Cyberprzestępczość w erze sztucznej inteligencji 2100-BW-L-D5CPES-CP

Oznaczenia W1–U4 identyfikują efekty przedmiotowe, a symbole K_W i K_U – odniesienia do programu studiów. Program przypisuje temu przedmiotowi trzy efekty wiedzy i cztery efekty umiejętności.

W1 — K_W03 — Charakteryzuje w stopniu zaawansowanym problemy i wyzwania bezpieczeństwa wewnętrznego związane z rozwojem SI oraz klasyfikuje jej zastosowania w cyberprzestępczości.
W2 — K_W07 — Wyjaśnia w stopniu zaawansowanym mechanizmy, przeobrażenia i skutki zagrożeń związanych z przestępczym wykorzystaniem SI, atakami na systemy SI oraz sposoby ich wykrywania i ograniczania.
W3 — K_W08 — Wyjaśnia w stopniu zaawansowanym powiązania między zagrożeniami lokalnymi, krajowymi, regionalnymi i globalnymi, w tym rolę grup APT, przepływów danych i transnarodowych sieci przestępczych.
U1 — K_U02 — Planuje i organizuje pracę małego zespołu analitycznego, uzgadnia podział zadań, kieruje wybranym etapem analizy i dokumentuje wkład własny oraz współpracę.
U2 — K_U03 — Analizuje typowy lub nietypowy przypadek cyberprzestępczości związanej z SI, porównuje sposoby przeciwdziałania i uzasadnia wybór rozwiązania z uwzględnieniem jego ograniczeń.
U3 — K_U04 — Stosuje narzędzie analityczne, kryptograficzne lub ochrony prywatności do wykonania konkretnego zadania, dokumentuje wynik i wyjaśnia jego znaczenie dla bezpieczeństwa.
U4 — K_U07 — Samodzielnie aktualizuje wiedzę na podstawie wiarygodnych źródeł, porównuje starsze i nowsze ustalenia o SI i cyberprzestępczości oraz wykorzystuje je do rozwiązania problemu analitycznego.

Warunki formalne i nieobecności

Obowiązuje uczestnictwo w zajęciach. Dopuszczalne są 2 nieobecności na spotkaniach po 2 godziny dydaktyczne. Obecność nie jest punktowana i nie wpływa na wysokość oceny. Nieobecność nie zwalnia z osiągnięcia efektów uczenia się i oddania prac zaliczeniowych.

Nieobecności ponad limit wymagają uzupełnienia: student wykonuje indywidualne zadanie odpowiadające treści opuszczonych zajęć. Nieobecność usprawiedliwia u prowadzącego, przedstawiając uzasadnienie lub dokument w ciągu 14 dni od powrotu na zajęcia. Zadanie uzupełniające wykonuje w ciągu 14 dni od jego otrzymania, najpóźniej przed rozliczeniem przedmiotu; w uzasadnionych przypadkach termin ustala się indywidualnie.

Składniki oceny i warunki zaliczenia

Indywidualny pisemny test końcowy — 60% — W1, W2, W3
Projekt w parze z oceną indywidualnego wkładu i wykonania zadania praktycznego — 40% — U1, U2, U3, U4

Warunki zaliczenia muszą być spełnione łącznie: co najmniej 19/36 pkt w teście, co najmniej 21/40 pkt za projekt, minimum dla każdego efektu wskazane poniżej oraz spełnienie warunków formalnych. Suma ważona nie kompensuje nieosiągnięcia pojedynczego efektu.

Test wiedzy

Test na spotkaniu 15 trwa 45 minut i obejmuje 21 pytań: 16 zamkniętych jednokrotnego wyboru po 1 pkt oraz 5 otwartych po 4 pkt. Maksymalny wynik surowy wynosi 36 pkt. Pytania otwarte ocenia się według czterech elementów odpowiedzi wskazanych w poleceniu, po 1 pkt za każdy prawidłowo zrealizowany element. Nie stosuje się punktów ujemnych.

W1 / K_W03 — 8 pytań zamkniętych i 1 otwarte — 12 — 6
W2 / K_W07 — 4 pytania zamknięte i 2 otwarte — 12 — 6
W3 / K_W08 — 4 pytania zamknięte i 2 otwarte — 12 — 6
Cały test — 16 pytań zamkniętych i 5 otwartych — 36 — 19

Test rozwiązuje się samodzielnie, bez notatek, Internetu i narzędzi SI. Próg 19/36 pkt odpowiada wymaganiu uzyskania co najmniej 51% możliwych punktów przy punktacji całkowitej; dodatkowo obowiązuje minimum 6/12 pkt dla każdego efektu wiedzy.

Projekt w parze

Studium przypadku obejmuje analizę pisemną o objętości co najmniej 6 stron znormalizowanego maszynopisu (łącznie co najmniej 10 800 znaków ze spacjami, bez bibliografii i załączników) oraz prezentację trwającą 8–10 minut. Temat jest wybierany z zakresu tematów 12–14 lub proponowany przez studentów i zatwierdzany co najmniej dwa tygodnie przed prezentacją. Wersję pisemną wraz z załącznikami przekazuje się najpóźniej dzień przed prezentacją, kanałem podanym na pierwszych zajęciach.

Analiza zawiera: (1) opis zdarzenia, aktorów, skali i skutków; (2) rolę SI i etap jej wykorzystania; (3) wyjaśnienie mechanizmu i ocenę dowodów; (4) problem atrybucji oraz kontekst prawny; (5) porównanie co najmniej dwóch sposobów przeciwdziałania i uzasadnioną rekomendację. Wymagane są co najmniej trzy niezależne wiarygodne źródła, przypisy i bibliografia w jednolitym standardzie APA oraz wskazanie ograniczeń ustaleń.

Każda osoba przedstawia własny wkład w cztery oceniane obszary. W zakresie organizacji pracy każdy student kieruje jednym etapem analizy; para prowadzi krótki zapis podziału zadań, terminów i uzgodnień. W zakresie praktycznym każdy wykonuje zadanie narzędziowe związane z projektem albo ćwiczeniami z tematów 8 lub 11 i dołącza opis procedury oraz wynik. W zakresie samokształcenia każdy porównuje starsze i nowsze wiarygodne źródło oraz wskazuje, jak aktualizacja zmienia analizę lub rekomendację.

Organizacja i współpraca: plan, podział zadań, kierowanie etapem, realizacja uzgodnień, dokumentacja wkładu — U1 — 10
Analiza problemu: opis i dowody, rola SI, wyjaśnienie mechanizmu, porównanie rozwiązań, rekomendacja — U2 — 10
Zadanie praktyczne: dobór narzędzia, wykonanie, poprawność wyniku, odtwarzalność, interpretacja ograniczeń — U3 — 10
Aktualizacja wiedzy: wyszukanie źródła, ocena wiarygodności, porównanie w czasie, zastosowanie wniosków, określenie dalszych potrzeb — U4 — 10

Każdy obszar zawiera pięć wskazanych elementów ocenianych po 0–2 pkt: 0 – brak lub wykonanie błędne; 1 – wykonanie podstawowe, poprawne, lecz niepełne; 2 – wykonanie pełne, poprawne i uzasadnione. Warunkiem osiągnięcia efektu jest co najmniej 5/10 pkt w obszarze, a zaliczenia projektu – łącznie co najmniej 21/40 pkt. W U1 obowiązkowe są dowód kierowania etapem i współpracy, w U3 – rzeczywiste wykonanie zadania, w U4 – zastosowanie aktualizacji wiedzy; każdy z tych elementów wymaga co najmniej 1 pkt.

Ocenę wystawia się indywidualnie na podstawie pracy, załączników, obserwacji współpracy i wyjaśnień autora. Prezentację może przeprowadzić jedna osoba z pary. Druga dokumentuje swój wkład pisemnie i odpowiada na pytania prowadzącego pisemnie lub w rozmowie indywidualnej. Nie punktuje się samej liczby wystąpień ani ogólnie rozumianej „aktywności”.

Wyliczenie wyniku i skala ocen

Wynik końcowy W = 60 × (T / 36) + P, gdzie T oznacza punkty z testu (0–36), a P punkty za projekt (0–40). W mieści się w przedziale 0–100. Do ustalenia oceny stosuje się wynik bez zaokrąglania; informacyjnie można podać go do dwóch miejsc po przecinku.

W < 51 — 2,0 – niedostateczny
51 ≤ W < 61 — 3,0 – dostateczny
61 ≤ W < 71 — 3,5 – dostateczny plus
71 ≤ W < 81 — 4,0 – dobry
81 ≤ W < 91 — 4,5 – dobry plus
91 ≤ W ≤ 100 — 5,0 – bardzo dobry

Ocena pozytywna wymaga wszystkich minimów efektów oraz progów obu składników. Wynik poniżej minimum w którymkolwiek z nich oznacza brak zaliczenia niezależnie od W.

Samodzielność i zasady pracy ze źródłami

Student oznacza cytaty, podaje źródła, rozróżnia ustalenia, hipotezy i treści wygenerowane przez SI oraz odpowiada za poprawność oddanego opracowania. Prace zespołowe zawierają podział zadań i autorstwa. Nie przypisuje się sobie cudzych ustaleń ani pracy innych członków zespołu.

Ćwiczenia wykorzystują otwarte, legalnie dostępne źródła oraz materiały szkoleniowe. Obowiązują ochrona danych osobowych, minimalizacja zbieranych danych i poszanowanie praw autorskich. Nieuprawniony dostęp do systemów i danych ani pozyskiwanie nielegalnych treści nie są częścią zadań. W analizie wycieków wykorzystuje się jawne opracowania lub przygotowane materiały zanonimizowane.

Korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji - zgodnie z uchwałą nr 75 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 11 września 2026 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia oraz uchwałą nr 29/2025 Rady Dydaktycznej z dnia 7 maja 2025 r. w sprawie szczegółowych zasad korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia

W przygotowaniu projektu obowiązuje poziom 3 w skali 1–5 wskazanej w załączniku nr 2 do uchwały nr 29/2025 Rady Dydaktycznej WNPiSM: pomoc SI w doskonaleniu własnego opracowania, w szczególności jego redakcji, języka i przejrzystości. Analiza przypadku, dobór źródeł i wnioski pozostają samodzielną pracą autorów. Student zachowuje wersję własną sprzed użycia SI oraz ujawnia narzędzie, datę, zakres i sposób wykorzystania; nie zastępuje własnej analizy treścią wygenerowaną przez SI.

W wyodrębnionych ćwiczeniach służących badaniu działania modeli i zastosowań SI dopuszcza się poziom 4: wykonanie zadania cząstkowego z SI i krytyczną ocenę wyniku. Taki wynik jest oznaczonym materiałem analizy, a nie własnym ustaleniem studenta. Test końcowy: poziom 1, bez użycia SI.

Informacja zwrotna i zaliczenie poprawkowe

Student otrzymuje punktację poszczególnych kryteriów i informację o nieosiągniętych efektach. Przysługuje jeden termin poprawkowy w terminie wskazanym przez prowadzącego, zgodnym z organizacją roku akademickiego. Poprawie podlega niezaliczony test w postaci równoważnego zestawu pytań albo niezaliczone obszary projektu, w tym wymagane zadanie praktyczne lub zadanie współpracy. Obowiązują te same efekty, progi i kryteria. Zachowuje się zaliczone składniki; po poprawie wynik poprawianego składnika zastępuje wynik wcześniejszy.

Nie dotyczy.

Literatura obligatoryjna obowiązuje wyłącznie w podanym zakresie. Materiały M obejmują prezentację, instrukcję i pakiet źródeł do danego tematu. Prowadzący udostępnia je co najmniej 7 dni przed spotkaniem; materiały organizacyjne – na pierwszych zajęciach. Starsze opracowania służą ujęciu podstaw i zmian w czasie, a bieżące mechanizmy omawiane są na raportach i materiałach cyklu 2026/2027.

Literatura obligatoryjna

C1. Europol. (2023). ChatGPT: The impact of Large Language Models on Law Enforcement. Dostęp do źródła (https://www.europol.europa.eu/publications-events/publications/chatgpt-impact-of-large-language-models-law-enforcement)

Zakres: s. 3–6: podstawy i ograniczenia LLM; s. 7–9: zastosowania przestępcze; s. 10–13: konsekwencje i rekomendacje. Analiza raportu w kontekście czasu jego powstania.

C2. Microsoft Threat Intelligence. (2024, 14 lutego). Staying ahead of threat actors in the age of AI. Dostęp do źródła (https://www.microsoft.com/en-us/security/blog/2024/02/14/staying-ahead-of-threat-actors-in-the-age-of-ai/)

Zakres: części Forest Blizzard, Emerald Sleet i Crimson Sandstorm; ustalenia przypisuje się autorom raportu.

C3. Microsoft Threat Intelligence. (2026, 6 marca). AI as tradecraft: How threat actors operationalize AI. Dostęp do źródła (https://www.microsoft.com/en-us/security/blog/2026/03/06/ai-as-tradecraft-how-threat-actors-operationalize-ai/)

Zakres: wprowadzenie oraz części AI as an enabler for cyberattacks, Emerging trends i Mitigation guidance for AI-enabled threats; porównanie z C1 i C2.

C4. Konwencja Rady Europy o cyberprzestępczości, Budapeszt, 23 listopada 2001 r. (ETS nr 185). Dostęp do źródła (https://www.coe.int/en/web/cybercrime/the-budapest-convention)

Zakres: art. 2–11 oraz 23–25: kategorie czynów i podstawy współpracy międzynarodowej.

C5. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13 czerwca 2024 r. ustanawiające zharmonizowane przepisy dotyczące sztucznej inteligencji. Dostęp do źródła (https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj?locale=pl)

Zakres: art. 3, 5, 50 i 113: definicje, zakazane praktyki, przejrzystość i terminy stosowania.

M. Mider, D. Materiały do przedmiotu na cykl 2026/2027: prezentacje, instrukcje warsztatowe, karty analiz przypadków i materiały do testu.

Zakres: moduły odpowiadające tematom 1–15 w polu „Zakres tematów”.

Literatura i źródła uzupełniające

U1. Siwicki, M. (2013). Cyberprzestępczość. C.H. Beck. Podstawy pojęciowe i historyczne; aktualny stan prawny ustala się na podstawie tekstów aktów prawnych.

U2. Mitnick, K. D., i Simon, W. L. (2002). The Art of Deception. Wiley. Klasyczne mechanizmy socjotechniki; polskie wydanie: Sztuka podstępu, Helion.

U3. Europol. Internet Organised Crime Threat Assessment (IOCTA), kolejne edycje – analizy trendów i środowisk przestępczych.

U4. Drugi Protokół dodatkowy do Konwencji o cyberprzestępczości (CETS nr 224, 2022); dyrektywa (UE) 2022/2555 (NIS 2); Kodeks karny – przepisy związane z analizowanymi przypadkami. Teksty i zakres omawianych przepisów w materiałach M do tematu 14.