Organizacja i zadania służb państwowych zwalczających cyberprzestępczość (spec. CP) 2100-BW-L-D5OTSP-CP
Celem przedmiotu jest przygotowanie studentów do rozumienia oraz praktycznej analizy organizacji państwowego systemu zwalczania cyberprzestępczości. Przedmiot koncentruje się na strukturze, kompetencjach, zasadach współdziałania i podstawowych procedurach instytucji odpowiedzialnych za rozpoznawanie, zapobieganie, wykrywanie i ściganie przestępstw popełnianych przy wykorzystaniu systemów informatycznych, systemów teleinformatycznych i sieci teleinformatycznych.
Szczególne miejsce zajmuje Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości jako jednostka organizacyjna Policji właściwa do realizacji zadań w zakresie zwalczania cyberprzestępczości na obszarze całego kraju. Analizowane są jego zadania, struktura centralna i terenowa, relacje z innymi jednostkami Policji oraz możliwość prowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych i dochodzeniowo-śledczych na zasadach wynikających z ustawy o Policji.
W ramach zajęć omawiane są również:
zadania Policji, prokuratury i sądów w postępowaniach dotyczących cyberprzestępstw;
udział Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Krajowej Administracji Skarbowej, Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej i innych właściwych podmiotów;
funkcjonowanie Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa;
zadania CSIRT GOV, CSIRT NASK, CSIRT MON oraz zespołów sektorowych;
rozróżnienie pomiędzy reagowaniem na incydent cyberbezpieczeństwa a postępowaniem dotyczącym podejrzenia popełnienia przestępstwa;
współdziałanie organów ścigania z administratorami systemów, operatorami telekomunikacyjnymi, instytucjami finansowymi, dostawcami usług cyfrowych i podmiotami prywatnymi;
międzynarodowa współpraca policyjna i sądowa, w szczególności w ramach Europolu, Interpolu i Eurojustu;
zabezpieczanie oraz dokumentowanie informacji i dowodów cyfrowych;
ochrona danych osobowych, tajemnic prawnie chronionych oraz praw i wolności jednostki.
Krajowy system cyberbezpieczeństwa obejmuje mechanizmy monitorowania, wymiany informacji, oceny ryzyka i reagowania na incydenty. Należy jednak odróżniać kompetencje zespołów reagowania na incydenty od kompetencji organów prowadzących czynności operacyjno-rozpoznawcze i postępowania karne.
Zajęcia opierają się przede wszystkim na zadaniach praktycznych. Studenci:
przygotowują mapę instytucji właściwych w zakresie zwalczania cyberprzestępczości;
analizują podział kompetencji między organami;
kwalifikują zdarzenie jako incydent cyberbezpieczeństwa, podejrzenie przestępstwa albo zdarzenie wymagające równoległego uruchomienia obu ścieżek;
wskazują właściwy sposób zgłoszenia i dalszego postępowania;
opracowują mapę przepływu informacji między poszkodowanym, Policją, prokuraturą, właściwym CSIRT-em i innymi podmiotami;
identyfikują informacje oraz dane, które powinny zostać zachowane;
analizują dylematy prawne i etyczne związane z działaniami służb;
przygotowują zespołowy projekt reakcji instytucjonalnej na wybrany przypadek cyberprzestępstwa.
Projekt końcowy może dotyczyć m.in. kampanii phishingowej, oszustwa inwestycyjnego, przejęcia kont, ataku ransomware na instytucję publiczną, kradzieży tożsamości, przestępczości wykorzystującej kryptoaktywa albo innego przypadku uzgodnionego z prowadzącym.
Bilans nakładu pracy studenta:
Udział w konwersatorium – 30 godzin.
Studiowanie literatury oraz przygotowanie do bieżących zajęć – 8 godzin.
Przygotowanie zespołowego projektu praktycznego – 6 godzin.
Samodzielne przygotowanie do testu wiedzy – 6 godzin.
Łączny nakład pracy studenta: 50 godzin.
Liczba punktów ECTS: 2.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Wiedza – student zna i rozumie:
K_W03 – identyfikuje i wyjaśnia w stopniu zaawansowanym problemy oraz wyzwania związane z cyberprzestępczością, jej zmieniającymi się formami, transgranicznym charakterem i konsekwencjami dla bezpieczeństwa obywateli, instytucji i państwa.
K_W04 – charakteryzuje w stopniu zaawansowanym strukturę, kompetencje, zasady działania oraz mechanizmy współpracy instytucji uczestniczących w rozpoznawaniu, zapobieganiu, wykrywaniu i zwalczaniu cyberprzestępczości.
K_W06 – wyjaśnia w stopniu zaawansowanym miejsce Policji, Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości, prokuratury, sądów, właściwych służb państwowych oraz podmiotów Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa w systemie organów i instytucji państwa.
K_W07 – analizuje w stopniu zaawansowanym współczesne zagrożenia związane z cyberprzestępczością, kierunki ich rozwoju, możliwe konsekwencje oraz instytucjonalne, prawne, organizacyjne i techniczne sposoby przeciwdziałania.
Umiejętności – student potrafi
K_U02 – współpracuje w zespole przygotowującym analizę przypadku cyberprzestępstwa, dokonuje podziału zadań i współtworzy wspólne rozwiązanie problemu.
K_U03 – podejmuje i uzasadnia decyzje dotyczące wyboru właściwych instytucji, procedur, kanałów zgłoszenia i wariantów działania w odpowiedzi na wybrane zdarzenie w cyberprzestrzeni.
K_U04 – wykorzystuje wiedzę o instytucjach i procedurach do przygotowania mapy kompetencji, planu współdziałania, analizy przypadku oraz rekomendacji dotyczących reakcji na cyberprzestępstwo.
Kompetencje społeczne – student jest gotów do
K_K03 – wykonuje zadania związane z analizą cyberprzestępczości w sposób profesjonalny, odpowiedzialny i etyczny, uwzględniając ochronę praw człowieka, danych osobowych, tajemnic prawnie chronionych oraz integralności materiału dowodowego.
Kryteria oceniania
Metody weryfikacji efektów uczenia się:
Test wiedzy – maksymalnie 55 punktów. Test obejmuje pytania zamknięte, otwarte i problemowe dotyczące struktury i zadań instytucji zwalczających cyberprzestępczość, organizacji Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa, zasad współpracy krajowej i międzynarodowej, procedur reagowania oraz prawnych i etycznych uwarunkowań działania służb. Test weryfikuje efekty: K_W03, K_W04, K_W06 i K_W07.
Zespołowy projekt praktyczny – maksymalnie 45 punktów. Projekt polega na przygotowaniu planu reakcji instytucjonalnej na wybrany przypadek cyberprzestępstwa. Oceniane są: poprawność identyfikacji instytucji i ich kompetencji – 10 punktów; poprawność zaprojektowanego procesu działania – 10 punktów; jakość analizy problemu i wariantów decyzyjnych – 10 punktów; zgodność z zasadami prawnymi i etycznymi – 5 punktów; jakość rekomendacji – 5 punktów; współpraca zespołowa i podział zadań – 5 punktów. Projekt weryfikuje efekty: K_W03, K_W04, K_W06, K_W07, K_U02, K_U03, K_U04 i K_K03.
Warunkiem uzyskania pozytywnej oceny jest:
uzyskanie co najmniej 51 punktów ze 100;
uzyskanie co najmniej 28 punktów z testu wiedzy;
uzyskanie co najmniej 23 punktów z projektu;
osiągnięcie wszystkich efektów uczenia się przypisanych do przedmiotu;
złożenie projektu w terminie określonym przez prowadzącego;
spełnienie wymagań dotyczących obecności.
Nieosiągnięcie minimalnego progu w jednym ze składników oznacza brak zaliczenia niezależnie od łącznej liczby punktów. W terminie poprawkowym student poprawia wyłącznie niezaliczony składnik: ponownie przystępuje do testu albo uzupełnia i poprawia projekt.
Skala ocen:
0–50 punktów – 2,0; 51–58 punktów – 3,0; 59–65 punktów – 3,5; 66–74 punkty – 4,0; 75–86 punktów – 4,5; 87–100 punktów – 5,0.
Warunki formalne zaliczenia
Obecność na zajęciach jest obowiązkowa. Dopuszczalne są maksymalnie dwie nieobecności na jednostkach zajęciowych przewidzianych w harmonogramie. Student ma obowiązek samodzielnie uzupełnić materiał z opuszczonych zajęć.
Nieobecność ponad wskazany limit może zostać odpracowana wyłącznie wtedy, gdy była usprawiedliwiona. Sposób odpracowania ustala prowadzący; może nim być analiza przypadku, zadanie problemowe albo rozmowa dotycząca treści opuszczonych zajęć. Odpracowanie powinno nastąpić w ciągu 14 dni od powrotu studenta na zajęcia, nie później jednak niż do dnia ostatnich zajęć. Przekroczenie limitu nieobecności bez ich usprawiedliwienia i odpracowania skutkuje niespełnieniem formalnych warunków zaliczenia.
Praktyki zawodowe
Brak
Literatura
Literatura obowiązkowa
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji – aktualny tekst ujednolicony.
Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa – aktualny tekst ujednolicony, z uwzględnieniem zmian obowiązujących w 2026 r.
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – wybrane przepisy dotyczące przestępstw komputerowych, oszustw i przestępstw przeciwko ochronie informacji.
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – wybrane przepisy dotyczące dowodów, zabezpieczania danych i współpracy procesowej.
Konwencja Rady Europy o cyberprzestępczości, sporządzona w Budapeszcie 23 listopada 2001 r.
Strategia Cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej – aktualna wersja.
Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości, informacje o zadaniach, strukturze i raporty z działalności.
CERT Polska, „Krajobraz bezpieczeństwa polskiego Internetu w 2025 roku”.
Europol, Internet Organised Crime Threat Assessment – aktualna edycja.
ENISA, ENISA Threat Landscape – aktualna edycja.
Materiały dydaktyczne i studia przypadków udostępnione przez prowadzącego.
Akty prawne, strategie, raporty oraz dokumenty instytucjonalne obowiązują w wersjach aktualnych na dzień rozpoczęcia zajęć. Prowadzący wskazuje studentom ewentualne zmiany stanu prawnego oraz aktualne wydania raportów wymagane do zaliczenia przedmiotu.
Literatura uzupełniająca
Raporty roczne i miesięczne CERT Polska/CSIRT NASK.
Raporty z działalności Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości.
Europol, raporty dotyczące cyberprzestępczości zorganizowanej.
Eurojust, opracowania dotyczące transgranicznego pozyskiwania dowodów elektronicznych.
Interpol, raporty i materiały dotyczące cyberprzestępczości.
ENISA, raporty dotyczące zagrożeń, incydentów oraz odporności cyfrowej.
B. Hołyst, Kryminalistyka, aktualne wydanie – wybrane rozdziały.
Uwagi
|
W cyklu 2026Z:
Zgodnie z uchwałą nr 75 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 11 września 2026 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia oraz uchwałą nr 29/2025 Rady Dydaktycznej z dnia 7 maja 2025 r. w sprawie szczegółowych zasad korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia ustala się następujące poziomy ich dopuszczalnego wykorzystania: Test wiedzy – poziom 1 AIAS. Korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji jest niedozwolone. Projekt i zadania praktyczne – poziom 4 AIAS. Dopuszczalne jest wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji do wyraźnie określonych części zadania, pod warunkiem przeprowadzenia samodzielnej i krytycznej oceny uzyskanych rezultatów. Student korzystający z narzędzi SI ma obowiązek wskazać nazwę wykorzystanego narzędzia, określić cel i zakres jego zastosowania, oznaczyć fragmenty przygotowane z wykorzystaniem SI, zweryfikować informacje w niezależnych i wiarygodnych źródłach oraz opisać zauważone błędy, ograniczenia i ryzyka. Student ponosi pełną odpowiedzialność za treść, poprawność merytoryczną oraz zgodność pracy z zasadami etyki akademickiej. Do narzędzi SI nie wolno wprowadzać danych osobowych, informacji niejawnych lub poufnych, danych z rzeczywistych postępowań, informacji pozwalających na identyfikację ofiar, podejrzanych lub funkcjonariuszy ani innych informacji prawnie chronionych. |