnej oraz prawa autorskiego w działalności zawodowej w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego; a w szczególności pojęcie plagiatu, a także reguły wykorzystywania rozmaitych narzędzi badawczych w tym zna ograniczenia metodologiczne i typowe błędy pojawiające się w badaniach społecznych (w szczególności nad bezpieczeństwem), w tym ryzyka związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji (np. halucynacje SI) oraz błędy poznawcze samego badacza.
Umiejętności:
K_U01: Student/ka dostrzega i identyfikuje wielość i różnorodność stanowisk i opinii oraz dyskutować o nich; w szczególności o rozmaitych dyskusyjnych problemach badawczych na polu współczesnych zagrożeń dla bezpieczeństwa (m.in. w kontekście ich sekurytyzacji), a także innych zagadnieniach z zakresu bezpieczeństwa.
K_U07: Student/ka pogłębia, uzupełnia i doskonali zdobytą wiedzę oraz wykorzystać ją w rozwiązywaniu problemów zawodowych, w szczególności znając podstawy metodologii prowadzenia badań empirycznych w naukach o bezpieczeństwie wstępnie rozumie jak należy po zidentyfikowaniu problemu badawczego zaproponować, zaplanować, przygotować i przeprowadzić badanie empiryczne, w tym przeprowadzić podstawową krytykę materiałów źródłowych oraz literatury przedmiotu, wreszcie przełożyć pozyskane umiejętności z zakresu badania problematyki bezpieczeństwa na potrzeby własnych prac zaliczeniowych, prezentacji w trakcie zajęć, wreszcie pracy dyplomowej, a także wykorzystać je w swojej przyszłej pracy zawodowej, np. w formułowaniu rekomendacji praktycznych przydatnych w zarządzaniu kryzysowym, działaniu instytucji państwowych itd.
Kompetencje:
K_K01: Student/ka określa i definiuje podstawowe priorytety w zakresie czynności służących przeciwdziałaniu zagrożeniom dla funkcjonujących struktur społecznych, państwa i panującego w nim ładu prawno-politycznego; a w szczególności do prowadzi indywidualną pracę naukowo-analityczną służącą rozwiązywaniu problemów związanych z bezpieczeństwem państwa i obywateli w różnych instytucjach bezpieczeństwa i służbach dyspozycyjnych.
KK_05: Student/ka obserwuje i interpretuje zjawiska społeczne i polityczne rozmaitej natury i dostrzegania ich wzajemnych relacji i zależności, a w szczególności angażuje się na rzecz odpowiedzialnego pełnienia roli analityka w instytucjach bezpieczeństwa, mając świadomość wagi precyzyjnych i rzetelnych danych w procesach podejmowania decyzji w zakresie bezpieczeństwa.
Kryteria oceniania
Wykład jest obowiązkowy. W trakcie wykładu sporządzona jest lista obecności. Dopuszczalna liczba nieusprawiedliwionych nieobecności: 0. Usprawiedliwienie wyłącznie na podstawie zaświadczeń lekarskich i analogicznych dokumentów urzędowych/uczelnianych.
Nieobecność można odpracować w formie indywidualnej odpowiedzi na dodatkowe pytanie/ia otwarte dołączone do testu końcowego z zakresu opuszczonych zajęć.
Metody weryfikacji wyników uczenia się są ściśle powiązane z tymi wymienionymi w sylabusie i przypisanymi do przedmiotu. Test bada przede wszystkim stopień opanowania wiedzy, ale też — odpowiednimi metodami — uzyskane umiejętności i kompetencje (K_W03, K_W09, K_U01, K_U07, K_K01, K_K05).
Ocena końcowa składa się z dwóch elementów : wyniku testu (do 30 punktów) który stanowią główną i podstawową metodę weryfikacji zapoznania się z programem zajęć i uzyskania odpowiednich umiejętności i ewentualnie dodatkowo z punktów uzyskanych za ponadnormatywną aktywność (np. zgłoszenia się do wygłoszenie krótkiej prezentacji na temat związany z tematem zajęć i/lub punkty otrzymane od wykładowcy w związku z aktywnością na wykładzie np. w postaci zadawania pytań z sali; co jest odnotowywane po zajęciach na liście obecności). Ponadnormatywna aktywność jest warunkiem ewentualnego otrzymania oceny 5!
Zasadniczą podstawą oceny z zajęć jest test jednokrotnego lub wielokrotnego wyboru złożony z 30 pytań (wybranych spośród 40 zagadnień znanych studentom), Prawidłowa odpowiedź na każde z pytań testu pozwala uzyskać 1 punkt.
W trakcie zajęć i procesu oceniania nie przewiduje się wykorzystywania przez studentów narzędzi SI - poziom 1/5 (zgodnie z uchwałą nr 75 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 11 września 2026 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia oraz uchwałą nr 29/2025 Rady Dydaktycznej z dnia 7 maja 2025 r. w sprawie szczegółowych zasad korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia). Poza prezentacją w ramach ponadnormatywnej aktywności przypadku której ewentualne użycie SI do celów badawczych (poziom 4) musi być zaznaczone i dokładnie uzasadnione przez autora prezentacji (co stanowi część procesu dydaktycznego).
2 - poniżej 20 punktów - student/ka w sposób niezadowalający opanował/a wszystkie efekty kształcenia ujęte w sylabusie..
3 - 20-23 punkty - student/ka w sposób dostateczny opanował/ła wszystkie efekty kształcenia ujęte w sylabusie.
3,5 - 24-26 punktów - student/ka w sposób więcej niż dostateczny opanował/a wszystkie efekty kształcenia ujęte w sylabusie.
4 - 27-28 punktów - student/ka w sposób dobry opanował/a wszystkie efekty kształcenia ujęte w sylabusie.
4,5 - 29 punktów - student/ka w sposób lepszy niż dobry opanował/a wszystkie efekty kształcenia ujęte w sylabusie.
5 - 30 punktów student/ka w sposób bardzo dobry opanował/a wszystkie efekty kształcenia ujęte w sylabusie. To znaczy, że prawidłowo odpowiedział/a na wszystkie pytania w teście.
5! - celujący, więcej niż bardzo dobry, opanował wszystkie efekty kształcenia ujęte w sylabusie (uzyskanie stopnia możliwe pod warunkiem uzyskania dodatkowych punktów za ponadnormatywną aktywność).
Praktyki zawodowe
Nie są przewidywane
Literatura
Studia bezpieczeństwa, P.D. Williams (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012.
Encyklopedia Zarządzania [Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie], [Kategoria haseł: Nauka i Badania, w tym podkategorie - hipoteza, klasyfikacja, metody badań, pytania badawcze, rodzaje badań] https://mfiles.pl/pl/index.php/Kategoria:Nauka_i_badania
Metody badawcze w naukach społecznych, Ch. Frankfort-Nachamias, D.Nachamias, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2001.
Metody, techniki, narzędzia nauk o bezpieczeństwie, A. Dawidczyk, J. Jurczak, P. Łuka, Difin, Warszawa 2019.
Metody i techniki badań stosunków międzynarodowych, M. Sułek, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2004.
Bezpieczeństwo globalne w XXI wieku. Środowisko bezpieczeństwa Polski, M. Świstak (red), Wydawnictwo Naukowe ArchaeGraph, Łódź-Kielce 2021.
Teorie i metody w naukach politycznych, D. Marsh, G. Stoker (red), Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2006.
J. Topolski, Jak się pisze i rozumie historię. Tajemnice narracji historycznej, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 1996.
A. Świeżawski, Warsztat naukowy historyka. Wstęp do badań historycznych, Częstochowa 1999.
A. Collins (red.), Contemporary Security Studies, Seventh edition, Oxford: Oxford University Press 2025.
Security Studies. An Applied Introduction, red. Norma Rossi, Malte Riemann, Thousand Oaks: SAGE 2024.
T. Pawłuszko, Nauki o bezpieczeństwie. Budowanie szkoły naukowej, Warszawa: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka 2023
A. Nyzio, Thinker, Tailor, Soldier, Why? A Typological Analysis of Epistemological and Methodological Profiles in Polish Intelligence Studies, Analiza KBN, nr 3, 2026.
|
W cyklu 2026Z:
Jak w podstawowych informacjach o przedmiocie |
Uwagi
|
W cyklu 2026Z:
Bez uwag |