Organizacja systemu zarządzania kryzysowego na poziomie lokalnym 2100-BW-L-D5OSZL-ZK

Omawiane zagadnienia zostały podzielone na następujące części:

1. Prawne i instytucjonalne uwarunkowania funkcjonowania systemu zarządzania kryzysowego na poziomie lokalnym
- funkcjonowanie administracji publicznej
- relacje między władzą samorządową a administracją rządową w terenie
- rola wojewody w systemie zarządzania kryzysowego
- uwarunkowania wynikające z konstytucyjnych stanów nadzwyczajnych

2. Teoria zarządzania kryzysowego a działanie na poziomie lokalnym
- podstawowa terminologia
- fazy procesu zarządzania kryzysowego
- podstawy analizy zagrożeń
- zastosowanie metod analizy ryzyka w charakteryzowaniu zagrożeń

3. System zarządzania kryzysowego w Polsce
- Struktura systemu ZK
- Podmioty uczestniczące w procesie zarządzania kryzysowego w Polsce
- Służby, inspekcje i straże
- Rola sektora społecznego i prywatnego

4. Strategie współdziałania z ludnością
- Modele współpracy i współdziałania
- Dialog między władzą samorządową i obywatelem
- Wykorzystanie narzędzi partycypacji obywatelskiej
- Wymiary współpracy i ścieżki zaangażowania obywatela

5. Planowanie w zarządzaniu kryzysowym
- Podstawy tworzenia dokumentów planistycznych
- Elementy dobrego planu i zarządzanie procesem powstawania planu
- Relacje z innymi dokumentami planistycznymi i strategicznymi
- Uwarunkowania planowania po reformie planowania w 2026 r.

6. Komunikacja i informowanie
- Metody i techniki ostrzegania i alarmowania
- Techniczne i organizacyjne ograniczenia dla działań administracji samorządowej
- Współpraca z mediami lokalnymi
- Społeczna percepcja ostrzegania i alarmowania

7. Samodzielność
- Kształtowanie proaktywnych postaw w społeczeństwie
- Przekazywanie wiedzy i umiejętności kluczowych dla bezpieczeństwa osobistego (w tym poradniki dla ludności)
- "Plecak ewakuacyjny" oraz "blackout box"- przegląd rozwiązań i krytyczna analiza zastosowania
- Znaczenie grup wrażliwych - osób potrzebujących, seniorów, dzieci.

8. Partycypacja
- Metody i ścieżki partycypacji społecznej w działaniach w sytuacjach kryzysowych
- Wolontariat formalny i nieformalny - aspekty prawne i organizacyjne
- Bezpieczeństwo osobiste wolontariusza
- Organizacja działań wolontariackich, w tym spontanicznych

10. Współpraca z organizacjami pozarządowymi
- Rola i zadania organizacji pozarządowych w sytuacjach kryzysowych
- Potencjał III sektora w Polsce na tle wyzwań zarządzania kryzysowego
- Typologia organizacji pozarządowych
- Przykłady zaangażowania organizacji pozarządowych w sytuacjach kryzysowych w ostatnich latach

11. Dobre praktyki w zarządzaniu kryzysowym
- Przykłady działań z terenu Polski - metod, procedur, projektów tworzonych przez samorządy i administrację rządową
- Przykłady działań zagranicznych - metod, procedur i projektów
- Adaptowanie rozwiązań w zarządzaniu kryzysowym do lokalnych potrzeb
- Ograniczenia prawne, finansowe i organizacyjne

12. Uwarunkowania związane z funkcjonowaniem systemu ochrony ludności i obrony cywilnej
- Podstawy teoretyczne działania OL i OC
- Wpływ OL i OC na kształt i funkcjonowanie systemu zarządzania kryzysowego
- Organy, podmioty i zasoby OL i OC
- Finansowanie zadań OL i OC

Powyższe zadania nie są tematami poszczególnych zajęć, lecz są realizowane w sposób przekrojowy. Każde ze spotkań zawiera część teoretyczną z podsumowaniem, dyskusję grupową oraz zadanie o charakterze warsztatowym, wykonywane pojedynczo lub w kilkuosobowych grupach.

Szacunkowa liczba godzin które student powinien poświęcić na poszczególne aktywności związane z zajęciami:
- czas poświęcony na zajęcia: 30h
- czas na czytanie lektur: 12h
- przygotowanie do zaliczenia: 8h

Koordynatorzy przedmiotu

Antoni Morawski
Jacek Ziółkowski

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia

w sali i w terenie

Założenia (opisowo)

Student musi posiadać ogólną świadomość funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce oraz ogólną świadomość istnienia oraz znaczenia poszczególnych zagrożeń oraz prognoz ich rozwoju (np. zagrożenia wynikające ze zmian klimatu) - na poziomie szkoły średniej.

Efekty uczenia się

WIEDZA
- K_W04: Identyfikuje lokalne struktury i mechanizmy zarządzania bezpieczeństwem wewnętrznym, a także w stopniu zaawansowanym rozumie zasady i procedury związane z ich działaniem.
- K_W06: Rozumie w stopniu zaawansowanym znaczenie uwarunkowań prawnych dla funkcjonowania instytucji i systemów na poziomie lokalnym, zwłaszcza w odniesieniu do systemu zarządzania kryzysowego.
- K_W08: Rozumie w stopniu zaawansowanym relacje między występowaniem zagrożeń na poziomach lokalnym i regionalnym.

UMIEJĘTNOŚCI:
- K_U02: Współpracuje w zespołach, których zadaniem jest lokalna ocena zagrożeń, planowanie działań, określanie priorytetów oraz potrafi koordynować ich pracę.
- K_U03: Rozwiązuje problemy i podejmuje decyzje pod presją dynamicznych procesów toczących się podczas sytuacji kryzysowych.
- K_U04: Wykorzystuje zdobytą wiedzę dotyczącą roli, zadań i potencjału różnych podmiotów (publicznych, prywatnych i pozarządowych) do skutecznego zarządzania kryzysowego na poziomie gminy i powiatu.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE:
K_K02: Jest gotów do międzysektorowej współpracy w działaniach projektowych prowadzonych na rzecz lokalnej społeczności w każdej z faz procesu zarządzania kryzysowego.
K_K04: Wykazuje gotowość do wykorzystywania lokalnego potencjału na rzecz efektywnego zarządzania kryzysowego.

Kryteria oceniania

Wymagana jest obecność zgodnie z obowiązującym regulaminem studiów UW. Liczba możliwych nieobecności: 2 zajęcia. W przypadku ryzyka większej liczby nieobecności - np. z przyczyn zdrowotnych, rodzinnych - wskazany jest kontakt z prowadzącym (mail lub podczas dyżuru). Odpracowanie nieobecności może odbyć się w drodze zaliczeń na dyżurze, dodatkowej pracy pisemnej lub projektowej (do uzgodnienia z prowadzącym).

Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się:
1. Test zaliczeniowy (przedostatnie lub ostatnie zajęcia)
K_W04; K_W06; K_W08; K_U04
2. Zadania grupowe i warsztatowe podczas zajęć
K_U02; K_U03; K_W04; K_W06; K_W08; K_U04; K_K02; K_K04.
3. Wypowiedzi podczas dyskusji grupowych (lub podczas dyżurów przy odpracowywaniu zajęć)
K_U04; K_K02; K_U03; K_K04.

Składniki oceny końcowej:
70% - liczba punktów zdobytych podczas testu zaliczeniowego
30% - trzy najlepiej ocenione zrealizowane zadania grupowe lub warsztatowe (10% za każde z zadań)

Dopuszczalny poziom stosowania SI w realizacji zadań grupowych, w skali 1-5. Zgodnie z Uchwałą nr 29/2025 RD:

Poziom 2. GENEROWANIE POMYSŁÓW I TWORZENIE STRUKTURY PRZEZ SI (Sztuczna inteligencja może być wykorzystana m.in. do
przeprowadzenia burzy mózgów, stworzenia struktury i generowania pomysłów na udoskonalenie pracy. W ostatecznej wersji pracy nie
mogą się znaleźć żadne treści wygenerowane przez sztuczną inteligencję).

Literatura

- H. Izdebski, M. Kulesza, Administracja publiczna: zagadnienia ogólne, Warszawa 2004.
- M. Wojakowska, Budowanie odporności społecznej – szansa czy
wyzwanie dla bezpieczeństwa społeczności lokalnych. W: M. Wojakowska, M. Gikiewicz (red.). Kultura bezpieczeństwa społeczności lokalnych., Warszawa 2020.
- A. Misiuk, Instytucje bezpieczeństwa wewnętrznego w Polsce. Zarys dziejów (od X wieku do współczesności), Szczytno 2012.
- Andrzej Misiuk, Instytucjonalny system bezpieczeństwa wewnętrznego, Warszawa 2013.
- J. Gierszewski, Organizacja systemu bezpieczeństwa społecznego, Warszawa 2013.
- B. Szykuła-Piec, Rezyliencja i odporność w naukach o bezpieczeństwie: Podobieństwa, różnice i implikacje praktyczne. Warszawa 2024.
- P. Gromek, M. Wojakowska, M. Feltynowski, Mechanizmy ochrony ludności w redukcji ryzyka katastrof, Warszawa 2023
- P. Gromek, Powiat w organizowaniu ochrony ludności i obrony cywilnej. Perspektywa 2025, Warszawa 2025
- A. Morawski, Wykorzystanie potencjału organizacji pozarządowych w procesie zarządzania kryzysowego, Warszawa 2014.

Większość powyższych pozycji jest dostępna online, pozostałe są dostępne w bibliotece WNPiSM lub BUW.